Hiriko semaforoen azterketa sakona
Kalapie Txirrindularien Elkarteak eta IRUTXULOKO HITZAk elkarlanean, ‘Donostiako Semaforoak’ inkesta jarri dute abian. Herritarren iritzia jaso ostean, Kalapiek analisiak, ondorioak eta proposamenak jasotzen dituen ikerketa plazaratu du.
Kursaalaren eta zubiaren hasieraren artean dagoen bidegurutzea nahasgarria bezain arriskutsua da. (Argazkia: Inaxio Esnaola) 
Koronabirusak eragindako egoerari aurre egiteko, oinezkoentzako eta bizikletentzako hainbat proposamen helarazi zizkion Kalapiek Donostiako Udalari. Esaterako, hiriko semaforoak egokitzeko eskatu zioten. Gai horren inguruan donostiarren iritzia ezagutzeko, Kalapiek eta Irutxuloko Hitzak elkarlanean abiatu zuten #DonostiakoSemaforoak inkesta. Sare sozialen bidez hainbat herritarrek parte hartu dute, eta egindako ekarpena erreportajearen bukaeran irakur daiteke. Lehenik, ordea, Kalapiek egindako ikerketa izango da abiapuntua. Semaforoen denbora, sinkronizazioa, kokapena, zentzua eta bestelako ezaugarriak aztertu dituzte. Egindako analisiak, ondorioak eta proposamenak udalarentzat baliagarriak izatea espero dute.
Semaforoak, bai ala ez?
Kalapieren ustez, oinezkoek eta txirrindulariek semafororik ez dute behar hirian barrena mugitzeko. «Semaforoen jatorria ibilgailu motordunen etorrerarekin ezarri zen. XX. mende hasieran auto industriaren garapenarekin semaforoak azaltzen hasi ziren gure hirietan ibilgailu motordunek hartzen dituzten abiadura biziak erregulatzeko elementu gisara». Hortaz, autoak bi aldetatik mugatu ditu oinezko eta txirrindularien eskubideak. Batetik, hiriaren espazioa mugatu da. «Agerian dago errepideak ibilgailu motordunentzat bakarrik daudela bideratuta eta egokituta». Bestetik, semaforo kopuruak eta beraien denbora erregulazioak, «hiritik libre mugitzeko askatasuna mugatzen dute».
Kalapiek ondorioztatu du semaforoak ez direla oinezko eta txirrindularientzat onuragarriak, ezta ibilgailu motordunentzat ere. «Abiadura motelean ez dago semaforoen beharrik, hiritarrek komunikazio bisualaren bidez erregulatzen dute zirkulazioa, eta, autoak 30 kilometro ordutik beherako abiaduran joko horren barruan sartzen dira». Bestalde, nabarmendu dute autoek abiadura handian zirkulatzean irabazten duten denbora semaforoetan galtzen dutela.
Donostiako 2030 Estrategia planari begira jarri da Kalapie, aurreneko proposamena egiteko: «Hamar urtean, era ordenatu eta logikoan, oinezko eta txirrindularien segurtasunerako neurri eta interbentzio egokiak aplikatuz, hiriko semaforo guztiak desagertzeko plana egitea eskatzen diogu udalari. Urtean hiriko semaforo kopuruaren %10 kenduta, 2030ean Donostia semafororik gabeko hiri bihurtuko litzateke».
Semaforoen ziklo denbora
Donostiako hamar semafororen zikloak grabatu eta aztertu ditu Kalapiek. Bakoitzaren ziklo osoa grabatu dute, eta zikloaren barruan semaforoa oinezkoentzat zenbat segundotan dagoen berdean eta zenbat gorrian jarri dute. Horrekin batera, zikloarekiko portzentaia atera dute. Azkenik, zebra bidearen luzera neurtu dute gurutzatzeko beharrezkoa den abiadura neurtzeko –goiko grafikoan ikus daiteke emaitza–.
