Irutxuloko Hitza

«Espainia momentuz ez dago finalean»

Irutxuloko Hitza — 2026-07-14 12:27:14

Frantzia eta Espainia aurrez aurre ariko dira gaur Munduko Futbol Kopako finalerdietan. Irabazten duena iritsiko da finalera, eta Espainia bada, Donostian finala ikusteko pantaila erraldoirik jarriko ote den galdegin diote Jon Insausti alkateari, Tokiko Gobernu Batzorde osteko agerraldian.

Ezer baino lehen, Donosti Cup txapelketari egin dio erreferentzia Insaustik: “Txikitasunetik handiak garela nabarmendu behar dut. Munduko Kopa aurreko astean jokatu zen Donostian; Donosti Cup txapelketa. 30 herrialde, 60 zelai eta 2.300 partida. Uste dut horrek erakusten duela Donostia ere mundiala dela”.

Galderari erantzunez, “poliki-poliki eta partidaz partida” joan behar dela adierazi du. “Espainia momentuz ez dago finalean, eta ikusiko dugu zer gertatzen den. Hipotesi berririk bada landuko dugu, inolako konplexurik gabe”, nabarmendu du. Horiek horrela, ez du baztertu hirian pantaila erraldoi bat jartzea, Espainia finalera iristen bada.

Realarekin konparazio bat egiteko ere aprobetxatu du gaia: “Gogoan dut Realaren kopari buruz hitz egiterakoan, pantailari buruz ez genuela hitz egin finalera iritsi ziren arte. Beraz, zuhurtzia bera izango dugu. Hori bai, bihar goizean beste egoera batean egongo gara. Beharko balitz, prest nago kiroletako zinegotziarekin hitz egiteko”.

Hain zuzen ere, Iñaki Gabarain Kiroletako zinegotziak El Diario Vasco egunkariari baieztatu dio udalak pantaila erraldoi bat jarriko duela, Espainia finalera iristen bada. Era berean, esan du pantaila hori ez litzakeela Alderdi Ederren jarriko, hiriko beste toki batean baizik.

Donostiako antzoki zaharrarenaren historia jasotzen duen liburua

Irutxuloko Hitza — 2026-07-10 14:45:39

Mikel G. Gurpegik idatzi eta San Telmo museoak aurkeztu duen Zaharra eta gurea. Antzoki Zaharra eta haren historia liburuak, Antzoki Zaharraren nondik norakoak kontatzen ditu. Lekuan bertan egindako aurkezpenean egon dira Gurpegirekin batera, Jon Insausti Donostiako alkatea, Jaime Otamendi Donostia Kulturako zuzendari kudeatzailea eta Sara Cozar eta Carles Sans aktore eta zuzendariak.

Donostiako antzoki zaharrenak egindako ibilbidea jasotzen du lanak, 1846an ateak ireki zituenetik, gaur egunera arte. 2022an hasitako ikerketa baten emaitza da liburua, izan ere, urte hura izan zen San Telmo museoak Antzoki Zaharra bilduma maileguan jaso zuen urtea. Amable Arias artistak egina da bilduma, eta mailegua 61 akuarelek, arkatzez eta tintaz egindako 43 marrazkik eta Ariasen haurtzaroko argazki bilduma batek osatzen dute. Haurra zela amak Antzoki Zaharrean lan egiten zuelako sortu zuen serie hau Ariasek, antzokitik ibiltzen zirenen marrazkiak eginez.

Dokumentazio lanetarako, Gurpegi artxibo, hemeroteka eta argazki funtsetan ibili da. Emaitzak ez ditu soilik eraikinak izandako eraldaketak jasotzen, baita hiriko bizitza kulturalaren agertoki denetik bertatik igarotako antzerki, antzerkigile eta antzezle askorenak eta jazotako pasadizoak ere.

Liburuaren 500 ale argitaratu dituzte, eta San Telmo museoko dendan eta Elkar liburu dendetan eskuratzeko aukera dago, 25 euroren truke.

Guardetxea omenduko dute kaiko karmenetan, jai giroan murgiltzeko

Irutxuloko Hitza — 2026-07-10 00:00:39

Dena prest dute kaiko Karmengo jaietako jai batzordeko kideek, datorren ostegunetik igandera auzoa jai giroan murgiltzeko: goizetik gauera, haur, gazte zein helduentzako jarduera ugari antolatu dituzte, aspertzeko astirik ez izateko —hemen daukazue egitarau osoa—. Aurten, Guardetxeko kideek botako dute txupinazoa, ostegunean: «Auzoan behar dugun gunea da, eta azken urtean egindako lana aitortzeko modua da», nabarmendu du jai batzordeko kide Ander Muruak.

Hori guztia antolatzeko lana, ordea, ez da makala, jai batzordeko kideak azaldu duenez: «Hamar bat pertsona gabiltza jai batzordean modu aktiboan, eta urritik daramagu jaiak antolatzeko bilerak egiten. Ez da erraza, hamar izanik, gauza asko egin behar ditugulako eta adostasunetara heldu behar dugulako gure artean, baita ere».

