Irutxuloko Hitza

Sanjoanak, auzoz auzo, iruditan

Irutxuloko Hitza — 2026-06-24 10:58:13

Piztu da sugarra Donostiako auzo eta herrietan; beroaldi izugarriaren aurrean, txinpartek eztanda egin dute bart gauean San Joan bezperarekin, eta irudi ederrak utzi dizkigu, hiriko txoko desberdinetan.

Hain zuzen ere, hemen dituzue Donostiako auzo eta herri gehienetako San Joan bezperako irudiak; Antiguakoak, Egiakoak, Loiolakoak, Sagueskoak, Parte Zaharrekoak, Zubietakoak, Aietekoak, Intxaurrondo Zaharrekoak, Herrerakoak, Intxaurrondokoak, Larratxokoak, Martutenekoak, Amarakoak eta Amara Berrikoak:

Antigua: Joseba Parron San Sebastian argazkilariaren eskutik.

Egia: Asier Gonzalez de San Pedro argazkilariaren eskutik.

Loiola: Nagore Garmendia Artanoren eskutik.

Sagues: Asier Gonzalez de San Pedro argazkilariaren eskutik.

Parte Zaharra: Aratz Garcia Zaldua argazkilariaren eskutik.

Zubieta: Jon Arroyoren eskutik.

Aiete: Aieteko euskara batzordearen eskutik.

Intxaurrondo Zaharra: Beñat Parra Rodriguezen eskutik.

Herrera: Herrerako jai batzordearen eskutik.

Intxaurrondo: Plazara Goaz euskara batzordearen eskutik.

Larratxo: Larratxoko jai batzordearen eskutik.

Martutene: Martuteneko auzo elkartearen eskutik.

Amara: Aitor Erkizia argazkilariaren eskutik.

Amara Berri: Aitor Erkizia argazkilariaren eskutik.

Zubietako kartzela «euskal eredua finkatzeko funtsezkoa» izango da

Irutxuloko Hitza — 2026-06-11 16:12:47

Gaur goizean, Zubietako kartzela berria bisitatu du Maria Jesus San Jose Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideen sailburuak. Nabarmendu duenez, “jauzi kualitatiboa izango da euskal espetxe ereduan”, segurtasunera zein banakako tratamendura bideratutako espazioak izango baititu, gizarteratzera begira.

Instalazio berriaren inbertsioa 45.491.206,88 eurokoa izan da, eta 284.255,43 metro karratuko azalera du; horietatik, 80.714 metro karratu espetxe eraikinari dagozkio. 400 pertsonentzako lekua izango du, eta 255 profesional izango ditu. Irekierari esker, Martutenen zegoen edukiera nabarmen handitu da; bertan, joan den otsailean 260 pertsona zeuden barruan. Horietatik, 130 kanpora irteteko erregimenean zeuden, eta lan taldean 220 profesional inguru.

San Josek adierazi duenez, zentro berriaren irekiarekin eta Martuteneren itxierarekin, “euskal espetxe eredua sendotzen da”. Planteamendu horrek “espetxe betearazpen modernoago, espezializatuago eta pertsonak artatzeko gaitasun handiagoaren aldeko apustua egiten du”. Era berean, azpimarratu du instalazio berriek eredu bati erantzuten diote “segurtasuna eta tratamendua elkar indartzen dutena, bizikidetza bermatzeko eta delitu bat egiten duten pertsonengan benetako aldaketa prozesu bat sortzeko aukera emanez”.

Espetxearen antolaketa

Zubietako kartzela modulutan antolatuta dago, eta modulu horiek aukera ematen dute barne sailkapen hobea egiteko, pertsona bakoitzari egokitutako ibilbideak egiteko eta profil desberdinetako programa espezifikoak egiteko. Sailburuaren aburuz, antolaketa horrek “Euskadiko espetxe ereduaren bilakaera adierazten du: bizikidetzarako espazio hobeak ditu, prestakuntza eta enplegurako aukera gehiago eta esku hartze pertsonalizatuagoa. Azken helburua da gizarteratzen laguntzea, segurtasun eta erantzukizun esparru batetik abiatuta”.

Espetxe berria “euskal eredua” ezartzeko sortu dute. Ikusmolde horren helburua da askatasunaz gabetutako pertsonek zigorrak duintasunez betetzea, banakako esku hartzearen bidez eta pertsonan zentratua. Espazioaren antolaketa pentsatua dago barruan dauden pertsonen beharrei modu integralean erantzuteko, kanpoko lekualdatzeak murrizteko eta gizarteratze prozesuak indartzeko.

