Irutxuloko Hitza

«Espainia momentuz ez dago finalean»

Irutxuloko Hitza — 2026-07-14 12:27:14

Frantzia eta Espainia aurrez aurre ariko dira gaur Munduko Futbol Kopako finalerdietan. Irabazten duena iritsiko da finalera, eta Espainia bada, Donostian finala ikusteko pantaila erraldoirik jarriko ote den galdegin diote Jon Insausti alkateari, Tokiko Gobernu Batzorde osteko agerraldian.

Ezer baino lehen, Donosti Cup txapelketari egin dio erreferentzia Insaustik: “Txikitasunetik handiak garela nabarmendu behar dut. Munduko Kopa aurreko astean jokatu zen Donostian; Donosti Cup txapelketa. 30 herrialde, 60 zelai eta 2.300 partida. Uste dut horrek erakusten duela Donostia ere mundiala dela”.

Galderari erantzunez, “poliki-poliki eta partidaz partida” joan behar dela adierazi du. “Espainia momentuz ez dago finalean, eta ikusiko dugu zer gertatzen den. Hipotesi berririk bada landuko dugu, inolako konplexurik gabe”, nabarmendu du. Horiek horrela, ez du baztertu hirian pantaila erraldoi bat jartzea, Espainia finalera iristen bada.

Realarekin konparazio bat egiteko ere aprobetxatu du gaia: “Gogoan dut Realaren kopari buruz hitz egiterakoan, pantailari buruz ez genuela hitz egin finalera iritsi ziren arte. Beraz, zuhurtzia bera izango dugu. Hori bai, bihar goizean beste egoera batean egongo gara. Beharko balitz, prest nago kiroletako zinegotziarekin hitz egiteko”.

Hain zuzen ere, Iñaki Gabarain Kiroletako zinegotziak El Diario Vasco egunkariari baieztatu dio udalak pantaila erraldoi bat jarriko duela, Espainia finalera iristen bada. Era berean, esan du pantaila hori ez litzakeela Alderdi Ederren jarriko, hiriko beste toki batean baizik.

«Hemen geratuko gara eta kito. Auzoa gara»

Irutxuloko Hitza — 2026-07-03 00:30:53

Atzera kontaketa hasi da, iraungitze data hurbiltzen ari da eta zuen arazoari ikusgarritasun handiagoa eman diozue. Une honetan, zein da Bentaberriko 510 familien egoera?

Imanol Saenz (I.S.): Azken asteotako erabakiekin eta aurrerapausoekin konfiantza irabazi dugun arren, gure errealitatea jakina da. 2028aren bukaeran, gure etxeak babesik gabe geratuko dira, eta putre funts bat etekin handiena lortzen saiatuko da. Bi urte falta direnean, hori gelditzeko eta egoera aldatzeko garaiz gaudela uste dugu.

Antxon Pro (A.P.): Dena dela, ez dezala inork pentsa orain mugitzen hasi garenik, gure egoerak okerrera egin duenean. Hasieratik, Alokairu Benta Berri elkartea sortu genuen, Eusko Jaurlaritzak adarra jo zigulako. Harremanetan jarri ginen haiekin, Donostiako Udalarekin, beste hainbat administraziorekin, eta denek gure aldeko jarrera hartu zuten arren, ez zuten ezer egin. Urte askoren ondoren, Denis Itxaso Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza sailburua izan da benetan mugitu den lehena. Putre funtsak mehatxaturiko 39 bizilagunen egoera desblokeatzea lortu zuen, haiekin negoziatuta. Bestalde, badirudi hiriko bizitegi merkatua tentsio handiko eremuan dagoen bitartean, gure etxebizitzek babes ofiziala mantendu ahalko dutela. Aldiz, kalifikazioa iraunkorra izatea da behin betiko helburua.

Zenbat denbora daramazue bizitzen Bentaberriko babes ofizialeko etxebizitzetan?

A.P.: Lehen egunetik. 28 urte daramatzat hemen, 1998ko azarotik.

I.S.: Ni 1999ko martxoan sartu nintzen. Lehen promoziokoa naiz, baina sartu nintzen azkenetakoa.

«300.000 euro inguru ordaindu ditugu urte hauetan guztietan. Hau da, etxearen balioa hiru aldiz»

Imanol Saenz, Alokairuko presidentea

Alokairuan sartu zineten eta hamabi urterekin etxea erosteko aukera izango zenutela esan zizueten, baina gerora aukera hori ukatu zizueten. Aldiz, 2018tik Testa Homes (Blackstone) funts putrearenak dira zuen etxeak, egoera larriagotuz.

A.P.: Hasieratik izan zen engainua. Eusko Jaurlaritzaren iragarkiak zioen etxebizitza lehentasunez eskuratzeko eta hamabi urtera erosteko aukera izango genuela. Baina aukera hori kontratuetatik ezabatu zuten. Beraz, alokairuan gaude, gehienok erosi nahi genuen arren.