Jaien antolaketarako oztopo nagusia, ordea, erakunde publikoen aldetik dator, Muruak nabarmendu duenez: «Kaian izanik, udala ez ezik, Eusko Jaurlaritza ere sartzen da eskumenen kontuan, eta erabiltzen dugun lurzoruaren metro koadro bakoitzeko ordaindu behar dugu». Hori «dirutza» dela aitortu du, eta, gainera, Jaurlaritzaren «atzetik» ibili behar izan dutela: «Euren erantzuna ez da batere azkarra izan, eta horrek urduritasuna sortu digu». Hala ere, azkenean, jaiak behar bezala antolatzea lortu dute aurten ere: «Aurrera goaz».

Berritasunekin datoz

Jai batzordeak zenbait berritasun prestatu ditu aurtengo jaietarako. Alde batetik, ostiraleko Gazte Egunean, sagardo dastaketa egingo dute, estreinakoz: «Alde Zaharreko Gazte Asanbladaren eta jai batzordearen artean antolatu dugu, eta sagardo kupelak edukiko ditugu jai gunean», nabarmendu du Muruak.

Bestetik, larunbateko bertso saioa ere berritasuna da, izan ere, berezia izango da, jai batzordeko kidearen ustez: «Isturiz I itsasontzitik arituko dira bertsotan Peru Aiartza eta Andoitz Urdapilleta; polita izango da». Horrez gain, bere horretan berritasuna ez bada ere, bigarren urtez antolatu duten pilota txapelketa ere hizpidera ekarri du Muruak: «Jaien aurretik hasten da eta jaien asteburuan bertan bukatu, eta oso harrera ona izan du, aurten ere».

Bestalde, kontzertu eskaintza indartsua dute aurten Karmengo jaiek, eta, horren harira, musika taldeekin «eskertuta» agertu da jai batzordeko kidea: «Karmengo jaietan jo nahi dute, eta erraztasunak jartzen dizkigute». Era berean, ez dira faltatuko, noski, ohiko jarduera arrakastatsuak: kukaña, gazte bazkaria, danborrada eta abar.

Horrela, kaiko karmenak Donostiako auzoetako jairik jendetsuenetako bat direla eta, horrek jai batzordearentzat «lan karga are gehiago» suposatzen duela aitortu du Muruak, bereziki, protokoloak garatzerako orduan. Horregatik, auzotar eta donostiar oro jaietan parte hartzera animatu ditu, baina «errespetuz»: «Etorri ondo pasatzera, eta errespetatu jaiak aurrera ateratzeko lanean gabiltzanak!»

«Kale honi bizitza gehiago ematea gustatuko litzaidake, bizitza euskalduna»

Irutxuloko Hitza — 2026-07-10 00:00:27

Zer da Martxa?

Martxa kafetegia baino askoz gehiago da. Elkargune bihurtu da: kirol elkargunea. Momentuz, larunbatero biltzen gara korrika egiteko goizeko hamarretan, baina haratago pentsatzen ari gara: bizikletan ateratzeko edota mendira joateko taldeak osatzea, adibidez.

Nondik dator kafea eta korrika nahasteko ideia?

Bi urtez baino gehiagoz, lesi bat eduki nuen belaunean. Behin hobeto nengoela, Zarautzen triatloi mistoa egitera apuntatu nintzen. Erregularki entrenatzen dutenentzat txorakeria izan daiteke, baina, niretzat, Olinpiar Jokoak izan ziren. Ordea, nire lagunak ez ziren bizikletan ibiltzen, eta, lasterketa prestatzen ari nintzela, bakarrik sentitu nintzen. Horrez gain, ni aurretik Londresen bizitakoa naiz, eta bertan antzeko kontzeptu pila daude. Donostian horrelako aukera falta zen. Gainera, kafea gustuko dut, baita sukaldaritza ere. Hobby ezberdinak batu nituen eta ausartu egin nintzen.

Pare bat hilabete daramatzazue irekita. Nolako harrera izan duzue?

Apirilean ireki genuen lokala eta harrera paregabea izan dugu. Agian, shocka izan da auzoan turistentzat ez den espazioa irekitzea. Tokikoek laster egin dute eurena Martxa. Hala ere, turista batzuk ere etortzen dira, bertako zerbait dela ikusita, are gehiago gustuko baitute. Baina hau euskarari protagonismoa emateko lekua da, baita ere: adibidez, turistaren bat sartzerakoan, beti «kaixo» esanez agurtzen dut.

«Jarduera hauek jendea larunbatero kafetegira ekartzeko modua dira, Parte Zaharrari beldurra kentzeko»

Zergatik erabaki zenuten Parte Zaharrean irekitzea?