Horretarako, banakako tratamenduko programa zehatzak egongo dira espetxe barruan, eta arreta berezia eskainiko zaie osasun mentalari eta adikzioei. Gainera, tratamendu espezializatua behar dituzten bestelako egoerak ere aintzat hartuko dira, eta genero ikuspegia zeharka txertatuko da.

Azpiegiturak, halaber, jasangarritasun eta humanizazio irizpideei erantzuten die, eraginkortasun energetiko handiarekin, erabateko irisgarritasunarekin eta inguruneko baldintza klimatikoetara egokituta.

Eraikina, gainera, funtzionamendu autonomoa duen Gipuzkoako Gizarteratze Zentro bat du. Bere instalazioen artean, nabarmentzekoak dira 50 zelda bikoitz, ikasgelak, liburutegia eta gimnasioa duen okupazio gune bat, eta baita mediku eta erizainen asistentzia eremu bat ere, farmazia barne.

Espetxearen ardatz nagusia plaza handi bat da, eraikin nagusiak lotzen dituena, sarbideak antolatzen dituena eta hirigune autosufizientearen kontzeptua sendotzen duena. Sartze gunean komunikazioen eraikina dago; bertan, bisitetarako hamasei mintzaleku, lau mintzaleku epaileekin eta abokatuekin komunikatzeko eta senideentzako zazpi bisita gela eta bisita intimoetarako zazpi gela daude.

Barnealdean ekoizpenerako lantegiak daude, bi industria pabiloi eta prestakuntzarako manipulatuen hiru tailerretan banatuta. Erizaindegia ere dago, kontsulta medikuak, erizaintza, odontologia, farmazia eta laguntza zeldak dituen arreta eremua.

Era berean, Aukerak – Gizarteratzearen Euskal Agentziak, kudeatutako hainbat zerbitzu daude arlo horretan, hala nola sukaldeak, garbitegia eta instalazioak, baita ekoizpen tailerrak ere, irteera profesionalak dituzten sektoreak sustatzen dituztenak. Zentroak, gainera, kirol eta kultura gune bat ere badu, kirol-pista, gimnasioa, aldagelak, auditorioa, liburutegia eta ikasgelak barne. Kanpoaldean frontoia dago.

Bizitegi guneak sei modulu eta hainbat zerbitzu komun ditu, besteak beste, jangela, egongelak eta ekonomatua. Zeldak goiko bi solairuetan banatzen dira. Lau modulu berdin berdinak dira eta bakoitzak 40 zelda ditu. Bi modulu espezifiko daude: bata, emakumeentzat da, 24 zeldekin eta haurtxoak dituzten amentzako solairu batekin, eta, bestea gizonentzat, 48 zeldekin. Modulu guztiek partzialki estalia dagoen patio itxi bat eta lantegi okupazionalak dituzte.

Terrorismoaren biktimei aitortza

Zubietan Gipuzkoako Espetxe berriaren inaugurazioaren atarian, San Josek azpimarratu du “beharrezkoa” dela “gogoraraztea” ETAk eraildako Martuneteko espetxeko langileak. Bereziki gogoan izan ditu hildako hiru profesionalak: Angel Jesus Mota, espetxeetako funtzionarioa; Jose Ramon Dominguez, espetxe hezitzailea, eta Francisco Javier Gomez Elosegi, psikologoa eta Kriminologiako Euskal Institutuko (IVAC-KREI) irakaslea. Halaber, Juan Jose Baeza funtzionarioa aitortu dute, atentatu terrorista zapuztu batean zauritua.

“Beren lana egiteagatik hil zituzten. Beren bizitzak modu bidegabe eta bortitzean kendu zizkieten. Galera konponezina da familientzat, espetxe erakundearentzat eta gizarte osoarentzat. Bere memoriak interpelatzen gaitu eta egunero egongo da Zubietan. Bizirik mantentzea da gure konpromisoa”, esan du San Josek.