I.S.: Gure kalkuluen arabera, 300.000 euro inguru ordaindu ditugu urte hauetan guztietan. Hau da, etxebizitzaren balioa hiru aldiz. Garai hartako 11 eta 13 milioi pezeta arteko kostua izan zuen etxebizitza bakoitzak. Hemen ez dute zorurik ordaindu, eta ez dute ondasun higiezinen gaineko zerga ordaintzen. Guk ordaindu dugu gure etxebizitza lurzoru publiko batean. Eskubideren bat atera beharko dugu, diot nik.

A.P.: Orain ia 900 euroko batez besteko alokairua ordaintzen ari gara. Estatuko hiru geletako babes ofizialeko etxebizitza garestienak dira.

I.S.: Abandonatu egin gaituztela sentitzen dugu. Bi urte barru, jabeak esan ahal digu 900 euroko alokairua 1.400 eurora igotzen digula. Hartu edo utzi, sinatu edo utzi. Jende gehienak alde egin beharko du.

A.P.: Guk uste genuen etxea guretzat izango zela. Diru asko xahutu dugu gure etxebizitzetan. Hamabi urtera erosteko aukera izango genuenez, etxea gure gustura jartzeko hobekuntzak egin genituen. Nik 30.000 euro baino gehiago gastatu nituen. Botatzen bagaituzte, niretzat izango ez den etxe batean geratuko da gastaturikoa.

I.S.: Nire etxean azaleko berrikuntzak egitea erabaki nuen, etorkizuna argitu bitarte. Bestalde, etxeak oso zaharrak daude, fatxada zatiak erortzen dira, garajeak zeharo utzita daude…

Joan den urtearen amaieran eta urte honen hasieran, Testa Homes hainbat bizilagunekin jarri zen harremanetan, alokairu kontratuak ez zizkietela berrituko jakinarazteko. Erabakigarria izan zen Alokairuk aurrerapauso bat emateko eta arazoari irtenbide berriak bilatzeko?

I.S.: Neurri batean, bai. 37 bizilagunek posta elektroniko bidez mezu labur bat jaso zuten, esanez ez zietela kontratua berrituko. Ondorioz, urtebete barru etxea utzi beharko lukete. Horrez gain, auzokide batek burofax bat jaso zuen abenduaren bukaeran, eta hiru hilabeteren buruan etxea utzi behar zuela esan zioten. Gero, otsailean, beste bizilagun bati kontratua maiatzean amaitzen zitzaiola esan zioten. Orduan jarri ginen harremanetan Eusko Jaurlaritzarekin. Zorionez, Denis Itxaso Etxebizitza sailburuak eta Etxebizitza Sailak dena geldiaraztea lortu zuten.

Bentaberriko 100 bizilagun baino gehiago elkartu ziren martxoan Eusko Legebiltzarrera joateko.Kaleratzeak Stop

Martxoan, berriz, hiru autobus bete zenituzten Eusko Legebiltzarraren aurrean protesta egiteko. Garrantzitsua izan da mobilizazio hori?

I.S.: Bai, gure borroka berpiztu zuen. 100 bizilagun baino gehiago joan ginen Gasteizera, lanegun batean. Gure mobilizazioa garrantzitsua izan zen, gure arazoari ikusgarritasuna emateko. Gainera, Etxebizitza Sailak esan zigun 2028ra arte ez dela beste posta elektronikorik eta burofaxik egongo. Testa Homesekin bildu behar izan dute, eta orain berriro elkartzekoak dira. Ez dakigu mahai gainean eskaintza konkreturik egon den.

A.P.: Nik ez dakit hau esatea komeni den, baina bizi izan dugun errealitatea da. Asko gara kalteturiko bizilagunak, baina gehiengoak ez du aurpegia eman nahi. Protesta asko egin ditugu, eta bizilagunen erantzuna ez da izan esperotakoa. Orain, ordea, jarrera erabat desberdina da. Arriskua etxeko atean ikusi dute, eta aurpegia emateko prest agertu dira. Bestalde, nabarmendu behar da Alokairuk Bentaberriko babes ofizialetako familien %80 ordezkatzen dugula, arazoaren aurrean afiliazioak gora egin duelako.

I.S.: 400 bat familia horiek erosotasunetik kezkara igaro dira, eta hortik borrokara.

«Estatu mailan, hiru gela dituzten babes ofizialeko etxebizitza garestienak dira»

Antxon Pro, Bentaberriko bizilaguna

Eusko Jaurlaritzaren eta Testa Homes (Blackstone) putre funtsaren arteko bilerei buruz zerbait jakinarazi dizuete?

I.S.: Jakin behar ez dugun ezer ez esateko esan diegu. Jakin daitekeen guztia, esan diezagutela, negoziazio batean daudela jakinda. Haietaz fidatzen gara.

Alokairu elkarteak eta Bentaberriko bizilagunek hainbat bilera egin dituzue Etxebizitza sailburuarekin. Harreman zuzena eta gertukoa duzue harekin?

I.S.: Zehazki, bi aldiz elkartu gara berarekin eta Etxebizitza Sailarekin, Antiguako NH hotelean. Gainera, Denisekin zuzenean hitz egin izan dut, gure arazoari buruzko nobedadeak jakiteko. Iraila hasieran, berriz elkartuko gara berarekin, eta hilabete bukaeran, Alokairuko batzar nagusia egingo dugu.