Nik hasiera batean ez nuen hemen denda ireki nahi, nire aurreiritziak bainituen. Hilabete luzeak egon nintzen tokiak begiratzen, baina ez zen ezer agertzen. Bat-batean, aukera hau sortu zitzaidan eta esan nuen: «Bale ba!». Orain, konturatu naiz agian nire aurreiritziak atzean utzi izan behar nituela: bai, Parte Zaharra turistentzat da, baina oso euskalduna ere bada. Benetan, auzo hau oso euskalduna da: Ikatz kalea hemen ondoan dago eta baditugu gure txokoak oraindik Parte Zaharrean. Oso pozik nago hartutako erabakiekin.

Parte Zaharreko Martxa kafetegia.Inge Arzensek Sanchez

Nolakoak dira antolatzen dituzuen korrika saioak?

Whatsappeko komunitatea daukagu, Instagrameko gure profilean dago esteka bertan sartzeko: ehun pertsona baino gehiago daude. Hor botatzen dugu gure proposamena. Behin erabakita, hemen gelditzen gara eta denok batera goaz berotzera. Beroketa, normalean, Hodei Errasti nire entrenatzaileak egiten du. Gero, taldeetan banatzen gara: normalean, bost kilometrokoa eta hamarrekoa. Hasieran, erritmoa ipintzen dugu, baina, orokorrean, taldea autorregulatu egiten da.

Dohainik al da?

Bai, dohainik da. Guk eskaintzen dugun zerbitzua da: jendeak mugitu nahi du hori delako faltan botatzen duena, horregatik antolatzen dugu saioa. Eta gero, jendeak nahi baldin badu bukatzean lokalera sartu, gonbidatuta dago, baina ez da derrigorrezkoa, noski. Niretzat, jarduera hauek jendea larunbatero kafetegira ekartzeko modua dira, Parte Zaharrari beldurra kentzeko.

«Detaile guztiak zaintzen saiatzen gara, bai produktuena eta bai harremanena»

Nor animatzen da parte hartzera?

Gehienak euskaldunak dira. Badago jendea ez dena euskalduna, baina bai hemen inguruan bizi dena. Orain, beste talde bat sortu nahi dut, hasiberrientzat. Jendea esaten ari zait (seme-alabak dituztenak, bereziki) agian beraientzat gehiegi dela. Beharbada, bost kilometroko lasterketa egin ordez, hiru kilometrokoa egiterik badago, edo oinez, hasiberrientzat.

Kafeak eta gozokiek ere protagonismo handia dute. Nolako garrantzia du zuentzat?

Hemen espezialitate kafea dugu, matcha zeremoniala eta janari guztia nik egiten dut: cookie-ak, brownie-ak, brookie-ak… okurritzen zaidana egiten dut. Hau familiatik datorkit, nire birraitonak jatetxea zuen, nire aita sukaldaria izan da eta niri betidanik gustatu zait.

Eta hemendik aurrera, nola irudikatzen duzu Martxaren etorkizuna?

Harrera bikaina eduki du Martxak eta sentsazio ona daukagu. Produktu onekin egiten dugu lan eta detaile guztiak zaintzen saiatzen gara, bai produktuena eta bai harremanena. Batzuek denda «heriotzaren kalean» ireki dugula dioten arren, niri kale honi bizitza gehiago ematea gustatuko litzaidake: bizitza euskalduna, hemengoa. Jendea etortzen bada eta pozik joaten bada, guretzat nahikoa da.

Herria eta Ilargi tabernetako ikurrinak lapurtu dituzte

Irutxuloko Hitza — 2026-07-08 09:53:06

Herria Kultur Elkarteak salatu duenez, Parte Zaharreko Ikatz kaleko Herria tabernako ikurrina lapurtu zuten astelehenetik astearterako gauean: “02:45ean, hiru lagunek ikurrina kendu dute Herria tabernatik. Zenbait herritarrek balkoietatik errieta egin diete gertatutakoaz ohartzean”. Ez da Herriako banderaren bat lapurtzen duten lehenengo aldia, eta, aurrekoetan gertatu den moduan, bertako arduradunek dagoeneko berrezarri dute ikurrina tabernako mastan.

“Herri honi gainerako herrialdeekin berdintasunean lehiatzeko selekzio bat izateko aukerarik ematen ez dioten berberek lapurtzen dituzte gure ikurrak; ez dute nahi gure sinboloak inon ikustea. Baina jai dute! Ikurrina berriro gure mastan dago eta beti egongo da bertan!”, nabarmendu dute Herriakoek. Hain zuzen ere, Munduko Futbol Txapelketan Espainiako selekzioak Portugalgoari irabazi zion gau berean izan zen lapurreta.

Ilargi tabernan ere

Azken orduotan, Ikatz kaleko Ilargi tabernak ere salatu du gau berean establezimenduko mastetatik lapurtu egin zituztela ikurrina, bandera gorria eta euskal presoen amnistiaren aldekoa. “Argi dugu eraso hau Euskal Herriaren zapalkuntza nazional zein soziala betikotu nahi dutenetik eskutik datorrela”, salatu dute tabernako arduradunek.