Zubietako Lanbide Eskolak giro ederrean ospatu du bere 50. urteurrena

Irutxuloko Hitza — 2026-06-04 09:51:48

50 urte bete berri ditu Zubietako Lanbide Eskolak, eta urteurren berezi hori ospatzeko festa egin zuten pasa den larunbatean herrian, ikasle ohiak, langile ohiak, egungo ikasle eta langileak, familiak eta herritarrak elkartuz. “Goizean goizetik, nabarmena izan zen mugimendua eskolan”, nabarmendu dute: “Haur eta helduentzako jolas eta ekintza ugari antolatu ziren, besteak beste ur jolasak, bizikleta zirkuitua, toka, boloak eta adin guztietarako hainbat erronka eta joko”.

Zubietako Lanbide Eskolaren 50. urteurreneko festa.Zubietako Lanbide Eskola

12:00etan egin zuten urteurreneko ekitaldi nagusietako bat: Zubieta Lanbide Eskolaren 50 urteko historiari buruzko bideoaren aurkezpena. “Irudi historikoz eta ikasle ohien, langile ohien, egungo langileen eta ikasleen lekukotzez osatutako ikus-entzunezkoak harrera beroa izan zuen bertaratuen artean. Bideoan zehar nabarmendu ziren eskolaren historian behin eta berriz errepikatu diren balioak: langileen inplikazioa, lanerako gogoa, elkarlana eta edozein erronkari aurre egiteko prestutasuna”, azaldu dute.

Gaineratu dutenez, bideo aurkezpenari amaiera berezia eman zioten, musikaren bidez, “izan ere, eskolako irakasleen artean musikariak ere badira, eta haiek eskainitako emanaldiak txalo zaparrada jaso zuen bertaratuen artean”. Oaintxe In Deu txarangaren txanda izan zen ondoren, haien doinuek girotuta joan baitziren elkarrekin Zubietako plazaraino, jai batzordeak jarritako txosnaren inguruan elkartu, eta, ondoren, frontoian herri bazkari jendetsua egiteko.

Arratsaldean, Kitadelpare txarangak hartu zuen lekukoa, “kaleak musikaz eta giro onez betez”, eskolako kideen esanetan. Txilipipar taldearen kontzertuak eta Zzero DJ-aren saioak eman zioten amaiera egunari.

Zubietako Lanbide Eskolaren 50. urteurreneko bazkaria.Zubietako Lanbide Eskola

1975etik, gelditu gabe

1975ean jaio zen Zubietako Lanbide Eskola, Aginagako parrokiako lokaletan, “ia auzolanean”, kideek gogorarazi dutenez. “Gaur egun, ia 500 ikasle dituen erreferentziazko zentro bihurtzea lortu du. Azken urteotan, berrikuntza proiektu ugari garatu ditu, nazioarteko sareetan parte hartu du eta Europako hainbat herrialdetan ezaguna den Lanbide Heziketako zentro bilakatu da”, gehitu dute. Horrela, urteurreneko ospakizuna “eskolaren historiaren, komunitatearen eta elkarlanaren ospakizuna” izan da, antolatzaileen hitzetan.

MUBIL mugikortasun poloa handitzeko obra lizentzia onartu du udalak

Irutxuloko Hitza — 2026-05-26 15:35:53

Donostiako Udalak Gipuzkoako Foru Aldundiari obra handiko lizentzia ematea onartu du, Eskusaitzetan MUBIL mugikortasun jasangarriko gunean bulegoen eraikin berri bat egiteko.

“Donostia berrikuntzaren arloan Europako erreferente bihurtzeko apustu garrantzitsua egiten ari da, ekosistema erakargarri bat sortuz, kasu honetan aldundiaren eskutik, enpresa berritzaileenek egoitza gure hirian jarri nahi izan dezaten”, azaldu du Jon Insausti alkateak.

Eraikin berriak sotoa, beheko solairua eta goiko bi solairu izango dituen eraikin trapezoidala izango da, eta bulegoak edo laborategiak hartuko ditu, mugikortasun elektrikorako ekimen berriak sortzeko. MUBIL Fundazioak kudeatuko du eraikin hori, eta haren egoitza nagusia ondoko lursailean dago. Eraikin malgua eta modulagarria izango da, eskatzen diren beharrei erantzun ahal izateko, behar dituzten bulegoen eta laborategiko ekipamenduen erabilera bereizgarriaren barruan.

“Mugikortasun jasangarri eta adimendunaren poloa zabaltzeak beste bultzada garrantzitsu bat ekarriko dio gure tokiko ekonomiari, eta horrek, aldi berean, oparotasun eta gaitasun handiagoa ekarriko du donostiarren bizi-kalitatea hobetuko duten baliabideak banatzeko”, nabarmendu du alkateak.