A.P.: Lehen esan moduan, Denis Itxaso izan da lehena Alokairu aintzat hartzen eta bizilagunei benetako harrera egiten. Era berean, Alokairuren garrantzia aitortu du, eta gurekin harreman zuzena du aurrerapauso guztiak konpartitzeko.

Antxon Pro eta Imanol Saenz, Bentaberriko babes ofizialeko etxebizitzetako bizilagunak.Joseba Parron San Sebastian

Eusko Legebiltzarrak mozio bat onartu berri du, zuen etxebizitzek babesa mantendu dezaten hiria tentsio handiko eremua den bitartean. Aurrerapausoa da zuentzat?

I.S.: Bai, datozen hiru urteetarako arnasa ematen digu. Dena dela, Etxebizitza Legeari eustea ezinbestekoa da, beste inork aldatu edo bertan behera utz ez dezan. Espainian agintera beste batzuk iristen badira, arrisku hori egon daitekeela uste dugu, baina gertatuko ez dela ziurtatu digute Etxebizitza Saileko zerbitzu juridikoek. Beraz, erabateko konfiantza emango diegu. Hiru urte horietatik aurrera, gure bizitokia iraunkorra izatea bermatu nahi dugu. Denisi esan diogu finantza arazo bat sortuz gero, bizilagun batzuk prest daudela babes ofizialeko etxebizitzak erosteko, baina kalifikazio bera mantenduta eta horren araberako prezioetan. Horrela, bizilagunen batek etxea uztea erabakitzen badu, Eusko Jaurlaritzari salduko lioke, baina babes publikoko prezioan.

Donostiako Udala eta udalbatza osoa Bentaberriko bizilagunen aldeko irtenbideak lortzearen alde agertu dira. Horrek zuen konfiantza indartzen du?

I.S.: Neurri batean, bai. Arazorik izanez gero, badakigu udalak harrera egingo digula. Hain zuzen ere, Jon Insausti alkateari bilera eskaera bat egin diogu. Tamalez, hiri honetan etxebizitzaren gaiarekin arazo asko daude, eta gurea irtenbide zailenetako bat duena da.

«Putre funts batek izorra gaitzake. Botatzen bagaituzte, auzoa hil egingo da»

Imanol Saenz, Alokairuko presidentea

Hainbeste urteren ondoren, hemen jarraitzea erabaki duzue. Zergatik?

A.P.: Ez dugulako beste aukerarik hiri honetan bizitzeko. Jabeak bi urte barru kaleratze isilak eragin ditzake. Gure alokairuak 1.600 eurora igotzen badizkigute, gehienak kalera joan beharko gara. Eta gero, nora goaz? Nork emango digu hiri honetan etxebizitza bat?

I.S.: Zama handia da guretzat etxe hauek hamabi urtera erosteko egin ziguten promesa faltsua. Dena dela, auzoa egin dugu. Zu hona zatoz eta giroa hiru etxebizitza bloke hauetan dago. Kuadrillak daude, elkarte gastronomikoak, familiak… hemen sustraitu gara. Denok ezagutzen dugu elkar, eta arazo bat badugu, auzo bat gara. Aspalditik, arazo komun bat dugu, putre funts batek izorra gaitzakeela. Botatzen bagaituzte, auzoa hil egingo da.

Etorkizun hurbilari begira, Bentaberrin geratzeko itxaropen handiagoa duzue?

A.P.: Datu objektiboak daude. Batetik, Testa Homesen jakinarazpenak blokeatu ditu Etxebizitza Sailak. Bestetik, jabearekin negoziatzen ari dira. Ez dugu erabateko itxaropenik, baina fidatu beharrean gaude. Bestalde, bizilagunen artean batzuk berotuta daude, edozer egiteko prest daudelako. Gu apalagoak gara, baina irtenbiderik ez dagoela ikusten badugu, gu ere berotuko gara.

I.S.: Gure etxeak dira, gure auzoa, gure auzokideak, gure kuadrillak, gure egunerokoa… Hemen helburu bakarra dugu: babes ofizialeko etxebizitzen iraunkortasuna. Agintariek jakin badakite gure arazoa konpontzen ez bada, aurrekari larri bat izango dela guztiontzat. Ondorioz, mugitzen ari dira.

«510 familia gara, eta edozer egiteko prest gaude hemen bizitzen jarraitzeko»

Antxon Pro, Bentaberriko bizilaguna

Beraz, 2028ko azarotik aurrera, Bentaberrin biziko zarete?

I.S.: Geratuko gara eta kito. Auzoa gara. Eusko Jaurlaritzaren, Testa Homes putre funtsaren eta beharrezkoa den guztien aurka borrokan geratuko gara. Auzoa gara eta elkarrekin egongo gara.

A.P.: 510 familia gara, eta edozer egiteko prest gaude hemen bizitzen jarraitzeko.