IPSEBek arrazoia eman dio Parte Zaharrean Bizi auzo elkarteari

Irutxuloko Hitza — 2026-07-02 15:17:31

Udalak 2009. urtetik aurrera emandako lizentziak berrikusiko zituela esan ondoren Parte Zaharrean Bizi auzo elkarteak berrikusitako espedienteen zerrenda eskatu zuen baina ez zuen erantzunik jaso. Orain Informazio Publikoaren Sarbiderako Euskal Batzordeak (IPSEB) arrazoia eman dio auzo elkarteari: Donostiako Udalak hamar egun izango ditu auzo elkarteak eskatutako informazioa emateko.

2024ko uztailean aurkeztu zuen Parte Zaharrean Bizi auzo elkarteak Ostertz (Kantina) establezimendua goragoko jarduera talde batera aldatzearen aurkako errekurtsoa. Errekurtsoa administrazioarekiko auzien epaitegian aurkeztu zuen auzo elkarteak eta epaitegietatik udalaren Aholkularitza Juridikora bidali zen. Bertan errekurtsoa aztertu eta Jardueren Sailetik hartutako erabakien kontrako txostena egin zuen, errekurritutako ebazpena “zuzenbidearekin bat ez zetorrela” ondorioztatuz. Txosten horren ondoren, esan bezala, udalak informazio espediente bat hasiko zuela adierazi zuen eta baita 2009. urtetik emandako lizentzia guztiak berrikusiko zituela ere. Udalak hau esan eta urtebete ondoren, Parte Zaharrean Bizi auzo elkarteak berrikusitako espedienteen zerrenda eskatu zuen, erantzunik jaso gabe.

Hori ikusita, auzo elkarteak IPSEBra jo zuen lizentzien berrikuspenaren emaitzaren berri emateko eskubidea aitortzea eskatuz. Ekainaren 29an jaso zuten ebazpena: erreklamazioa onartu diete eta Donostiako Udalari hamar eguneko epea eman dio eskatutako informazioa emateko.

Lizarraren inguruan dantzatu dira udal agintariak

Irutxuloko Hitza — 2026-06-24 09:35:57

Azken urteotako San Joan bezpera beroenetako bat bizi zuen bart Donostiak, baina hori ez zen oztopo izan urteko gaurik laburrenaz gozatzeko. Hain zuzen ere, Donostiako auzo eta herri gehienetan piztu zituzten suak eta aritu ziren dantzan, baita Parte Zaharreko Plaza Berriko ekitaldi instituzional eta tradizionalean ere.

Ohiko legez, Donostiako Udaleko zinegotziek plazaren erdian jarritako lizarraren inguruan dantzan aritu ziren agintariak, eta ekitaldian parte hartu zuten, baita ere, Udaleko Txistulari Taldeak, Goizaldi dantza taldea eta Arkaitz, Eskola, Gero Axular eta Trebeska taldeetako bikoteek. Agintariek fandangoa eta arin arina dantzatu zituzten, lizarrari su eman aurretik zein ondoren. Kalejirarekin eta lizarraren azalaren banaketarekin amaitu zuten ekitaldia, Udal Txistulari Taldeak erromeriaren erritmora.

Jarraian, Joseba Parron San Sebastian argazkilariaren irudi bilduma:

Parte Zaharreko Ayestaran bitxi denda historikoa itxi dute

Irutxuloko Hitza — 2026-06-23 12:07:15

Parte Zaharreko Abuztuaren 31 kaleko Ayestaran bitxi denda historikoa itxita dago duela egun batzuk, Jose Ignacio Aiestaran arduradunaren erretiroagatik eta errelebo faltagatik, El Diario Vasco egunkariak argitaratutako informazioaren arabera. Besteak beste, garaikurrak eta erlojuak saltzeagatik zen ezaguna denda hori.

1941. urtean hasi zen Ayestaran establezimenduaren ibilbidea, Azkoitian, Jose Ignacio Aiestaranen aita Juan Cruz Aiestaranen eskutik. Handik urte batzuetara, Donostiako Parte Zaharrera lekualdatu zen denda, eta hainbat kaletatik pasatu da 75 urteotan, baina 40 urte inguru daramatza egungo kokalekuan.

Urgulleko kilometro bertikala osatu dute

Irutxuloko Hitza — 2026-06-22 10:04:48

Ollagorra elkarteak antolatuta, Urgulleko igoera bertikala egin zuten igande goizean korrikalari ugarik. Bero sapari aurre egin behar izan bazioten ere, giro ederrean egin zuten lasterketa 27 parte hartzaileek. Antolatzaileak “oso pozik” agertu dira probaren bigarren aldi honekin: “Horrelako ekimenek aukera ematen dute Urgulleko kirol tradizioa berreskuratzeko, Parte Zaharra dinamizatzeko eta Ollagorrako jarduera herritarrei ezagutarazteko”.

