«Aurrera egitearen seinale ona da bertigo pixka bat sentitzea»
‘Bizitza ozen denean’ diskoa kaleratu du Mugan talde donostiarrak; bueno, disko erdia. Bost abestiz osatutako bilduma kalean da, honezkero, baina apirila amaieran iritsiko dira beste bostak, «beste erritmo batekin». Taldeko Pablo Zurutuzak, Enara Rodriguezek eta Joseba Pastorrek xehetasun guztiak eman dituzte.
Pablo Zurutuza, Enara Rodriguez eta Joseba Pastor, Mugan taldeko kideak.Nagore Garmendia Artano 
Zer gertatzen da bizitza ozen denean?
Pablo Zurutuza (P.Z.): Diskoak ez du gai zehatz bati buruz hitz egiten; bizitzaz hitz egiten du, besterik gabe. Baina bereziki momentu honetan non dena den handia, gorenean zaude, edo ez zaude. Kantetako batek esaten du: Bizitza ozen denean, zu beti isiltzen zara. Dena gaizki dagoenean, izan dadila izan beharrekoa. Bitartean, goazen lasai egotera eta disfrutatzera. Eta diskoa laburbiltzen duela uste dugu.
Pablo, zuk idazten dituzu kantak?
P.Z.: Bai, gehienak bai. Nik melodia eramaten dut, akorde batzuekin eta hitz batzuekin. Eta egin behar da jantzi. Hasieran, nik hartzen nuen niregan horren parte handi bat, eta, orain, gero eta independenteagoak gara. Bakoitzak bere instrumentuan dauka askatasun handia eta denok moldatzen gara denonera.
Enara Rodriguez (E.R.): Azken disko honetan, nabaritzen da gehiago talde lana izan dela. Orain arte, gehiago kostatzen zitzaigun.
Bitxia da disko bat bi zatitan argitaratzea…
Joseba Pastor (J.P.): Abestiak grabatzen hasi baino lehen hartutako erabaki bat izan zen hori. Estudiora zortzi kantarekin joan ginen, eta gerora sortu dira beste biak.
«Iluna eta argia, arina eta motela».
J.P.: Argi eta garbi ikusi genuen zortzi horietan bi multzo zeudela: batzuk lasaiagoak dira, eta besteek beste kaña bat dute. Planteatu genuen zortzi kantak erdibide batean elkartzea, baina gero pentsatu genuen zuku gehiago atera ahal geniela zatituta argitaratzen bagenituen.
Diskoan pentsatzen idazten dituzue kantak?
P.Z.: Lehenengo lauak ez, eta hurrengo lauak bai. Idatzitako lehenengo lauak atera ziren moduan idatzita daude. Eta behin multzotxo bat duzula, hasten zara pentsatzen ea non dauden antzekotasunak, zein estilo falta den denetarik egoteko…
E.R.: Oso zaila da zuk zehazki nahi duzun abesti hori sortzea, baina proiektu bat hasten duzunean, badaukazu ideia bat.
Zer du diferentea beste diskoekiko?
P.Z.: Talde lasai bat zarenean eta dauzkazunean 16 urte, hasieran, putakeria bat da; badirudi ez zaizula egokitzen izatea lasaia, egokitzen zaizula parrandan ateratzea. Eta ematen dit sentsazioa justifikatu behar izan genuela geure burua denbora guztian: «Talde lasai bat gara, baina baditugu bizpahiru kañero!». Bestela, ez dizute deitzen jotzeko. Kontzertuetan sartu behar izan ditugu kanta berriak, kontzertuari bizitza asko ematen ziotelako.
Behar batetik sortu dira, beraz, kanta ‘kañeroak’?
P.Z.: Hala atera dira bigarren zatikoak. Lehenengo zatia jaio da baztertuta zeuden batzuetatik, «lasaiegiak» zirelako. Badirudi ezin dela egin hori, eta ikustea badagoela formula bat, non dena sartzen den, zure kañeroak eta zure lasaiak… askatasun handia ematen du. Eta dena da Mugan. Gure orain arteko kanta lasai guztiek beti dute halako igoaldi epiko bat amaieran, eta hauek ez.
J.P.: Hori izan zen, hasieratik, disko honetarako, Xabier Erkizia ekoizleak jarri zigun araua: ezin da epikara jo. Horregatik daude bi zati desberdin.