Erraustegiko langileek greban jarraitzen dute

Irutxuloko Hitza — 2026-05-15 00:00:16

Urtebete daramate negoziatzen eta otsailetik mobilizazioak egiten. LAB sindikatuak iragarri duenez, maiatzean ere hiru greba egun egingo dituzte Zubietako erraustegiko langileek. Zehazki, hiru orduko lanuzteak izango dira, eta asteartean izan zen lehena. Beste biak hilaren 19an eta 26an izango dira. Lan baldintzak arautu eta hobetuko dituen lan hitzarmen bat eskatzeko, langileak Gipuzkoako Aldundiaren aurrean elkarretaratuko dira Gipuzkoa plazan, 10:30etik 13:00etara.

Erraustegiaren kudeaketa Ekondakin aldi baterako enpresari adjudikatu zion aldundiak. Aldiz, errauste plantaren funtzionamendurako eta mantenurako Ekobal enpresa azpikontratatu zuen Ekondakinek, hau ere aldi baterako enpresa. Biek lotura estua dute, eta bien atzean Urbaser enpresa dago —Ekondakinen %46ko partaidetza du eta Ekobalen %79koa—.

Ekobalek 70 langile ditu, eta horietako bi dira Pablo Velasco eta Mikel Makatzaga. Lehenak bost urte daramatza erraustegian lanean, eta bigarrenak sei baino gehiago. Ekobali lan baldintzak arautzeko eta hobetzeko eskatu diote, baina enpresak ez du negoziatzeko borondaterik erakutsi.

«Erregulatu gabeko baldintza asko ditugu lanean. 30 eskaera zehatz jasotzen dituen dokumentua luzatu genion enpresari, eta hasieratik 25 albo batera utzi zituzten. Bostekin geratu ziren, eta bi dagoeneko erregulatuta daudela diote, eta hala moduzko hobekuntzak eskaini dizkigute beste eskaerentzat», adierazi du Makatzagak. «Logikoak dira eskatu ditugun hobekuntzak. Txanda sistema arautzea eta arrisku biologikoa aintzat hartzea nahi dugu, besteak beste. Izan ere, zaborra erretzen dugu bapore bihurtzeko, eta toxikotasun maila handiarekin lan egiten dugu», gaineratu du Velascok.

LABek ohartarazi duenez, Gipuzkoako Kale Garbiketako Hitzarmen Kolektiboak ez ditu arautzen Zubietako errauste plantaren ezaugarri zehatzak, planta industrial baten antzeko funtzionamendua baitu. Ez du arautzen asteko 24 ordu eta 7 eguneko txanda sistema, ez eta mantentze sailean ezartzen saiatzen diren eguneko erreten zerbitzu bat ere, are gutxiago langileek egunero jasaten duten arrisku biologikoa.

Enpresaren «aitzakia»

Ekobal enpresak 900.000 euro inguruko galera izan zuen 2025ean, eta hori «aitzakia» gisa erabiltzen dutela dio Velascok: «Hainbat bilera egin ditugu Ekobalekin, eta iazko galera argudio gisa erabiltzen du gure baldintzak ez hobetzeko». Dena dela, LABek dio Ekobalek irabaziak izan zituela 2023an eta 2024an, baina dibidenduak bazkideen artean banatu zituztela. «Ekobali ez diogu asmorik ikusten gurekin negoziatzeko. Esan digute Ekondakinekin batzar bat egiteko zain daudela, beraien arteko kontratuan 2020ko diru sail berarekin jarraitzen dutelako. Aurten ere. Hau da, langile kopurua handitu da, baina diru berarekin kudeatzen dute», nabarmendu du Makatzagak.

Egoera horren aurrean, pasa den astean, Ekondakinekin bilera bat egin zuten LABek eta Zubietako erraustegiko langileen batzordeak. «Langileen errealitatearen berri aurrez aurre eman genien. Izan ere, jakin badakigu Ekondakinek Ekobaletik jasotzen duela informazioa, baina ez gure ahotsetik», zehaztu du sindikatuak. Lan gatazkaren erantzukizun nagusia aldundiarena dela uste dute langileek. Horregatik, gutun bat erregistratu zuten Ingurumen Sailari zuzenduta, baina ez dute erantzunik jaso. «Jose Ignacio Asensio Jasangarritasun diputatuari ere bilera eskaera bat egingo diogu, eta erantzuten ez badu, ahaldun nagusiari bidaliko diogu», adierazi du Makatzagak.

