Sanmartzialak hurrengo urtea arte agurtu dituzte altzatarrek
Ostiraletik astelehena arte luzatu dira Altzako jaiak; San Martzial bezperan hasi eta Santa Ixabel eguna arte iraun dute. Bertsolariak eta idiak izan dira agurreko protagonista nagusiak, sagardoarekin batera
Bi santu arteko jaiak dira Altzako sanmartzialak. Izen hori izanik, argi dago ekainaren azken egunaren inguruan ospatzen dituztela. Haren bezperan txupinazoarekin hasi, eta Santa Ixabel oroitzen duen uztailaren 2a arte luzatu ohi dute egitaraua. Funtzionatzen duena ez aldatzea hobe denez, atzoko egitaraua ezaguna zen: agurraren protagonista nagusiak bertsolariak eta idiak izan ziren, biek bina saio egin baitzituzten.
Altzako kaskoko San Martzial plaza da jaiaren gunea. Errepidea hartuz, haurrentzako jolasak eta puzgarriak jartzen dituzte, eta gainontzeko ekimenak, izen bereko elizaren parean egiten dituzte. Santa Ixabel eguneko lehen hitzordua XXVI. Sagardo Lehiaketa izan zen. Epaimahaikideak 10:45ean hasi ziren zazpi sagardogilek ekarritakoa probatzen. Hauekin batera, ingurutik pasatzen zen edonork izan zuen sagardoa dastatzeko aukera, “sagardoa nahi duzu?” esanez eskaintzen baitzioten trago batzuk egitea. Eta gehienek, baiezkoa eman zuten. Bakoitzak bere iritzia izango zuen onenaren inguruan, baina irabazlea erabakitzeko ardura epaimahaiko zortzi kideek zuten. Horietako bi, Jose Luis Murua Artxipi eta honen anaia Iñaki ziren.”Gaurkoan parte hartu duten sagardoek maila oso ona zuten, aspaldiko onena”, argitu zuen Artxipik. “Pozgarria da horrelako sagardo onen artean aukeratzea”. Edan beharrekoa atsegina izan arren, ordu horietan tragoka aritzea “zaila” dela onartu zuten. Ahalegina egin zutenentzat, Astigarragako sagardoa izan zen guztietan hoberena. Lehen postuak Petritegik, Gartziategik eta Oiarbidek eskuratu baitzituzten, hurrenez hurren. Hiriko ordezkari bakarra zen Martuteneko Barkaiztegi, beraz, esku hutsik gelditu zen.
Egarriaz gain, josea berdindu nahi zutenek aukera ona izan zuten elizako arkuan. Bertan, Nao Etxea jubilatu elkarteko kideek postua jarri baitzuen. Ogitartekoak eta taloak hiru eurotan saldu zituzten txistorraz, hirugiharraz edo gaztaz beteta. Ez zuten erosle faltarik izan bertan egon ziren bi orduetan; ilarak eta pilaketak, berriz, bai. Mokadua pasatzea errazteko hauek ere lehiaketako sagardoa eman zuten, edaria izan zuten artean. Talogile Ixiar Artola (Altza, 1936) aritu zen. Altzatarren artean ezaguna eta estimatua da Artola. Orain zortzi-bederatzi urte bururatu zitzaion taloak saltzea. Ordutik, ez dute hutsik egin. “Dena saltzen dugu”, azaldu du Artolak. “Gosearen denboran” jaiotetxe duen Casares baserrian ikasi zuen taloak egiten. Atzo, zazpi kilo arto irinekin ehun bat prestatu zituen. “Eskuko minik ez dut, gerrikoa bai! Baina a ze poza ona daudela esaten dutenean!”, onartu zuen lana egiteari utzi gabe.
Egun luzea bertsolarientzat
Batzuk hamaiketakoa egiteko ilara egon ziren bitartean, gehienak udal probalekuaren inguruan zeuden idi dema ikusten. Jendetza bildu zen itxituraren ingurua, eta denek arretaz jarraitu zuten proban gertatzen zena. Lehen bikotearen 40 plazak gainditzeko aukerarik ez zuen izan bigarrenak, gogoz saiatu arren. Gaztetxo batzuei ez zitzaien gustatu animaliei eztena sartzea edo makilarekin jotzea; eta nahiago izan zuten pilotan jolastera joatea. Beste batzuk, puzgarrietan edo ohe elastikoetan saltoka ibili ziren.
Idi proba behar baino beranduago amaitu zenez, bertso saioa atzeratu egin zen ia ordu erdiz. Amets Arzallus eta Andoni Egañaren agurrek jendea gutxika erakartzea lortu zuten. Hala, udaletxe aurreko plazako arkua betetzen joan zen. “Aurretik lana egin eta bazkaria irabazteko” gogoz zeudela argitu zuen Arzallusek; plazakoa amaituta Altzatarrak elkartean bertso bazkaria baitzuten.
Udako saioak arinak izan ohi dira, baina Unai Elizasu altzatarrak ez zien atzoko lehenengoan hasiera erraza jarri. Hasierakoa gai potoloa izan zen: ETAren su etenaren ondorengo itxaropena bere horretan mantentzen den ala ez. Arzallusen ustez, “iruditzen zait oraindik erdia besterik ez dela egin”. Egañak, berriz, “itxarotetik dator itxaropena, esperotik esperantza”, gogoratu zuen. Jarraian, udaletxeko hirugarren makila hutsa betetzeko proposamenak egin zituzten bi bertsolariek. Egañak bandera pirata jartzearen alde egin zuen, txalo zaparrada eta barreak jasoz. Arzellusek, aldiz, bere lau txapeletako bat jartzera gonbidatu zuen Egaña, “nik borondatea badut falta zait bestea”, argituz. Batak zein besteak altzatarren arreta eskuratzen jakin zuten.
Idi dema ikusteko jende ugari elkartu zen. (Argazkia: Maitane Aldanondo)
-
- Udal probalekuan egin zuten idi dema ikusteko jende ugari elkartu zen itxituraren inguruan. (Argazkia: Maitane Aldanondo)