Disko bera da, baina, agian, bi momentu desberdinetan entzuteko. Posible da biak uztartzea?
E.R.: Hori da zuzenekoetan egiten saiatuko garena!
P.Z.: Nik ez daukat argi, baina ekoizleak dio baietz… suposatzen dut iritsiko garela horretara. Baina bai dira bi momentu, nire ustez.
E.R.: Behintzat, lehengoarekin bai konturatu gara ez dela edozein momentutan entzuteko disko bat, eta jendeak ere esan digu hori. Ez da autoan, azkar batean, entzuteko zerbait, adibidez. Ez da modua. Ez dakit bestea izango den edo ez.
Desberdin ekoiztu duzue, beste diskoekin alderatuta?
J.P.: Guztiz! Orain arte, abestiaren ideia nahiko definitua geneukan, eta gero beti izan ditugu aldaketak eta salbuespenak. Honetan, eraman dugu dena zerora eta abestiak pentsatu ditugu askoz ere gehiago.
Eta hori positiboa izango da, noski.
P.Z.: Bai, baina sufritzen da. Ez soilik zure ideia delako, baizik eta orain arte egin duguna izan delako ideia eraman, eta ekoizleak ideia hori jantzi. Xabierrek, aldiz, kendu egiten zigun. Lau minutuko kanta batetik ona den bakarra estrofa bat dela esaten zigun. Eta hasi behar duzu kanta berriro, hortik. Kanta pare bat jaio dira estudioan, horrela. Oso kontzeptuala da, eta hori izan da ikasketa: bertigo horren aurrean, aurrera egitea.
J.P.: Ezer sentitzeko arrazoi berriak horrela sortu zen, bigarren diskoko abesti bateko riff batetik.
P.Z.: Askotan pasatu zait estrofa on bat idatzi dudala baina nola ez zen abesti osoa, ez nuela estudiora eramaten. Eta orain konturatu gara horrek ere balio duela.
Zeinek erabakitzen du kantaren zein zati den ona?
J.P.: Iritzi bat da.
P.Z.: Zuk ekoizle bati ordaintzen diozu bere iritziarengatik. Ez duzu zertan egin esaten dizuna, eta guk guztiari ez diogu kasurik egin, baina zuk deitu diozu. Zertarako eztabaidatuko dugu, guk deitu badiogu! Fidatu behar duzu berarekin eta taldekideekin. Zuk, agian, ez duzu ikusten zerbait oso argi, baina berak bai. Edo taldekide batek bai. Eta ekoizleak ere fidatu behar du gurekin. Estudio batean iritzi pila bat daude, baina kanta bakarra.
E.R.: Eta ekoizleak daukan gauza ona da kanpotik ikusten duela dena. Gu askotan gaude hain sartuta abestian, zailagoa dela kanpotik begiratzea. Abestiak zein bide hartu ditzaken ikusteko, kanpoko iritzi batek asko laguntzen du.
J.P.: Daramatzagu sei urte jotzen, eta bageneukan buruan nahiko argi, orain arte behintzat, zer zen Mugan edo nondik jo behar genuen. Zer espero zen gutaz. Eta etortzen zaizu norbait kanpotik esaten dizuna beste estilo desberdin batean ikusten zaituela, eta mundu bat irekitzen da. Agian, disko hau ez genukeen gure kabuz egingo, pentsatuko genukeelako hau ez dela Mugan. Lasaiegia dela. Konfiantza ematen dizu ausartzeko.
Existitzen ez zela uste zenuten beste Mugan bat ikusi duzue.
P.Z.: Bat ez, pila bat! Orain egin dugu hau, eta hurrengoa, agian, beste modu batekoa izango da. Kanpotik gustu handia duen pertsona bat etortzen denean, ikusten du zure ona eta zure txarra. Eta modu finean esaten dizu kanta bat oso ondo dagoela, baina aurrekoaren berdina dela. Esan zigun: «Dena elkartu beharrean, zergatik ez dugu aldentzen?» Eta gure zalantza zen: «Hori da Mugan?». Kontua dela ikastea eta jantzi berriak probatzea. Inportanteena dela sorkuntza. Liberatzen zaitu egiteko nahi duzuna, eta dena satzen da zaku berean. Dena da Mugan.