Bentaberriko 510 etxebizitza babestuen kalifikazioa «iraunkorra» izatea eskatu dio udalbatzak Eusko Jaurlaritzari

Irutxuloko Hitza — 2026-06-25 17:30:42

Bi urte barru, 2028ko azaroan, Bentaberriko babes ofizialeko 510 etxebizitzak merkatu librera pasatuko dira. Ondorioz, etxe horien jabe den Testa Homes (Blackstone) putre funtsak nahieran igo ahal izango ditu alokairuak. Hori gerta ez dadin, Alokairu maizterren elkarteak erakunde publikoen laguntza beharko du.

Testuinguru horretan kokatu behar da Donostiako Udalbatzak ekaineko udalbatzarrean onarturiko mozioa. Eusko Jaurlaritzari eskatu diote beharrezkoak diren arau aldaketak susta ditzala, Bentaberriko etxebizitza babestuen kalifikazioa “iraunkorra” izan dadin, alde batera utzita hirian tentsio handiko eremuaren izendapena indarrean egon ala ez.

EAJk eta PSE-EEk elkarrekin aurkeztu dute mozioa, eta EH Bilduren zuzenketa bat aintzat hartu dute. Hiru alderdi horiek eta Elkarrekin Donostiak babestu dute eskaera, eta PP abstenitu egin da. Gogoratu behar da pasa den astean Eusko Legebiltzarrak tentsio handiko eremuetan etxebizitza babestuen kalifikazioa luzatzearen aldeko mozioa onartu zuela. Luzapen horretatik harago jotzea da udalbatzak Eusko Jaurlaritzari eskatu diona.

2003. urtetik, babes ofizialeko etxebizitzen kalifikazioa iraunkorra da, baina salbuetsita daude Bentaberriko Jose Maria Sert plazan dauden alokairuko 510 babes publikoko etxebizitzak. Izan ere, ez zaie gaur egungo araudia aplikatzen, eta 2028an orain daukaten kalifikazioa galduko dute. Horren ondorioz, alokairuak merkatu librera pasatuko dira, eta horrek berekin ekar dezake familia maizterrek beren etxea “isilik” utzi behar izatea.

Euskal selekzioaren ofizialtasuna aldarrikatu dute Antiguan: «Lortu arte ez gara isilduko!»

Irutxuloko Hitza — 2026-06-24 11:52:28

7 Baietz euskal kirol selekzioen ofizialtasunaren aldeko plataformak deituta, euskal selekzioaren aldeko elkarretaratzea egin zuten astearte arratsaldean Antiguan, Gurea euskal selekzioa! lelopean. Egunotan AEBetan, Kanadan eta Mexikon jokatzen ari diren gizonezkoen Munduko Futbol Koparen testuinguruan egin zuten mobilizazioa.

Hain zuzen ere, “hutsune batek” elkartu zituen Gaskonia plazan, azaldu zutenez, “sare digital, telebista zein bestelako hedabideak betetzear diren hutsune erraldoi batek”: “Gizonezkoen Munduko Futbol Kopa da, datuen arabera, mundu mailako kirol ikuskizunik jarraituena […]. Eta gu, euskal herritarrok, esku hutsik sentituko gara, beste behin ere, festatik kanporatua izan den haurraren gisan”.

Datu batzuk ere jarri zituzten mahai gainean: Munduko Futbol Kopan “zazpi euskal herritar” ari direla parte hartzen eta “euskal herritarren %75ak baino gehiagok” babesten dutela euskal selekzioaren ofizialtasuna. “Datuak datu, gure herri eta auzoetako jokalariak espainiar eta frantziar elastikoak soinean ikusi beharko ditugu aurtengo udan zehar. Gure izateko eskubidea ukatzen duten estatuak ordezkatuko dituzte”, deitoratu zuten.

Horrela, kirola eta politika nahastu behar ez direla diotenen aurrean, bi alor horiek “uztartzearen” alde egin zuten. “Euskal selekzioak ofiziala izan behar du, eta lortu arte ez gara isilduko!”, gaineratu zuten.

Era berean, Euskal Herrian “herri bakarra” dagoela aldarrikatu zuten, “Algortatik Gasteizera, Gasteiztik Hendaiara, Hendaiatik Trebiñu zein Basaurira”. Horren harira, hurrengo deialdiei adi egotera deitu zituzten herritarrak: “Atzoko Jose Angel Iribar, Joane Somarrabia, Oihana Azkorbebeitia, Edurne Pasaban edo Acero anaiengatik, eta bihar-etzi Euskal Herrian sortuko diren izarrentzako”.

Jakingura guraso elkartea: «Euskara ez da hizkuntza bat gehiago»

Irutxuloko Hitza — 2026-06-19 00:00:58

Antiguako Jakintza Ikastolako guraso elkarteak, Jakingurak, euskararen eta ikastetxean presente dauden gainontzeko hizkuntzen egoerari buruzko txostena argitaratu du. Dokumentua ez da helburu bat bere horretan, etorkizuneko hizkuntza plan baten abiapuntua baizik, Jakingurako kideek azaldu dutenez.

