Giza eskubideen aldarrikapena, iruditan
Espainiako Amnistey Internationalek mende erdia bete du aurten eta urtotako lana gainbegiratzen duten kartelen erakusketa jarri du Zurriola pasealekuan. Lanen artean Juan Aizpitarte donostiarrak egindakoa dago.
Amnistey Internationalen (AI) Espainiako ordezkaritza orain mende erdi eratu zen. Urterrena ospatzeko, Donostiako atalak, Zinemaldiaren eta Bakearen eta Giza Eskubideen Etxearekin lankidetzan, Mundua alda daiteke, baina ez da bakarrik aldatuko erakusketa prestatu du. Ostiralean aurkeztu zuten, eta hilaren 30a arte ikusgai dago Zurriola pasealekuan.
50 urte hauen errepasoa diren 22 kartelek erakundearen bilakaera erakusten dute. “Artista ezagunen aldarrikapenak jasotzen dituzte, une historiko bati lotuak edo AIren lanaren ardatz diren gaien bati buruzkoak: torturak, kontzientzia presoak, armen kontrola… Batzuk zirraragarriak dira”, azaldu zuen Monserrat Arroyo erakusketaren zuzendarikideak. Erakundearen bilakaerarekin batera, Fernando Botero, Joan Miro… artista entzutetsuen protestak dira, edo une historiko bat begitaratzen dutenak daude, Stuart Franklinek Tiananmengo plazan tankeen aurrean zegoen gizonari ateratakoa argazkia kasu. Guztien artean bada Espainiako AIrentzat oso berezia den bat, El abrazo izenekoa, hain zuzen. “Honen 50.000 kartel saldu ziren eta diruarekin Madrilgo egoitza abian jarri zuten”, argitu zuen Arroyok. Juan Genovesek amnistiaren alde 1976an egindako lanak, era berean, esanahi berezia hartu zuen 1977an; Atochan (Madril) abokatu batzuk kartelaren aurrean hil zituztenean.
Hakamada, heriotzaren zain
Kartel historikoak aukeratzeaz gain, hiriko taldeak Juan Aizpitarte donostiarrari bere ikuspuntua poster batean jasotzeko eskatu zion. “AIra gerturatzeko bide berria zen, bertatik bertara ezagutzea beraien ekimena. Ez nuen beraiekin inolako harremanik, egiten duten lanarekiko errespetuaz gain. Ohorea da niretzat, artista ospetsuek –Txillidak eta Basterretxeak esaterako– egin dituztelako kartelak”. Esku artean duten urrutiko gai bati buruzko izatea nahi zuten, baina bertako ikuspuntutik. Aizpitartek; bat beharrean, heriotza zigorrari buruzko bi poster egin zituen.
Batek, Free Hakamada Iwao izenekoak, 43 urte heriotzako itxarongelan daramatzan preso japoniarraren berri ematen du. Japoniako banderan oinarrituta, “erraza, baina sendoa” da. Artistak zehaztu zuenez, banderak ikur garbia dirudi, “gizarte sofistikatuaren isla”. Berak irudia lausotu eta odola isuriz margotu du. “Izan ere, heriotza zigorraren aldeko herrialdeen zerrendan Japonia ere badela ez da oso ezaguna”. Irudiarekin batera doan testuak Hakamadarekiko enpatia eragin nahi du. Beste edozein presok baino denbora gehiagoz heriotzako itxarongelan egoteak zer esan nahi duen adierazi du Aizpitartek hainbat daturen bidez. “Inork ezin dezake imajinatu zer den hori. Beraz, denbora parametroak eta sentimenduk aldatuz, zein tortura mota den azaldu dut”. Beste posterra, berriz, gizarteari zuzendu dio. “Nola lor dezakegu gure morala gobernuen erabakietan ordezkatua izatea, eta nola aktiba gaitezkeen ekintzen bidez edo diskurtso paraleloa sortuz”.
Urteurren gazi-gozoa
Hiria jendez betetzen duen Zinemaldia baliatuz, hiritarrak artisten antzera hausnartzera gonbidatu nahi dituzte. Arroyok aitortu zuenez, “oso pozik gaude eta asko eskertzen diogu Jose Luis Rebordinosi eta Zinemaldiaren antolatzaileei tokia egin izana. Une honetan mundu osoari erakusleihoa baita, eta gure mezua jaso dezakeen jendez beteta dago”. Egindakoa erakusteaz gain, egiteko dagoena ere azaleratu nahi du antolatzaileek. Ikuslearengan erantzuna eragin nahi dute, baina egin beharrekoa zehaztu gabe. “Mezua zabaltzen duzunean, jarrerak edo kontzientziak piztu nahi dituzu. Ez dugu erantzunik inposatu nahi, baina zenbat eta lagun gehiagok lan egin giza eskubideen alde, bizimodu hobea izango dugu”.
Aurkezpenean izan zen Espainiako atalaren zuzendari Esteban Beltranek ere Zinemaldia aitzaki gisa hartu zuen Iranen, Txinan eta Uzbekistanen zinemagile eta artisten aurkako erasoak nabarmentzeko. “Film edo dokumental bat egiteak, toki hauetan, kartzela edo askatasuna galtzea ekar dezake”, ohartarazi zuen. Buru duen erakundearen mende erdiari dagokionez, aldiz, sentipen kontrajarriak ditu. “Paradoxa da, pozgarriena 50 urte ez betetzea litzateke. Desagertu nahi dugu, eta aldi berean, indartzeko beharra dugu”. Zorioneko amaiera lortzeko, ordea, egiteko asko dagoela gogoratu zuen: tortura, pobrezia, osasuna eta etxebizitza, arrazakeria…
Juan Aizpitarte eta Esteban Beltran 'Free Hakamada Iwao' kartelarekin