Langileen gehiengoa

Erraustegiko langileak otsailean hasi ziren lanuzteak egiten, eta gehiengoak bat egin zuen mobilizazioekin. «70 langile gara eta 42 izan ziren hasieratik bat egin zutenak», esan du Makatzagak. Halere, enpresak lanuzteak egin zituzten langileak «mehatxatu» zituela deitoratu du: «Horrela ere, enpresa presionatzen jarraitzeko asmoa dugu, lan baldintzak arautzen eta hobetzen dituzten arte».

MUBILek enpresa berrientzako egoitza bat eraikiko du Eskusaitzetan

Irutxuloko Hitza — 2026-05-08 10:44:32

MUBIL Mugikortasun Jasangarri eta Adimendunaren poloak bere lehen urteurrena ospatu du. Ekitaldian, Eider Mendoza Gipuzkoako diputatu nagusiak eta Cesar Gutierrez MUBILeko zuzendari nagusiak zentroaren hazkunde estrategia aurkeztu dute, proiektu nagusi bat iragarriz: MUBIL Business Center eraikin berriaren sorrera.

Zentro berriak 7,5 milioi euroko inbertsioa izango du eta hazkunde fasean dauden enpresentzako izango da. Eskusaitzetan kokatuko da, egungo egoitzaren ondoan, eta 4.500 metro karratuko eremuan bulegoak, I+G laborategiak eta prototipoak probatzeko gune teknikoak izango ditu. Obrak urte amaierarako hastea aurreikusten da.

Mendozak azpimarratu duenez, MUBILen lehen urte honek “aurreikuspen guztiak gainditu ditu”. Diputatu nagusiaren hitzetan, zentroa Gipuzkoako industria berriaren “ahalmen eraldatzailea” handitzen ari da, enpresa txikiei lagunduz eta proiektu berritzaileak erakarriz.

Gipuzkoa, munduko begiradapean

Mugikortasun adimendunaren bidean, Gipuzkoak nazioarteko bi hitzordu garrantzitsu izango ditu: lehena, Global CSL Summit; azaroaren 4tik 6ra, Kursaalak munduko hiri zientzia eta berrikuntza adituak bilduko ditu, MIT (Massachusetts Institute of Technology) sarearen eskutik. Eta, bigarrenik, mugikortasun autonomoa; Gipuzkoa eta Euskadi Europako erreferentziazko lurralde gisa aurkeztu dituzte, ibilgailu autonomo eta konektatuak garatzeko.

Zubieta ere zeharkatu du 24. Korrikak

Irutxuloko Hitza — 2026-03-26 10:31:05

24. Korrika auzoz auzo ibili zen atzo goizean Donostiatik, eta eguerdian atera zen hiriko mugetatik, Añorga ingurutik. Hala ere, Zubieta falta zitzaion oraindik Korrikari, eta, hain zuzen ere, arratsaldean pasatu zen handik, Urola Kosta aldera joan aurretik.

Jarraian, Korrika Zubietatik igaro zen tarteko argazki batzuk ikus ditzakezue:

Donibane Lohizuneko Luzean taldea garaile Enrique Abril errebote txapelketan

Irutxuloko Hitza — 2025-11-03 10:19:26

Igandean jokatu zuten Enrique Abril errebote txapelketako atzeratutako finala Zubietan, Zubieta 2 eta Donibane Lohizuneko Luzean taldeen artean. Neurketa lehiatua izan zen, baina, azkenean, garaipena ezin izan zen etxean gelditu, Lapurdikoek irabazi baitzuten: 9-13.

Proiektu espazialetarako txipak ekoizteko lantegia zabaldu du Semi Zabalak Eskusaitzetan

Irutxuloko Hitza — 2025-10-31 10:38:18

Eskusaitzetan industriagunean zabaldu du Semi Zabala enpresak lantegi berria. Ostegun arratsaldean inauguratu dute eta bertan proiektu espazialetarako funtsezkoak diren txipak ekoiztuko dituzte. Ekitaldian, politika, enpresa eta finantza munduko ordezkariak izan dira. Besteak beste, Jon Insausti alkatea, Eusko Jaurlaritzako Teknologia, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko sailburuorde Jaione Ganzarain, Gipuzkoako Ekonomia Sustapen eta Proiektu Estrategikoetako diputatu Unai Andueza, Espainiako gobernuaren Euskadiko ordezkari Marisol Garmendia, edota Erdieroaleen Industriaren Espainiako Elkarteko (AESEMI) presidente Alfonso Gabarron.

