Festa batetik bestera
Duela aste batzuk, hiriko jaiaren ajea igaro ondoren, oraindik egiteke dauzkagun zenbait gai baloratzeko beharra daukat buruan. Bai, egia da hiri honek aurrerapausoak eman dituela berdintasunaren arloan. Baina egia da, era berean, bide bat dagoela egiteko, zeren eta, gainerako gizarte esparruetan bezala, emakumeek festan duten presentzia bermatuta dago, baina zein lekutan gaude?
Gai batzuk berriz pentsatu behar dira, festa benetan berdintasunezkoa izan dadin. Berdintasun horrek eskatzen du emakumeek eta gizonek, haurrek, zentroek eta periferiek, eliteek eta langileek jaiaz berdin gozatu ahal izatea. Egia da festan norberak aukeratu dezakeela non sentitu erosoen, hiri honek mantendu nahi duen klasismoa saihesteko. Hala ere, une batzuetan, desberdintasunak gaindiezinak dira. Hori da haurren danborradaren desfilearen kasua.
Zentro pribatuetako konpainia batzuek baliabideak xahutzen dituzte zaldiak, poniak eta bestelakoak erabiliz, eta, horrela, estatus soziala erakusten dute. Desfile honek ezarritako ordena mantentzen du, antzinatasunean oinarrituta, eta noizbait, norbaitek, horren gainetik salto egitea erabaki zuen, zentro pribaturen bati mesede egiteko. Horrela, hiriko erdiguneko hainbat ikastetxe pribatu bateratuta, danborradan zuen ordenari eustea erabaki zen, nahiz eta bere sorrerak berrikuntza ekarri. Hori dela eta, ikastetxe berri bat izanik, danborrada berri batekin, berez, azken lekuan desfilatu behar zuen. Baina ez.
«Bi festa, bi desfile eta bi ikuskera erabat desberdin. Hiri izateko bi modu»
Bitartean, beste kasu bat izan da, Intxaurrondokoa. Bere danborradak hiriko desfilea ateratzeko aukera eman die hainbat hamarkadatan auzoko neska-mutilei. Hori da bere aukera bakarra. Intxaurrondoko ikastetxe publiko bakar batek ere ez du danborradarik, eta, beraz, danborrada honek egungo premiari erantzuten dio. Une jakin batean, orain arte bezala jarraitzea erabaki zen, baina bere izena Intxaurrondo Haur Danborradara eguneratuz. Donostiako Festak-ek, aldaketarengatik berria zela argudiatuta, azken tokira pasatu behar zuela erabaki zuen. Danborrada bat, 1964ko estandarte batekin, azken postuan.
Zer paradoxa den horrelako egoeretan hain modu desberdinean jokatzea, eta zer kasualitate, nongoa zaren kontuan hartuta, irizpide bat edo bestea aplikatzea, eta beti berberak izatea, behekoak, periferiakoak, azkenean, galtzen dutenak. Bai, galdu egiten da azkena ateratzen bazara. Izan ere, jendea, haurrak atera ahala, senideak eta lagunak joan egiten dira, oso luzea da eta. Eta oso tristea da ikustea oso gutxi geratzen direla desfilearen amaiera ikusten.
Eta orain inauteriak datoz. Hiri honek, neurri handi batean, periferiako auzo horien bultzadaz janzten eta gozatzen duen jai herrikoi handi hori. Aztertzeko moduko zerbait: herri klaseak inauterien motorra dira, eta argia, alaitasuna eta entretenimendua ematen dute. Era berean, festa honek desfile nagusi bat du, auzoetako herri antolakuntzatik haratago. Eta desfile horretan, kasualitatez, zirkuitu itxi zirkular bat ezartzen da, non inor ez den ez lehena, ez azkena; horrela, jende guztia berdin ikus daiteke.
Bi festa, bi desfile eta bi ikuskera erabat desberdin. Hiri izateko bi modu.
Dei bat, inor ez dadin azken lekuan geratu, ezta jaietan ere.