«Datuak argiak dira, eta argi dago semaforoak ez daudela oinezkoentzat batere egokituta. Batez bestekoan semaforo berdeak ez baitira 19 segundotara iristen. Bestetik, gorriz dagoen denbora hain luzea denez, zebra bideetara iristen garen gehienetan gorrian topatuko dugu semaforoa». Ikerketarako aintzat ez badute ere, semaforoen aldizkako faseen denborak oso motzak direla diote, eta askotan nahiz eta zebrabidea berdean gurutzatzen hasi, gorrian jartzen da bukatzen denerako. «Itxarote denbora luzeek, jendea gorrian gurutzatzera bultzatzen du, eta ondorioz egoera arriskutsuak sortzeko aukera handitzen da».
Zikloei dagokienez, Kalapiek proposatu du oinezkoentzat eta txirrindularientzat ziklo osoaren %50 berdean egotea. «Zikloa 90 segundokoa bada, oinezkoentzat 45 segundokoa izatea berdean dagoen denbora». Horrekin batera, zebra bide bakoitzean aldizkako faseak ezartzea proposatu dute: «Mugitzeko zailtasunak dituzten pertsonek denbora nahikoa izan dezaten zebra bidea berdean gurutzatzeko beste aldera gorrian iritsi gabe».
Botoidun semaforoak
Donostian semaforo asko daude sakagailuarekin. Gainerakoekin alderatuta , oinezkoentzat okerragoak direla dio Kalapiek. «Probabilitate aldetik, normalean, beti gorrian aurkituko ditugu. Behin semaforora iritsita, botoia sakatu eta ziurrenik denbora asko itxaron behar da». Hori dela eta, hiriko botoidun semaforo guztiak desagertzeko eskatu du elkarteak. «Baten bat mantenduko balitz, semaforoaren sakagailuari eman bezain pronto berdean jarri beharko litzateke».
Semaforoen sinkronizazioa
Donostiako hainbat bidetan txirrindulariek duten semaforoen sinkronizazioa aztertu du Kalapiek. «Ohartu gara ez dela batere egokia ibilbide mugatu batean behin eta berriz gelditzea. Egoera honek ez du batere laguntzen hiriko mugikortasuna txirrindularientzat egokia izatea». Bi eredu jarri dituzte Donostiako semaforoek bizikleta erabiltzaileengan duten eragina azaltzeko: «Batetik, Bizkaia pasealekuan, 700 metro igarotzeko sei semaforo gorrian topatu ditugu, eta bide hori egiteko 5 minutu eta 30 segundoko denbora behar izan dugu. Bestetik, Ategorrieta gurutzatzeko bost semaforo igaro behar dira. 3 minutu behar izan ditugu hiru semaforo gurutzatzeko».
Hirian zehar bizikletan mugitzen dira pertsona asko, «beste arrazoien artean, ibilgailu motordun baten aurrean askatasuna eta azkartasuna ematen duelako eguneroko joan-etorriak egiteko». Kalapieren iritziz, semaforoak txirrindularientzat egokituak ez daudenez, zebra bideak gorrian gurutzatzen dituzte. Hori dela eta, hiriko semaforo guztiak, txirrindularien 12 eta 15 kilometro orduko abiadurako mugimendu batentzat sinkronizatzea proposatu dute. Era berean, botoidun semaforoak kentzeko proposamena aurrera eramaten ez bada, mantentzen direnak berrantolatzeko eskatu dute, txirrindulariek era erosoan eta eskubiko aldean sakatu ahal izateko botoia.
Zebra bide eza
Semaforoez beteriko hiri batean, pasealeku eta hiribide bat gurutzatzeko bide bakarra zebra bidea da. «Baina zer gertatzen da ez dagoenean? Gurutzatzeko aukerarik ez dagoela, eta ibilbidea luzatzera eramaten duen itzuli bat ematera behartuta sentitzen dela oinezkoa eta txirrindularia». Hori azaltzeko bi eredu jarri dituzte. Batetik, Zorroagako pasealekuan, 550 metroko tarte batean, «ibilgailu motordunen onurarako, ez dago errepidea gurutzatzerik». Aurretik, desagertu egin diren semafororik gabeko hiru zebra bide egon direla gogoratu dute. Bestetik, Mundaizko zubitik Araba parkera gurutzatzeko, aurretik zegoen zebra bidea kendu zuten San Martin kaleko lanengatik. Ondorioz, oinezkoak bide luzeagoa egin behar du, eta hiru semaforodun zebra bide gurutzatu. «Kasu honetan, argi dago udalak autoaren aldeko erabakia hartu duela, oinezkoaren eskubide eta onurak begiratu beharrean».