Semi Zabalak potentzia elektronikarako gailuak eta zirkuitu erdieroaleak diseinatzen, fabrikatzen, kualifikatzen eta merkaturatzen ditu. Zubietako lantegi berrian 2,5 milioi euro inguru inbertitu dituzte eta hamahiru lanpostu sortu ditu. Bertan, fabrikaziorako 240 metro koadroko gela zuri bat dago, ISO6 teknologiarekin, atmosfera perfektua eta inolako kutsadurarik gabea sortzeko diseinatua. Halaber, potentzia laborategi bat ere badu, osagaiak eta txipak testatzeko, sendotasuna ziurtatzeko.

Goi teknologiaz hornitutako azpiegitura berrian, bost urte baino gutxiagoan 500.000 bat txip ekoiztea espero dute arduradunek. Horiek NASAk erabiliko ditu, ziur aski, ilargi proiektuetan. Hala, gainera, “Gipuzkoa espazioko berrikuntza teknologikoko polo gisa sendotuko du”. Izan ere, “Semi Zabala harro dago espazio-sektorean duen rol estrategikoarekin. Haien txipak funtsezkoak dira sateliteetan potentzia kudeatzeko, eta eguzki-panelek hartutako energia nabeen barne-funtzionamendurako erabil daitekeen potentzia bihurtzea”.

Enpresaren teknologiak NASAk gauzatutako erradiazioarekiko erresistentzia proba zorrotzak gainditu ditu bi aldiz. Balioztatze horrek Semi Zabalako kideak hautagai bihurtu ditu Ilargian base iraunkor bat eraikitzeko proiektu anbiziotsurako. Han, erreaktore nuklear bat instalatu nahi du, etorkizuneko ilargi base eta misioetarako potentzia nahikoa sortzeko gai izango dena, bereziki ilargi gau luzean, eguzki energia bideraezina denean. Gipuzkoako enpresaren teknologia da munduan behar diren tentsioetan jarduteko gai den bakarra, eta ilargiaren erradiazioaren muturreko baldintzak gainditzen ditu.

Zubieta 2 taldeak Enrique Abril errebote txapelketako finala jokatuko du

Irutxuloko Hitza — 2025-10-20 15:23:46

Datorren igandean bukatuko da Enrique Abril errebote txapelketa, eta Zubieta 2 taldeak etxean jokatuko du final handia. Hau da, Zubietako Errebote plazan. Donibane Lohizuneko Luzean taldearen aurka ariko dira, 10:30etik aurrera.

Finalerdiak, berriz, pasa den asteburuan jokatu ziren. Batetik, Zubieta 2 taldeak Kanboarrak menderatu zuen Zubietan (13-11). Neurketa estua eta lehiatua izan zen, hiru ordukoa. Bestetik, Luzeanek Zaharrer Segi hartu zuen mendean, Villabonan (13-4).

Zubieta 2 eta Kanboarrak taldeen arteko finalerdia.Zubieta pilota elkartea

'Errebotea. Plaza-joko baten muina' bideoa ikusgai jarri dute

Irutxuloko Hitza — 2025-10-08 11:22:11

Iraila bukaeran Zubietako Errebotearen Eguna egin zuten, Zubietan bertan. Bi egunetan jarduerak eta errebote partidak tartekatu zituzten. Lehen egunean, irailaren 27an, Errebotea. Plaza-joko baten muina bideoa estreinatu zuten Errebote plazan bertan. Orain, osorik ikusgai jarri dute.

Pilota jokoen artean zaharrenari gorazarre egingo diote

Irutxuloko Hitza — 2025-09-26 00:00:04

Errebotea omenduko du Zubietak, asteburuan. Pilota jokoaren eta herriaren arteko lotura aspaldikoa da, eta ezin daiteke bata bestea gabe ulertu. Horrela uste du Mikel Bengoetxeak, Zubietako pilota elkarteko arduradunak: «Guretzat, errebotea eta Zubieta elkar lotuta daude. Zubietari errebotea kentzen badiozu, edo egunen batean galtzen bada, beste herri bat izango litzateke. Ez nuke Zubieta hori nahi». Hain zuzen ere, jokoari gorazarre egiteko antolatu dute Zubietako Errebotearen Eguna.

