Dekadentzia politikoa, utopia gizatiarra
'La Grazia' filma. 
Filma: La Grazia.
Zuzendaria: Paolo Sorrentino.
Urtea: 2025.
Herrialdea: Italia.
Azken hamarkadan, italiar zinemagintzak norabide jakin bat hartu duela dirudi; giza izaeraren kondizioari begira, nor garen eta zer garen hausnartzeko leihoa ireki digu, beste edozein industria zinematografikok baino nabarmenago, agian. Norberaren eta taldearen kontzientzia ardatz hartuta, lan mamitsuak iritsi zaizkigu: Martin Eden-en (2019) marinel ameslariaren istorioa, gazteriaren gogo aldartearen erradiografia zuzena proposatuko duen Futura (2021) lan kolektiboa, edota Lazzaro felice (2018) eta La chimera (2023) kontaketa mitologikoak. Testuinguru horretan koka genezake edertasunaren sorginkeria metafora dekadentea egingo duen Parthenope (2024) eta, bereziki, Paolo Sorrentinok berak aurkeztutako lan berriena: La Grazia.
Dekadentzia da, hain zuzen ere, Italia hobekien definitu izan duen hitza. Zentzu guztietan. Duen historia luze eta ondare kultural, artistiko eta filosofikoak talka egiten du horien ustiaketa ustelarekin, eta aurrera begiratzeak itxaropena baino kezka dakar. Jakintza, ezagutza, zalantza egiteko eskubidea… galzorian daude, indar zein interes politikoek muturretara garamatzatelako gu, gizabanakook. Eta zintzotasunak ez du aterperik begi bistan, ekaitz bortitzetik babestuko gaituenik. Bada, galdera ezin zitekeen bestelakoa izan: «Norenak dira egunak?». Erantzuna, paradoxikoa: «Gureak, baina bizitza oso bat ez da nahikoa hori ulertzeko».
Kontu mingarri horixe da Sorrentinoren film berrienaren ardatza. Mariano De Santis (Toni Servillo) Italiako presidentea erretiroa hartzear dagoela, bere agintaldiko erabaki garrantzitsuenak hartu behar ditu: eutanasiaren legea eta bi indultu polemiko. Toni Servillok interpretatuta, jada ez dugu Erromako kaleetan edo parkeetan barrena ibiltzen ikusiko. Quirinale jauregian gogortuta, bere pentsamenduetan murgilduta erakutsiko digu zinemagileak. Eraikinaren gela eta pasabide ilunetan, eta terrazako begiratokian, hiriaren (eta herrialdearen) patuaz arduratua; alabak ezarritako dieta zorrotz errespetatzen, ezkutuan zigarroak erretzen, aita santuarekin hizketaldian, baina batez ere, bere ekarpenaz, Aurora emazteaz, haurtzaroaz, bizitzaz eta heriotzaz hausnartzen.
Estetikoki, La Grazia-k La grande bellezza-k (2013) irekitako ildo poetikoari eutsiko dio. Irudien edertasuna eta konposizio neurtu bezain zainduak lagunduko du De Santis presidentearen barne munduarekin konektatzen, eta dagoeneko ez zaizkigu arrotzak egingo haren hautu estetikoak. Umorea eta satira ez dira faltako, karga emozionala baretzeko estrategia gisa. Baina adi, Sorrentinok badaki-eta ikus-entzulea maneiatzen. Bere aurreko filmetan baino narrazio askoz ere eutsiago eta ordenatuagoa dakarkigu, orain arteko hitz jario zinikoa nolabait baztertuz; pertsonaia nagusiaren isiltasunak kondentsatuko du istorioa. Guk entzun egingo dugu gainerakoek (bere kontseilariek eta gertukoenek) esateko dutena, eta horiek epaitzeko mekanismoak erraztuko dizkigu.
Bat egingo dugu harekin. Sorrentinok, agian bere filmografian aurrenekoz, gizabanakoaren ontasunean sinetsi nahi duela dirudi. Quirinaleko burbuilatik jaitsaraziko du De Santis, eta haren borroka moralaren ondorioz, herria, etxea, iraganera izango ditu bake leku. Utopia politikoa eta gizatiarra da La Grazia, denborak ematen duen perspektiba kritikotik eta patxadatik eraikitakoa.