Elkarteko eskaileretatik Jesusen Bihotza eskulturarainoko kilometroan, 130 metroko desnibela gainditu behar izan zuten parte hartzaileek: “Eguraldi ona lagun izan genuen goiz osoan zehar, eta kirol esfortzuak, giro onak eta parte hartzaileen gogobetetasun orokorrak markatutako probaz gozatzeko aukera izan genuen”, nabarmendu du Ollagorrak.

Horrela, gizonezkoen sailkapenean, Mattin Odriozola Ibarguren nagusitu zen, 4 minutu eta 6 segundoko denborarekin. Xabier Ondaro Ezkurra bigarren izan zen, 4 minutu eta 16 segundorekin eta Jokin Bellido Lealek osatu zuen podiuma, 4 minutu eta 28 segundorekin. Emakumezkoetan, bestalde, Leire Etxezurieta Zabaletak lortu zuen garaipena, 5 minutu eta 51 segundoko denborarekin. Bigarren postua Lierni Txintxurreta Salaberriarentzat izan zen, 5 minutu eta 58 segundorekin, eta hirugarrena Itxaso Sanchez Lopezentzat, 6 minutu eta 29 segundoko denborarekin. “Probako bi errekor berri utzi zituen, gizonezkoen eta emakumezkoen mailako irabazleak aurreko markak hobetu baitzituzten”, nabarmendu du elkarteak.

Horrez gain, Ollagorra elkarteko ordezkarien artean, gizonezkoetan, Alvaro Miranda Bauzan izan zen irabazlea, eta, emakumezkoetan, Itxaso Sanchez Lopez, podiumeko hirugarren postura igo zena.

Jarraian, Aratz Garcia Zaldua argazkilariak egindako irudi bilduma ikus dezakezue:

Parte Zaharreko bizilagunekin Bretxari buruz adostutakoa «ez betetzea» egotzi dio EH Bilduk udal gobernuari

Irutxuloko Hitza — 2026-06-19 16:33:53

EH Bilduko zinegotzi Itziar Iturrik agerraldi bat egin du ostiral goizean Donostiako Udaletxean, salatzeko udal gobernua “ez dela betetzen ari” Bretxari buruz “Parte Zaharreko bizilagunekin eta EH Bildurekin adostutakoa”. “Bretxak publikoa izan behar du eta auzotarren beharrei erantzun behar die. Hori izan da, eta da, EH Bilduren bide orria azpiegitura estrategiko honen gainean hartu behar izan diren erabakiak hartzeko garaian exijitu izan duguna eta exijitzen duguna”, nabarmendu du.

Horrela, auzotarrek udalari egindako eskaerak gogorarazi ditu Iturrik: “Gimnasio publiko bat, adineko pertsonentzat gunea eta elkarteetarako bilgunea eta biltegia, besteak beste. Halaber, Parte Zaharrean dauden beste baliabideez, berriez zein zaharrez, hitz egin zen hauei zein erabilera eta zertarako izango ziren hausnartu eta definitzeko. Hala nola, Esterlines kaleko anbulatorio zaharra eta Plaza Berriko udaletxe zaharra”.

Era berean, alderdiak egindako zenbait proposamen ere gogora ekarri ditu zinegotziak: “EH Bildutik adierazi genuen kontsumo kooperatiba bat jartzeko aukera, auzoan sinergiak sortzeaz gain, Bretxako baserritarren ekarpena indartzen delako. Baina ezezkoa jaso genuen. Emakumeen Etxea bertan kokatzea ere iradoki dugu, auzoak eta Etxeak elkar eragin dezaketelakoan. Beste ezezko bat jaso dugu teknikoki funtsik ez duten argudioetan ‘oinarrituta’”. EH Bilduren ustez, “arrazoia erabat politikoa da. Hemen ere ez dago borondaterik EAJ eta PSEren aldetik”. “Baserritarren postuen kudeaketarekin, beste hainbeste; esandakoaren kontra egin du Udal Gobernuak, baserritarrek beraiek adierazi arren kanpoaldean nahi dutela jarraitu, herritarrekin harreman zuzena kalean eginez”, gaineratu du zinegotziak.

Eskaera zehatzak

Horrela, “hastapenetan adostutakoari eutsi”, eta “eskaera zehatzak” egin ditu EH Bilduk: “Adinekoen zentroaren birkokapena egitea; gimnasio publikoa egitea eta, ez bada, kirol gune pribatuan Kirol Txartela erabiltzeko aukera ematea; lehen solairuan Emakumeen Etxea kokatzea; auzotarrentzat diren bilguneak eta biltokiak hasieran adostutakoak izatea eta bai anbulatorio zaharrerako, bai Santa Teresa komenturako, baita udaletxe zaharrerako hasiera hartako elkarlana lehenetsiz, auzoan dauden beharrak bertakoekin adostea.

“EH Bilduren eskua luzatua dago elkarlanerako betiere herritarrak erdigunean jartzen badira eta haien mesedetan hartzen badira hartzen diren erabakiak. Hauek ezin dira inolaz ere aldebakartasunez hartu. Izan ere herritarrek ez badute parte hartzeko modurik eta, honenbestez, ez bada beraien borondatea jasotzen, prozesua porrot egitera bideratua dago” gaineratu du Iturrik.