Eragile askoren arteko elkarlanaren bidez antolatu dute. Izan ere, 650 Usurbil Bizi, Zubieta Pilota Elkartea, Donostiako eta Usurbilgo Udalak eta Zubietako Herri Batzarrak batu dituzte indarrak aurrera eramateko. Bi eguneko egitaraua prestatu dute, erreboteari «merezi duen» ikusgarritasuna emateko. Biharko jarduera esanguratsuena ‘Errebotea. Plaza-joko baten muina’ bideoaren emankizuna izango da (21:00). «Azken batean, Errebotearen Eguna ospatzearen oinarria da. Zubieta pilota eskolakoak elkartu ginen errebotea zer den erakusketako. Izan ere, Zubietan bertan bada errebotea bera zer den ulertzen ez duenik, eta nola jokatzen den ez dakienik», azaldu du Bengoetxeak.

Errebotearen arauak azaltzeko dokumentu txukun bat prestatu zuten, baina bideo bat egitea aproposa zela pentsatu zuten pilota elkartekoek. «Bideoarekin batera, errebotearen inguruko festa bat antolatzea egokia izan zitekeela ikusi genuen, eta hori da astebururako antolatu duguna. Bideoak ez du azaltzen errebotea historikoki nondik datorren, praktikoagoa izatea nahi genuelako. Hau da, pilota modalitate hau zer den eta nola jokatzen den», dio Bengoetxeak.

Biharko dibulgazio saioaren ostean, etzi praktikara eramango dute errebotea. 09:00etatik aurrera, Enrike Abril txapelketako bi partida jokatuko dituzte Errebote plazan. Batetik, Zubieta 1 eta Luzean (Donibane Lohizune, Lapurdi) nor baino nor ariko dira, eta, bestetik, Zubieta 2 eta Zaharrer Segi (Baigorri, Nafarroa Beherea). Gipuzkoako pilota eta kirol txapelketa zaharrenetakoa dela nabarmendu du Bengoetxeak: «Pentsa, 62. edizioa da jokoan dagoena. Gipuzkoako eta Ipar Euskal Herriko taldeek jokatzen dute. Irailarekin batera hasi, eta urria bukaerara arte luzatzen da, eguraldiak laguntzen badu, noski».

Ikusgarritasun falta

Esan moduan, errebotea da pilota joko zaharrenetakoa, eta garai batean Gipuzkoako hainbat herritan jokatzen zen. Gaur egun, ordea, soilik hirutan: Zubieta, Villabona eta Oiartzun. Ipar Euskal Herrian hedapen zabalagoa du, dozena bat herritan praktikatzen delako. «1936ko gerrak errebotea ia desagerrarazi zuen Gipuzkoan, baina 1950eko hamarkadan berreskuratu zen. Hainbat urtez mantendu ahal izanak erakusten du meritua badugula. Horregatik, errebote jokoa omendu nahi dugu, hainbeste urtetan gure herri txikian mantentzeko gai izan garelako», adierazi du Bengoetxeak.

Errebotea hauspotzeko zailtasunak dituzte, Zubieta «herri txikia» delako eta errebotea «kirol minorizatua». «Gazte gutxi ditugu herrian, eta gainerako kirolak konpetentzia zuzena dira. Batez ere, futbola. Horrek zailtasunak sortzen ditu, baina mantentzea lortu dugu», nabarmendu du Bengoetxeak. Bestalde, beste pilota modalitate batzuk ikusgarritasun gehiago dutela deitoratu du: «Batez ere, esku-huskak, telebistan eskaintzen delako. Edozein gaztek izan nahi du Jokin Altuna bat. Zesta eta beste modalitate batzuek badute abantaila bat, frontoi estali batean egiten direlako. Errebotea, berriz, plaza librean da, horri gehitzen badiozu eguraldiaren faktorea… Jakina da, Euskal Herrian bizi garela. Horrek beste zailtasun bat gehitzen dio».

Dena dela, errebotea eta Zubieta bizirik daude, eta elkarrekin aurrera jarraituko dute. Horren eredu, bihar eta etzi egingo duten Errebotearen Eguna.