Hainbeste aldaketarekin, prozesua nolakoa izan da, emozionalki?
J.P.: Luzea. Uztailean hasi ginen abestiak entseatzen eta diskoa atera baino bost egun lehenago grabatu genuen azken gitarra. Hasieran, zalantza asko izan genituen, baina ulertu genuenean nondik zihoan kontua, gogotsu egin genuen aurrera.
E.R.: Luzea egin zaigu, batez ere, behin irekita jantzi berriak probatzera, egon zaitezkelako probatzen bizitza osoan. Eta hori zen arazoa, probatzen genuen guztia gustatzen zitzaigula, baina bukatzeko beharra ere sentitzen genuen. Eta kostatzen zitzaigun amaiera ikustea.
Frustratu zarete?
P.Z.: Inoiz baino gehiago. Estudioa beti izan da leku dibertigarri bat, jolastera joaten ginena. Eta aldi honetan iristen ginen perfektuak izaten saiatzera, maila ematera. Nik ikusten nituen besteak oso aurreratuta eta ni inoiz baino galduago. Horrelakoetan eusten diozu argi daukanari.
J.P.: Uste dut Xabierrek egin duen lanik hoberena izan dela gu deserosotasunera eramatea.
P.Z.: Ematen dit sentsazioa disko hau guretzako dela zerbait oso muturrekoa, eta gero jendearentzat izango dela Muganen beste disko bat. Ez dut nabaritu jendea harrituta. Guretzako gara, agian, jendearentzat garena baino askoz ere kañeroagoak. Ni urduri nengoen, agian, ez zitzaigulako kontzerturik aterako. Eta agian dira inoiz egin ditugun kantarik onenak.
E.R.: Agian, publiko selektiboago bati gustatuko zaio.
Polita da deserosotasun horretan disfrutatzea.
J.P.: Bi disko atera ditugu, eta horiek jotzen hartu ditugu bizio batzuk seguru sentiarazten gaituztenak, badakigunak funtzionatzen dutela. Eta hortik ateratzea deserosoa da, baina irekitzen zaizkizu aukera pila bat probatzeko gauza desberdinak. Eta ez dakit politena izan den, baina aberasgarriena bai.
P.Z.: Aurrera egiteko modu bakarra deserosotasuna da. Bestela, errepikatu egiten zara. Aurrera egitearen seinale ona da bertigo pixka bat sentitzea, eta egotea esku bat non heldu, esateko: «Erortzen bagara, elkarrekin eroriko gara». Eta horretarako dago ekoizlea.
Ea, saldu ezazue ondo bigarren zatia!
P.Z.: Martxoa bukaeran aterako da kanta bat, eta apirila bukaeran, beste guztia. Bukatu gabe dago oraindik, ez dakigu ezta zer den ere. Nahiko argi dago nondik doan, baina guri ere kuriositatea ematen digu emaitzak.
J.P.: Mugan da, baina beste jantzi batekin. Erdibide bat bilatu ordez, eman diegu abestiei behar dutena, beldurrik gabe.
P.Z.: Orain arte izan gara zerbait lasaia, eta gustatzen zaigu. Baina orain gara hori, gara gauza lasaiago bat, eta izango gara, baita ere, gauetan berandu kontzertu bat eman dezaketen horietakoak. Zuzenean ari gara grabatzen, denak aldi berean.
Harrituko du?
E.R.: Nik uste dut baietz!
P.Z.: Harritu baino, baloratuko da gure ausardia.
Antzoki Zaharrean joko duzue, maiatzaren 17an. Oholtza berezia da, ezta?
J.P.: Orain arte egin dugun kontzertu propiorik bereziena izango da. Pauso nahiko logiko bat dela uste dugu. Eta, noski, motibatzen gaituen oholtza bat da. Kanta hauek jotzeko oso plaza ona da.
E.R.: Modu berezian prestatu nahi dugu, garrantzi handia eman nahi diogu. Ez daukagu askotan horrelako areto batean jotzeko aukera.
P.Z.: Egon bazinen Amaran, 2019an, lehenengo kontzertua ikusten, etorri orain. Ez baduzu gure beste kontzerturik ikusi sei urtetan, etorri orain. Etorri direnak ere bai. Eta etorri ez direnak ere bai. Izango da guai.