Txostena osatzeko ideia gurasoen artean urteetan pilatutako kezketatik sortu zen, euskararen erabileraren inguruko galderak gero eta maizago agertzen baitziren familien arteko elkarrizketetan, bai euskaldunen artean, bai beste hizkuntza eta jatorri batzuetako familien artean ere. «Argi genuen euskara plan bat egiten hasteko Jakintza Ikastolako egoera zein zen jakin behar genuela, abiapuntua zein zen jakin behar genuen», azaldu du Joxepa Bornaetxea Jakingurako kideak.

Kezka partekatuak datu bihurtzea

Txostena egiteko, bi behar nagusi identifikatu zituzten. Alde batetik, euskararen aldeko neurriak eta hizkuntzaren biziberritzea familiek zenbateraino babesten zituzten jakin nahi zuten. Bestetik, ikastetxeko familien hizkuntza errealitatea ezagutu nahi zuten, etorkizuneko neurriak datuetan oinarrituta diseinatzeko.

Horretarako galdetegi bat prestatu zuten, familien iritziak eta hizkuntza ohiturak jasotzeko. Emaitzek aurreikuspenak gainditu zituzten, eta familiek espero baino parte hartze handiagoa izan zuten. «Uste genuena baino interes handiagoa zegoela ikusi genuen», nabarmendu du Bornaetxeak. Gainera, datuek erakutsi zuten ikastetxean gero eta aniztasun handiagoa zegoela hizkuntzei dagokienez, eta horrek euskararen sustapena beste ikuspegi batetik lantzeko beharra azaleratu zuen, Jakinguraren arabera.

Haurrek eguneroko denboraren %15 inguru baino ez dute igarotzen ikastetxean, baina Jakinguraren ustez, espazio horrek eragin handia du hizkuntza ohituren eraikuntzan. Bertan sortzen dira lehen laguntasunak, harreman sareak eta sozializazio prozesu esanguratsuenak: «Soilik %15a da, baina ez da edozein %15», dio Bornaetxeak.

Hala ere, guraso elkarteak ez du uste euskararen inguruko ardura osoa eskolaren gain utzi behar denik. Aitzitik, familien, aisialdiaren, komunikabideen eta ikastetxearen arteko elkarlana aldarrikatu du. Haien ustez, euskararen biziberritzea ez da eragile bakar baten esku utzi daitekeen erronka.

Sistemaren ahuleziak, erronka nagusia

Txostena egin ondoren, Jakingurako kideek argi dute zein den gaur egun duten kezkarik handiena: hezkuntza sistemak euskararen erronkari erantzuteko duen gaitasun mugatua. Haien ustez, azken urteotan hezkuntzan bizi den ziurgabetasunak eta baliabide faltak zaildu egiten dute epe luzerako hizkuntza proiektu sendoak garatzea. «Hezkuntza sistemak momentu honetan ez du baliabiderik, estrukturalki ez da gai euskarak duen erronkari erantzuteko», azaldu dute elkartekoek.

Gainera, erakunde publikoek ikastetxe eta komunitateei gero eta babes gutxiago eskaintzen dietela deitoratu dute. Horren ondorioz, familiek eta ikastetxeek bultzatutako ekimenek sarritan ez dute behar duten laguntza jasotzen, nahiz eta euskararen etorkizuna bermatzeko gero eta premiazkoagoak izan.

Jakintzan eta Antiguan euskaltzale ugari daudela nabarmendu dute, eta indarrak batuz gero, emaitza hobeak lor daitezkeela

Hizkuntz aniztasuna

Familien %75ek galdetegia erantzun izanak interes handia erakusten duela uste dute Jakinguran. Gainera, txostenak agerian utzi du Jakintza Ikastolan hogei hizkuntza baino gehiago hitz egiten direla. Errealitate horren aurrean, guraso elkarteak euskara erdigunean mantentzea du helburu, baina hizkuntza aniztasuna errespetatuz.

Horretarako, hizkuntza irizpide argiak adostea proposatu dute, komunikazioan eta jardueretan. Era berean, hizkuntzen egoeraren inguruko kontzientzia sustatu nahi dute. «Euskara ez da hizkuntza bat gehiago», nabarmendu du Bornaetxeak. Bere esanetan, hizkuntza gutxitua denez, babes berezia behar du, eta horren inguruko kontzientzia partekatua eraikitzea funtsezkoa izango da datozen urteotan.

Antigua, arnasgunea eta alerta

Txostenak Antigua auzoaren egoera ere aztertzen du, euskarari dagokionez. Jakinguraren arabera, Antigua Donostiako auzorik euskaldunenetako bat da, eta hiri eremu batean euskarak duen presentziagatik salbuespen moduko bat da. Bornaetxeak «oasi» eta «arnasgune» gisa definitu du. Hala ere, datuek erakusten dute ezagutza maila handia izan arren, erabilera askoz txikiagoa dela.

Horregatik, baikortasuna eta kezka uztartzen dituzte. «Ez dugu mezu negatiborik eman nahi, baina argi eduki behar dugu, alerta puntu batetik, gure esku dagoela oasi bat izaten jarraitzea», azaldu du. Haien ustez, gaur egungo egoera ona izan arren, euskararen etorkizuna ez dago bermatuta.

