Lur industrialen birkalifikazioak: Brooklyndik Donostiara
Donostian hasi dira lau dokumentaleko sorta proiektatzen, Manteo Bizirik-ek antolatuta, Donostia Kulturaren babesarekin. Eztabaida bultzatu nahi dute Norena da gure hiria gaiaren inguruan. Hasieratik zoriondu nahi dugu elkarte hau, hirigintzako pentsalari handiak ekimen baterako eztabaidara ekartzeko gai izateagatik.
Lehenengo saioan, Emergent City dokumentala proiektatu da, eta Alfonso Vegara izan zuen gonbidatu, 1997ko Euskal Autonomia Erkidegoko Lurralde Antolamenduaren Gidalerroen egiletako bat.
Dokumentaletik deigarria izan zen, distantziak eta dimentsio desberdintasuna alde batera utzita, New Yorkeko Sunset Park auzoko lursailen birzonifikazioaren problematikak Donostiako hainbat eremutan gertatzen ari denarekin horrenbeste antza izatea. Zehazki, historikoki jarduera ekonomikoetako lurzoruen birkalifikazioa, merkataritza eremu eta etxebizitza intentsibora bideratzeko helburuarekin, azken hamarkadetan Donostian milaka lanposturen biktima eragin duena, horrelako azkenak Añorga Txiki eta Herrerako Zardoya-Otis eremu eztabaidatuak.
Dokumentalean, bizilagunak ikusi genituen beren bizi ingurunearen hobekuntza aldarrikatzen, lurzorua lanpostuak sortzera eta mantentzera bideratzea defendatzen, eta bizitegi eta merkataritza lurzoru gisa sistematikoki birkalifikatzearen aurka, dagoen bizilagunaren ohiko etxebizitzaren prezioan duen inpaktuagatik, gentrifikazioa eragiteagatik eta lo auzo bihurtzeagatik.
Gezurra badirudi ere, atlantikoaren bi aldeetako problematikek izugarrizko antza dute: eragiketa sustatzen duten erakundeen burugogorkeria, sor ditzakeen gainbalio izugarriek eraginda, udal itsutasuna, jasangarria den biztanleria egoiliarraren eskuzabaltasuna hiriaren historiaren alde, erabileren nahasketaren alde eta jasangarria deitzea merezi duen hirigintza bakarraren alde.
Baina harridura gehien eragiten duena, Amerikako Estatu Batuetan benetako demokraziari buruz ematen den erakustaldia da: politikariek zein sustatzaileek urteak ematen dituzte auzokideekin biltzen, birkalifikazioaren aurka protesta egiten duen taldearekin (birzonifikazioa deitzen diote, baina gauza bera da); zinegotziek auzoan jendearentzat irekita dauden bulegoak dituzte, egitasmoaren aurka egiten duen taldearen aldarrikapenek ezagutzeko ahalegina egiten dute, batzar irekiak egiten dituzte, botoa publikoki justifikatzen dute, herritarrek kabinete aholkulari independente bat dute, 50 pertsonako bitarteko batzorde bat dago (udalaren eta herritarren artean), eta organo aholku emaile gisa funtzionatzen du, sentsibilitate guztiak bertan daudela… Hori ikustean, benetako inbidia sentitzen da.
«Hemen, herritar taldeak, interes kolektiboen ordezkariak, sustatzaileen eta udalaren proiektuen aurrean posizionatzen saiatzen garenean, gutxietsiak gara, delitugile gisa tratatzen ez gaituztenean»
Donostian, hau zientzia fikzioa da, zeren, hemen, herritar taldeak, interes kolektiboen ordezkariak, sustatzaileen eta udalaren proiektuen aurrean posizionatzen saiatzen garenean (normalean, ateak itxita itundu dute birkalifikazioa eta haien baldintzak), gutxietsiak gara, delitugile gisa tratatzen ez gaituztenean.
Donostian, proiektuaren aurkezpen publiko bat egiten da, legeak zehatz-mehatz eskatzen duelako, eta zinegotzi gehienak ez dira arazoa ulertzen saiatzera hurbiltzen, erabakiak hartuta daudelako, konpromisoak hartuta daudelako eta eztabaidari beldur izugarria diotelako.
Hurbilduko balira, ulertuko lukete zergatik dagoen Herrera auzoko sektore zabal bat Zardoya-Otiseko instalazioak 456 etxebizitza eraikitzeko birkalifikatzearen aurka. Jakin ahalko lukete Herrerak ehun ekonomiko guztia galdu duela eta ez dela lanposturik geratzen, ez dagoela berdegunerik, espazio librerik, ez inolako dotaziorik, duela 50 urte bezalaxe. Eta testuinguru horretan, bizilagunak kuestionatzen ari diren aldaketa honek, modu lotsagarrian, eremu horri legez dagozkion 5.700 metro koadro berdegune sei kilometrora baino gehiagora, Erregeneara (Igeldo), lekualdatzen dituela.
Sumingarria, are gehiago jendaurrean azaldutako dokumentaziotik gai horietan beti sortzen diren funtsezko bi galderen erantzuna ezagutzen dugunean (Sunset Parken ere bai, bitxia bada ere): nori egiten dion mesede eta zenbat diruz ari garen. Bada, beste lursail batzuen artean, zehazki Otis multinazionalaren jabetza (enpresa hau igogailuen eta eskailera mekanikoen sektoreko munduko liderra) Barenys S.L.-ren eskuetara pasatu da 2021ean eta 2024an (birkalifikazioa onartu aurretik), eta lurzorua ia 20 milioi euroraino handitu da, sekulako pelotazoa, Monopoly jokoa izango balitz bezala.
Noizko herritarren eskubideen berdintasunaz konbentzituta dauden politikariak, sustatzaileen interesen gainetik hiria egitearen lehentasunaz konbentzituta daudenak, eta desberdin pentsatzeko eskubidearekin errespetuz jokatzen dutenak?