Nautikoa eta kaiko beste hainbat azpiegitura berrituko ditu Eusko Jaurlaritzak

Irutxuloko Hitza — 2026-06-19 16:22:05

Eusko Jaurlaritzak 2,5 milioi eurotik gora bideratuko ditu Donostiako kaiko azpiegitura nagusiak “modernizatzeko eta indartzeko”, Jon Insausti alkateak eta Amaia Barredo Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza sailburuak ostiral goizean egindako agerraldian azaldu dutenez.

Zehazki, 2.554.105 euroko inbertsioa egingo dute eta lan hauek egitea aurreikusi dute: Erreal Klub Nautikoak erabiltzen duen eremua eta Nautikoko ontziralekua berritzea, erdiko kaiaren egitura indartzea eta ontziralekuko eskaileraren azken zatia berritzea. Lan horiek “Donostiako portuko azpiegiturak zaintzeko eta hobetzeko estrategia planifikatu baten parte” direla nabarmendu du sailburuak: “Helburua azpiegituren erabilera bizitza luzatzea, erabiltzaileen segurtasuna bermatzea eta instalazio horiek itsas ingurune bereziki zorrotz baten eskakizunetara egokitzea da”.

Mailakatuta, 2028ra arte

Lan horiek, hala ere, 2028ra arte luzatuko dira, modu mailakatuan. Alde batetik, Nautikoko ontziralekuko eskaileraren azken zatia berritzeko lanak dagoeneko hasi dituzte, 107.343 euroko inbertsioarekin eta hiru hilabeteko exekuzio epearekin.

Bigarren lan nagusia 2027aren hasieran hasiko dutela esan dute arduradunek, “portuko erdiko kaiaren egitura indartzeko lanekin”. Proiektu horrek 1,1 milioi euroko inbertsioa izango du, eta bederatzi hilabeteko exekuzio epea.

Azkenik, tamaina handieneko lana 2028ko lehen hiruhilekotik aurrera egingo dute, Donostiako Erreal Klub Nautikoko kaiaren eta ontziralekuaren erabateko berritzearekin. Horretarako, 1,34 milioi euro baino gehiago bideratuko dituzte, eta zortzi hilabeteko exekuzio epea aurreikusi dute.

Urtea beteta, eraikinaren erabilera egonkortu nahi dute

Irutxuloko Hitza — 2026-06-19 00:30:31

Guardetxea da Parte Zaharreko gaztetxea. Urte bat bete da Alde Zaharreko Gazte Asanbladak (AZGA) eraikina okupatu zuenetik. Zehazki, iazko Maiatzaren Lehenaren testuinguruan sartu ziren bertara, eta han jarraitzen dute. Urteurrenaren harira, agerraldi jendetsua egin zuten maiatzaren 1ean, Donostiako eragile sozial eta politiko ugariren babesarekin, Parte Zaharreko Trinitate plazan. «Balio dezala Guardetxeak, eta urteurren honek, eragile eta militanteon arteko aliantzak indartu eta bestelako Donostia baten eraikuntzan aurrerapauso bat emateko», nabarmendu zuen AZGAk.

Atzera begira jarrita, urtearen balantzea egiteko elkartu da IRUTXULOKO HITZA Guardetxeko eta AZGAko bi kiderekin: Nerea Irastorza eta Hegoi Goñi. Sei urtez hutsik egon zen eraikina okupatu zuten lagunetako bi izan ziren, eta hasieratik bizi ahal izan dute Guardetxearen proiektuak egindako urtebeteko bidea. AZGAk plazaraturiko balorazio orokorrarekin bat egin dute: «Udal gobernuak errepresioaren bitartez erantzun zion martxan jarritako gaztetxearen proiektuari. Honen erakusle dira aurre egin behar izan diegun epaiketak, huste saiakerak, martxan dauden muntaia polizial eta prozesu judizialak edota 32.000 euroko isuna, errekurtsoa jarri dioguna. Hala ere, elkartasuna antolatu eta erresistentziari eutsi diogu, eta oztopoak oztopo, ez dute gure jardun politikoa etetea lortu».

Horrekin batera, «harro» daude «etenik gabeko» eskaintza kultural eta politikoa garatu dutelako Guardetxean: «Doako kirol komunitarioko proiektuak sortu ditugu eta hamaika elkarte, eragile eta kolektiboen jarduerak garatzeko aterpe izan da. Milaka pertsona igaro dira bertatik eta auzoko eta Donostiako elkarte eta gizarte mugimendu ugariren babesa dugu».