Etorkizuna: elkarlanean urrutiago

Bost edo hamar urte barrura begira, Jakingurak ez du helburu idealizaturik marrazten. Ez dute uste errealista denik komunitate osoa erabat euskaldunduta egongo dela pentsatzea. Hala ere, ikastetxean, auzoan eta hirian dagoen euskararen aldeko sarean sinesten dute.

Jakintzan, Antiguan eta inguruko eragileetan euskaltzale ugari daudela nabarmendu dute, eta indarrak batuz gero, emaitza hobeak lor daitezkeela: «Ez dakit nora iritsiko garen, baina elkarrekin urrutiago», laburbildu du Bornaetxeak. Hori da, azken finean, txostenak helarazi nahi duen mezua: diagnostikoa ez dela amaiera, baizik eta euskararen etorkizuna elkarrekin eraikitzeko lehen urratsa.

Aietek ere Antigua menderatu du

Irutxuloko Hitza — 2026-06-14 17:42:22

Eguzki berotik ihes egin dutenek, gaur eguerdian bete den Antiguako frontoiaren itzala estimatuko zuten. Ordea, Antiguako San Joan jaietako herri kirolen dema ere nahiko beroa izan da. Antiguotarrak elkarteak eta dantza taldeak antolatuta, Antigua eta Aiete nor baino nor aritu dira.

Herri kiroletako sei probari aurre egin behar izan diote bi taldeek: aizkora —Arkaitz Etxebeste aizkolaria Antiguarekin aritu da, eta Ibai Soroa Aieterekin—, lokotx bilketa, trontza jokoa, txinga eramatea, 50 kiloko harria —bost altxaldi bakoitzeko— eta zaku pisu lasterketa. Bakoitzeko bost buelta egin dituzte, erreleboka.

Etxekoak iazkoa ahaztu eta auzoari garaipena eskaintzeko asmoarekin lehiatu dira. Izan ere, Parte Zaharraren kontra galdu zuten. Beraz, Aieteren kontra garaipena nahi zuten antiguatarrek. Saiatu dira, dema parekatua izan da, baina berriz ere ihes egin die garaipenak.

Joseba Parron San Sebastianek osatu du argazki bilduma:

Antiguatarrak eta aietearrak herri kiroletan lehiatuko dira igandean

Irutxuloko Hitza — 2026-06-10 10:09:00

Antiguako San Joan jaien barruan, herri kirolen dema antolatu dute aurten ere Antiguotarrak elkarteak eta dantza taldeak, igande honetarako (hilak 14). Oraingoan, Aieteko taldearen aurka lehiatuko dira antiguatarrak, askotariko herri kiroletan.

Saioa 12:30ean izango da, Antiguako frontoian, eta auzoen arteko demaz gain, Arkaitz Etxebeste eta Ibai Soroa aizkolariek erakustaldia eskainiko dute. Iaz, Parte Zaharra eta Antigua lehiatu ziren, eta Parte Zaharra izan zen garaile; hemen ikus ditzakezue argazkiak.

Bat Egin Eguna gauzatu du EH Bilduk, Antiguan

Irutxuloko Hitza — 2026-06-08 10:58:21

EH Bilduk Bat Egin Eguna aurrera eraman zuen igandean Antiguako Jose Maria Sert plazan. Bertan, hamarnaka militante batu ziren eta Euskal Herrian posible egin zioen mosaiko erraldoia osatu zuten. Gainera, koalizioaren udaleko bozeramaile Juan Karlos Izagirrek adierazpenak egin zituen. Haietan azaldu zuen “harrituta” daudela azken asteotan udal gobernuko erakutsitako jarrerarekin, “noraezean dabilen gobernua” dela erakusten baitu, “hiri eredua zein den ari ez duen gobernua da”, eta osatzen duten bi alderdien artean desadostasunak dituena. Adibide gisa jarri zituen Munduko futbol txapelketa edota etxebizitzaren gaia.

Horrez gain, zerga turistikoari dagokionean, berriz, EH Bilduk hori eskatzen urteak daramatzala gogoratu zuen, eta alkateak “presaka eta modu irregularrean” ezarri nahi izan duela uda honetan,”jakinda ezinezkoa” dela.

Izagirreren esanetan, “noraeza honek guztiak, kontradikzioek, iritzi aldaketek… erantzuten diote Jon Insaustiren irudia indartzeko antolatutako marketin kanpainari”, eta gogorarazi zuen, Insausti hamar urtez egon dela udal gobernuan, ardura garrantzitsuekin; tartean, “turismoaren sustapenaren eta bide batez desgobernuaren arduradun zuzena izan da. Beraz, ez da sinesgarria aurretik egindakoarekin zerikusia izango ez bali bezala jokatu nahi izatea”. Eta diskurtsoak ez bezala, ekintzek betiko bidetik jarraitzen dutela nabarmendu zuen. “Hiria sektore eta interes zehatz batzuei saldu diotenek ezin dute orain hiriaren salbatzaile gisa aurkeztu bere burua. Donostia egoera honetara ekarri dutenek ezin dute arazoen konponbidea izan”, gehitu zuen.