Azken urteetan kendu diren zebrabide guztiak berreskuratzeko eskatu du Kalapiek, eta ahal den neurrian semafororik ez dutenak. Horrekin batera, hiri osoan zehar zebra bideak altuera berdinean jartzea komenigarria izango litzatekeela dio elkarteak. «Fisikoki eta arkitektonikoki, ibilgailu motordunak dira oinezkoen bidera moldatu behar direnak, eta ez alderantziz». Bestalde, zebra bideak koxka bat igotzeak motordunen abiadurak gutxitzen dituela diote, eta oinezkoentzat hori seguruagoa dela.
Funtzionamendu ulergaitza
Donostiako bidegurutze batzuetan une batez semaforoak gorrian daude ibilgailu motordunentzat eta oinezkoentzat. Egoera hau ulertezina dela dio Kalapiek. Bestalde, zebra bide mota desberdinak daudela ohartarazi dute; oinezko, txirrindulari eta ibilgailuentzat, oinezko eta txirrindularientzat bakarrik, eta txirrindulari eta ibilgailu motordunentzat bakarrik. «Egoera honek oinezkoak eta txirrindulariak nahasten ditu. Oinezko askok, nahiz eta beraien semaforoa gorrian izan, zebrabideak gurutzatzeko ohitura dute ibilgailuak geldirik ikusten dituztelako. Semaforoak era desberdinean sinkronizatzeak txirrindulariak ere nahasten ditu. Oinezkoen semaforoa berdean dagoenean zebra bidea gurutzatu ohi dute».
Semaforoen sinkronizazioa oinezkoen eta bizikleta erabiltzaileen aldekoa izatea eskatu du Kalapiek. Era berean, hiriko semaforoen sinkronizazioak ahalik eta era normalizatuenean jartzea proposatu dute.
#DonostiakoSemaforoak
Tolosa Hiribidetik Lugaritzeko geltokirainoko bidea nahiko deserosoa da: Zarautz hiribideko semaforoa, bidegorria angelu zuzenean, aldapa, Lugaritz kalea igaro eta segituan semaforoa angelu zuzenean, geltokian oinezkoei traba…
— Onttobeltz (@Onttobeltz) June 24, 2020
#DonostiakoSemaforoak @irutxulo @kalapiedonostia pic.twitter.com/vCreoAk5zr
Bizkaia Pasealekuko bidegorrian ezinezkoa da argazkiko semaforoa berdean aurkitzea, bai edo bai, beti gorrian aurkituko duzu. Zergatik ez dira #DonostiakoSemaforoak oinezko eta txirrindularien martxa edo abidarurarentzat sinkronizatzen?? pic.twitter.com/8FpwllNLMy
— Gorka Hoyos (@Gorka_Hoyos) June 21, 2020
Bidebietan dagoen semaforo bat, Kontadores-Makondokoa. Nagusitasun osoa ematen die motordun ibilgailuei (3,5 min.-ra ere iritsi izan da).
— ZigorEtxeburuaUrbizu (@ZEtxeburua) June 19, 2020
Oinezkoei ez die astirik ematen beste aldera iristeko (4 errei). Jakinarazi genion Eneko Goiari, baina kasurik ez#DonostiakoSemaforoak https://t.co/wn8sjp7gQ7
Bidegurutze hau oso-oso arriskutsua da. Behin eta berriz arazoak ikusten ari naiz eta azkenengoan ziztu bizian zetorren auto batek ez du harrapatu ume bat txiripaz. Autoen abiadura moteltzeko neurriak kale honetan mesedez. Seinalea ez da nahikoa.@Pilar_Arana_P @kalapiedonostia pic.twitter.com/4Tg046OaJt
— Bizibidaia (@bizibidaia) April 1, 2019