Nerea Irastorza eta Hegoi Goñi Alde Zaharreko Gazte Asanbladako kideak, Guardetxeko tabernaren aurrean.Joseba Parron San Sebastian

Laugarrenean

Hainbat saiakera egin ondoren, laugarrenean lortu zuen AZGAk Guardetxera sartu eta han gelditzea. 2025eko apirilaren 30eko arratsaldean izan zen, baina asmoa askoz ere lehenagokoa dela gogoratu du Irastorzak: «Hiru urte lehenago, 2022an, Guardetxea okupatzea erabaki genuen asanbladan. Kijera gaztetxea itxi ostean, Parte Zaharreko gazteak elkartzeko eta jarduerak egiteko espaziorik gabe geratu ginen».

Guardetxea okupatzeko lehen saiakera 2022ko abenduan izan zen. «Hara sartu ginen eraikina auzoarentzat izan zedin, baina Udaltzaingoa berehala agertu zen, eta handik bota gintuzten», nabarmendu du Irastorzak. Bigarren saiakera, berriz, gutxira izan zen; 2023ko otsailean. «Auzolanean Guardetxea txukuntzera sartu ginen, baina udaltzainek berriz ere kaleratu gintuzten».

Egoera horren aurrean, denbora pasatu zen laugarren saiakera egiteko. 2024ko maiatzean asteburu osoko «okupazio sinbolikoa» egin zuten, eta udalari bilera bat eskatu zioten. «Espazio bat behar genuenez, Guardetxearekin zer gertatzen zen galdegin genion udalari. Izan ere, guretzat leku aproposa zen. Ez genuen erantzunik jaso», esan du Irastorzak. Erantzun faltak eragin zuen okupazio sinboliko hartatik okupazio iraunkor baten alde egitea. «Urtebeteko lanketa egin genuen. Auzoan babesak pilatu genituen, eragileekin elkartu ginen eta abokatuekin ere hitz egin genuen».

Eta iritsi zen eguna. «Aurreko egunetan, hainbatetan pasatu ginen Guardetxetik okupazioa prestatzeko, batez ere, behin sartuta barrutik itxi ahal izateko. Udaltzainak ere bueltaka zebiltzan egun horietan, eta bistan da zerbait espero zutela», azaldu du Goñik. «Maiatzaren 1ean okupatuko genuela uste zuten, baina aurreratzea erabaki genuen. Apirilaren 30ean sartu ginen lagun batzuk, arratsaldean, eta gaua han pasatu genuen. Udaltzainak handik pasatu ziren, baina pentsatu zuten ez geundela barruan», gehitu du Irastorzak.

Biharamunean, AZGAko kideak ez ezik, auzotarrak, familiak eta eragileak ere igo ziren Guardetxera, eta hori «oso garrantzitsua» izan zen. «Gerora jakin ahal izan dugunez, auzotar eta haur asko agertu zirenez, atzera egin zuten udaltzainek. Hori zen gure helburua, jende asko elkartzea kaleratzerik egon ez zedin, eta lortu genuen», zehaztu du Goñik.

Auzolana eta osoko bilkura

Guardetxea hartu orduko, auzolanean hasi ziren, eraikina barrutik oso zikina zegoelako eta kanpotik zeharo utzita. «Maiatzaren 1ean bertan hurbildu ziren pertsona guztiengatik izan ez balitz, oraindik han egongo ginen. Dena dela, auzolan asko antolatu behar izan ditugu barrutik gauzak ateratzeko, teilatuak konpontzeko, belarra mozteko, komuna jartzeko… lan asko egin behar izan genuen», adierazi du Irastorzak. Hasieratik argi izan zuten eraikina txukundu behar zutela. «Leku okupatuak eta autogestionatuak zikinak direla esan ohi dute udalek zein agintariek. Horregatik, lehen momentutik Guardetxea garbitzeari ekin genion», gaineratu du Goñik.

Udaletxera ere jo zuten AZGAko 40 bat kidek, eta 2025eko maiatzeko osoko bilkurara sartu ziren. Udalbatzari Guardetxea auzoarentzako ekipamendu bat izateko eskaera luzatu nahi izan zioten, baina hitz egiten hasi orduko, udaltzainek indarrez atera zituzten kanpora eta iskanbila sortu zen udal batzar aretoan. Horren ondorioz, kide bakoitzari 800 euroko isuna —32.000 euro, guztira— ezarri zieten hilabete batzuk geroago.

Udalak harturiko jarrera ikusita, Guardetxean gotortu ziren, edozein unetan hustu zezaketela pentsatu zutelako. «Erresistentziak hilabete eta aste bat gehienez iraun zuen. Okupatu eta hamabost egunera, udaltzainak gu identifikatzera etorri ziren, zinegotzi batek okupazioaren kontrako salaketa jarri zuelako. Ordea, epaileak ez zuen gu botatzeko agindua eman», azaldu du Irastorzak. «Hilabete luzez 24 orduko erresistentzia txandak egiten aritu ostean, erabaki genuen Guardetxea irekitzea eta jarduerak antolatzen hastea», esan du Goñik.