Jarraian ekitaldiko irudiak:

Ondarretako horma eta hondartzara sartzeko eskailera berreraikitzeko lanak amaitu dituzte

Irutxuloko Hitza — 2026-06-01 14:14:30

Iazko azaroaren 7an izandako denboraleak kaltetutako horma eta hondartzara sartzeko eskailera berreraikitzeko lanak amaitu dituzte eta gaurtik aurrera erabilgarri daude.

Aipatu denboraleak egiturazko kalte handiak eragin zituen itsasertzeko leku honetan. Aurrez kaltetutako harresiaren zati bat babesten zuen harri lubeta kaltetzeaz gain, beste zati handi bat ere jausi zen, eta hondartzara sartzeko eskailera ia erabat suntsituta utzi zuen. Horrez gain, denboraleak murruaren atzean zegoen harearen zati handi bat eraman zuen, itsas pasealekuari eusten dion harlauza agerian utziz. Gertaeraren ondoren egindako azterketa teknikoek egiaztatu zuten horma zaharrak ez zeukala olatuen etengabeko kolpaketari aurre egiteko behar besteko egitura sendorik. Hortaz, udalak martxan jarri zuen esku hartze integrala, eragindako kalteak konpontzeaz gain, itsasertzeko azpiegitura osoaren erresistentzia eta iraunkortasuna hobetzeko.

Kostako horma berriak zimendu eta euskarri-egitura handiagoak ditu, itsasoaren erasoari aurre egiteko eta etorkizuneko denboraleen aurrean segurtasun handiagoa bermatzeko berariaz diseinatuak. Lauza hexagonal tradizionalak ingurunearen elementu bereizgarri eta estetiko gisa mantentzen dira, baina estaldura funtzio bat baino ez dute betetzen.

Irisgarritasun eta segurtasun arloan hobekuntzak egiteko ere balio izan dute lanek. Hondartzara sartzeko eskailera berriak tarteko eskailera buru bat izango du, egungo araudira egokituta, erabiltzaile guztientzako joan-etorri erosoagoa eta seguruagoa errazteko. Halaber, mailadiaren behealdean beste maila txiki batzuk ere egin dira, eta marea biziek harea-kota nabarmen jaitsarazten dutenean baino ez dira ikusiko. Soluzio honekin, aurreko urteetan zimenduak agerian geratzen zirenean gertatzen ziren bat-bateko desnibelak eta erorketak saihestu nahi dira.

Jarduketak 2,5 bat milioi euroko inbertsioa izan du eta horri esker, pasealekua eta kostako horma berreskuratu ahal izan dira, Ondarretako jatorrizko irudia eta estetika errespetatuz, hiriko itsasertzeko gunerik enblematikoenetako eta erabilienetako bat baita.

Antiguako 3. Erraldoi Eguna, larunbatean

Irutxuloko Hitza — 2026-05-19 11:27:59

Antiguako Loretope konpartsak Erraldoien Eguna antolatu du hirugarrenez larunbat honetan, hilak 23. Inoiz baino erraldoiagoa izango da, gonbidatu askorekin. Hala, antolatzaileekin batera kalez kale ibiliko dira Parte Zaharra, Gares, Irungo Ondare, Usansolo, Amara Berri, Loiola eta Arrasate konpartsak.

Aurten kalejira soilik aurrera eramango dute. Gaskonia plazatik abiatuta, erraldoi eta buruhandiek auzoa hartuko dute, 11:00etan hasita. Matia kalean barrena, Bentaberrira joan-etorria egingo dute. Amaiera Itxasmendin izango da, 13:00-13:30 aldera.

Muskerdun xaboi pastillaren mende luzeko bidaia, Donostia abiapuntu

Irutxuloko Hitza — 2026-05-15 00:00:06

Belaunaldi ugari ezagutu ditu Lagarto xaboiak bere 112 urteko ibilbidean. Zaharrenek, Antiguako La Providencia lantegi inguruan zegoen xaboi usain arraroa gogoratuko dute, gazteenek, ordea, ez dute jakingo, akaso, muskerdun kolore berdeko pastilla Donostian sortu zenik ere. 1980ko hamarkadatik, hiritik kanpo jarraitu du bere bidea, gorabehera ugarirekin, eta haren aztarna bakarra, Zarautz hiribidean fabrikako langileentzat egindako etxebizitza multzoa da.

Harresiak bota berritan, industria zabaltzen hasi zen hiriaren kanpoko auzoetara, eta, hala, Bentaberri inguruan zabaldu zuten, 1864an, La Providencia produktu kimikoen lantegia Juan Lizariturry Lathierrek eta Jose Antonio Rezola Gaztañagak. Animalien koipea eta landare olioa modu industrialean eraldatuta, eguneroko produktu bilakatzen zituzten. Nagusiki, bujiak eta kandelak. XX. mendearen hasieran, ordea, higienea eta desinfekzioa premia bilakatzeak eta elektrizitatearen orokortzearekin kandelen eskaria murrizteak, apustu berri bat egitera bultzatu zituen bi enpresariak, oraingoan, xaboiaren alde.