100 jarduera baino gehiago

Ordutik aurrera, egunak, asteak eta hilabeteak zenbatzen hasi zen Guardetxea. Ateak zabaldu orduko hasi ziren kontzertuak, hitzaldiak, aurkezpenak, bertso saioak, tailerrak, topaketak eta beste antolatzen. Parte Zaharreko eta Donostiako gainerako eragileekin indarrak batu zituzten, eta aurrez eraikina kudeatu zuen Banda Bat elkartearen babesa ere jaso zuten. «Hasieran, beldur ginen ea nola hartuko zuten okupazioarena, baina erabat ados daude harturiko bidearekin», adierazi du Irastorzak.

Elkarlan horren bidez, 100 jarduera baino gehiago antolatu dituzte 365 egunetan. Gehienak musika emanaldiak izan dira; taldeen kontzertuak eta musika jartzaileen saioak. Horietako pare bat ere nabarmendu nahi izan dituzte biek; Nogen eta Maruxak taldeek Guardetxean eskainitakoak. Txillardegi Udal Liburutegiaren batera egindako hitzaldia, eta kickboxing saioa ere aipatu dituzte.

Guardetxean egindako kickboxing saioa.AZGA

Ibilbide judiziala

Guardetxearen okupazioaren aurkako epaiketa bakarra urtarrilean izan zen, eta Donostiako epaitegiak absolbitu egin zituen okupazioan parte hartu zuten bi auzipetuak. Fiskaltzak argudiatu zuen ez zegoela nahikoa arrazoirik zigortzeko. Dena dela, beste bi prozesu daude abian.

Batetik, iazko maiatzeko osoko bilkuran gertaturikoarengatik ezarritako 32.000 euroko zigorra dago. AZGAko kideek isunaren kontrako helegitea jarri zuten, eta ebazpenaren zain daude. «Usurpazioarekin azkarrago ibili ziren, delitu arina zelako. Aldiz, osoko bilkurako aferaren instrukzio fasea pasatu dugu, deklaratu dugu, eta itxoiten ari gara instrukzioko epaileak zer erabakitzen duen, epaiketa noiz den, fiskaltzak zer eskatzen digun, eta abar», azaldu du Irastorzak.

Udal batzar aretora sartu ziren 40 lagunei ezarri dieten isun penalaz gain, horietako seiren kontrako beste prozesu penal bat ere martxan dago. Goñi eta Irastorza daude sei horien artean.

Elkartea eta esleipena

Okupazioaren urteurrenaren harira, AZGAk Guardetxearen elkartea osatu zuen apirila bukaeran, eta Donostiako Udalari proiektu autogestionatua eta komunitarioa aurkeztu zion. Hedabide honek jakin ahal izan duenez, udalak proposamena jaso zuen eta Jon Insausti alkateak hartu du ardura gai hori lantzeko. Alkateari horren inguruan galdetuta, ziurtatu zuen Guardetxea Parte Zaharreko ekipamendu bat izango dela.

Guardetxea urtebete luzez irekita mantentzea «mesedegarria» izan dela aitortu dute: «Badirudi alkate aldaketarekin egoera aldatu dela». Horren aurrean, Guardetxearen esleipena lortu eta eraikina kudeatu nahi dute, bere garaian Banda Bat elkarteak egin zuen moduan.

Udalaren asmoa esleipena eskaintzea izan daitekeela ikusita, hainbat lan ildo zehaztu dituzte: «Batetik, funtzionatzen jarraitzea da, hau bizirik eta irekita mantenduz. Era berean, eraikina txukuntzeko obra bat beharrezkoa da. Bestetik, esleipena adostu nahi dugu, eta horretarako sortu dugu elkartea. Prozesu hori aurrera eraman nahi dugu, auzotar guztien babesa lortuz. Azkenik, isunen arazoa konpondu nahi dugu. Beti saiatzen gara kontzertuak eta antzekoak antolatzen dirua ateratzeko, oso garrantzitsua iruditzen zaigulako kutxa betetzea. Isunak noizbait iristen badira, aurre egin ahal izateko prestatuta egon nahi dugu».

Esleipena adosterako orduan, «marra gorri» batzuk ere zehaztu dituzte. Guardetxea orain arteko moduan erabiltzen jarraitu nahi dute, hainbat eragilerekin elkarlanean jarduerak antolatuz. Horrekin batera, azken urtean antolaturiko jarduera kopuru bera mantendu nahi dute. «Alegia, esleipena adostu arren, berdin jarraitu nahi dugu. Azkenean, ez dauka zentzurik eraikina txukundu eta obra bat egin ondoren esatea ezin direla kontzertuak egin», esan du Irastorzak.

Urratsak «argi» dituztela dio Goñik: «Gu saiatuko gara obra egin baino lehen esleipena lortzen, eta ez badugu lortzen, ez gara hemendik joango bota arte. Bide horrek espazioa eskuratzeko balio badu, aprobetxatuko dugu, baina marra gorriak pasatzen badituzte, gu ez gara makurtuko. Orain arte defendatu duguna defendatzen jarraituko dugu».