Peter Krebitz asmatzaile alemaniarrarekin harremanetan jarri ziren, haren saponifikazio teknikak eta glizerina eraunzteko metodoak Europa iraultzen ari baitziren. Lambert ingeniari frantsesaren laguntzaz, puntako xaboi fabrika atondu zuten. Teknikak hain aurreratuak ziren, probaldian, lantegiko beharginak huts egingo zuten beldur zirela, eta, antza, «lagarto, lagarto», esaten zuten, zorte txarra uxatzeko. Makinak ezin hobe zebiltzan eta pasadizoaren oroigarri, Lagarto izena jarri zioten 1914an merkaturatutako pastilla berdeari.

Orban zailak eta ehun finak

Olio begetalak eta animalia gantza zituen osagai, gehigarri kimiko agresiborik gabe; eta garaiko xaboien aldean, purutasun paregabea eta kalitate handiagoa zituen. Pentsa, ordura arte, etxean egin ohi zela frijitzeko baliatutako koipe eta olioekin. Hala, Lagartok askotariko erabilerak zituen: orban zailenak kentzeko eta ehun finak garbitzeko, ontziteria, gorputza, zorua, gainazalak…

Aitzindariak izan ziren publizitatean. 1924an, Donostian bizi zen Pedro Antequera Azpiri artista grafiko madrildarraren kartela ikoniko bilakatu zen: Musker atsegin bat, arropa xaboiarekin igurtziz garbitzeko xafla batean. Azkar lotu zitzaion produktuari. Hori izan zen bere arrakastaren gakoetako bat.

Antiguako lantegi nagusian, bujiak, glizerina, parafina, xaboia… egiten ziren. Egunean, 40.000 kilo xaboi eta 70.000 bujia ekoizten zituzten, besteak beste, bertan lan egiten zuten 160tik gora lagunek. 60.000 metro koadroko azpiegituratik kilometro bateko trenbidea irteten zen, hiriko tranbia linearekin lotuta, Pasaiako portura salgaiak eramateko. Horrez gain, beste lantegi bat zuen Lasarten, Biyak Bat. Han, kandelak egitean sortutako soberakinekin hazi olioa eta garanduaren elikagaia zen koko opilak egiten zituzten. Gutxika, garbiketarekin loturarik ez zuten produktuak baztertzen joan ziren.

Sorreratik industria garrantzitsua izan zen —Isabel II.ak edota Alfonso XIII.ak bisitatu zuen lantegia— baina gorabehera ugari bizi izan ditu. Lehen Mundu Gerrak Europako beste herrialdeetako lantegiak geldiarazi zituenean, esportatzen hasi ziren. Gudek eskaria handitu zuten, zauriak garbitzeko baliatzen baitzuten, infekzioei eta gangrenari aurre hartzeko. Diktadura garaiko autarkia, aldiz, kolpe handia izan zen, lehengaien inportazioa debekatua baitzegoen. 1959an hori aldatu eta AEBtatik gantza ekarri ahal izateak, kalitatea hobetu eta salneurria %40 murriztu zuen. Garai berrietara egokitzen jakin zuten ere, garbigailua agertzean, xaboi hautsa ekoitzita.

Hiru hamarkada geroago, eskariari erantzun ahal izateko, lantegi berri bat zabaldu zuten 1971n, Zaragozan. Hiriarekin harremana eten, eta 1985ean, hara eraman zuten ekoizpen guztia. 1992an, Euroquimica enpresak erosi zuen.

Eusko Legebiltzarraren aurrean protesta egingo dute etxegabetze arriskuan dauden Bentaberriko bizilagunek

Irutxuloko Hitza — 2026-03-23 10:01:52

Alokairu Bentaberriko babes ofizialeko etxeetako maizterren elkarteak eta Kaleratzeak Stop plataformak deituta, Gasteizen elkarretaratuko dira Bentaberriko etxebizitza horietako bizilagunak, Eusko Legebiltzarraren aurrean. 12:00etan egingo dute elkarretaratzea, 12:45ean Etxebizitza batzordea egingo baitute Legebiltzarrean.

Agerraldian, etxegabetze arriskuan dauden Bentaberriko 510 familien egoeraren berri emango dute. Izan ere, berriki, jakinarazi dute etxeen jabe den Testa-Blackstone putre funtsak 2028ra bitarte mantenduko dituela Bentaberriko etxebizitzen alokairu kontratuak; ordea, data horretatik aurrera gertatuko denarekin kezkatuta daude bizilagunak.

Sustapena 1998ko azaroan kalifikatu zen 30 urterako, eta 2028ko azaroan iraungiko da. Horrela ere, Itxasok gogorarazi du lur horiek 75 urterako laga zirela, 2069ra arte, eta epe hori betetzean Eusko Jaurlaritzari itzuli beharko zaizkio, lurrak eta etxebizitzak. Bitartean, 2028ra bitarte, maizterrak babestuta daude etxebizitzen babes ofizialeko izaeragatik, errenten igoera neurrigabeen aurka, eta, ondoren, gune tentsionatu izendapenagatik, muga espezifikoak ezartzen baititu kontratu berrientzat eta edukitzaile handientzat. Esaterako, Testa-Blackstone putre funtsari.