"Senarra eta biok bizi egingo gara orain, kezkak bazter utzita"
Silvia Ruiz, Gonzalez zapata dendako jabea. (Argazkia: Sara Ibarguren) 
Egia kaleko 12. zenbakiko Gonzalez zapata denda itxi egingo dute abuztuan, 80 urteko ibilbide luzea egin ostean. Hala ere, «sagak jarraipena izango duela» adierazi digu Silvia Ruiz jabeak, bere koinata etxeko zapatilak saltzen hasiko baita lokal berean.
Denda hau 1942an zabaldu zen. Zenbatgarren belaunaldia zara zu?
Nire osaba Matias Gonzalezek ireki zuen, nire amaren nebak. Ondoren, nire gurasoek hartu zuten, eta, gero, nik. Ez dakit bigarren edo hirugarren belaunaldi moduan zenbatzen den hori.
Hasieran abarketa-denda bat zen.
Bai, eta abarketez gain, zapatilak eta Chiruca etxeko botak saltzen zizkien Egiako obretan lan egiten zuten behargin guztiei. Egia, garai hartan, kale hau eta lau baserri ziren, askoz gehiagorik ez. Baina auzo berria egiten hasi zirenean, jende asko etorri zen hona lanera, eta produktu horiek saltzen ziren dendan.
Beti leku berean izan al duzue negozioa?
Beti egon izan da hemen, bai. Nire osaba hemen ondoan bizi zen, eta dendara ate bat igarota sartzen zen, komunikatuta baitzeuden.
Nondik ekartzen zuen materiala?
Errioxatik, gehiena. Alpargatak osorik ekartzen zituen nire osabak, ez zituen berak egiten. Nire aitak bai, ordea. Donostian zegoen fabrika batean hasi zen aprendiz gisa zapatak egiten. Garai hartan, 10 edo 11 urterekin hasten ziren lanean. Urte askoan zehar arduratu zen horretaz, azkenean, neurrira egindako zapatak kapritxo bat izatetik behar bat izatera igaro ziren arte. Neurrira egindako zapatak ohiko merkatuan zapatarik aurkitzen ez zituzten pertsonek erosten zituzten, hanketako arazoak zituztelako, eta, nire aitak une horretan utzi zuen, berarentzat ez zelako errentagarria. Horren ostean, zapatak konpontzen hasi zen, eta nire osabarekin hitz egin ondoren, bi negozioak elkartu zituzten.
Nola aldatu da Egia auzoa ordutik?
Lehen, ez zen auzotik atera behar ezertarako, guztia bertan baitzegoen. Eta dena diodanean, dena da: lokal guztietan zegoen negozioren bat. Gizonezkoen eta emakumezkoen arropa, mertzeriak, janari denda asko, okindegiak, botikak, zapata dendak, eta denetarik zegoen. Herri bat zirudien honek. Gogoratzen naiz txikitan haserretu egiten nintzela jendeak Egiatik zentrora joateko «Donostiara goaz» esaten zuenean. Hau Donostia zela erantzuten nien nik, baina askorentzat lur azpiko pasabidea igarotzea txango bat egitearen antzekoa zen. Garai hartan bizitza gehiago zegoen Egian, baina Garbera irekitzearekin batera, lokal asko itxi egin ziren, eta etxebizitza bihurtu ziren. Martxan jarraitzen dugun merkatariok bizirik irauten dugu, baina ni ez naiz kexatzen, nire dendan oso ondo egiten dugulako lan.
Zein da zuen bezero nagusia?
Auzotarrak. Jendea ez da erostera etortzen hona Grosetik edo zentrotik. Auzoagatik eta auzoarentzat bizi gara. Asko jota, Quironera etortzen diren pertsonek trenera bidean zerbait erosten dute batzuetan, baina hori estra bat da. Egia esan, auzoko adineko emakumeen erdiak traumatizatuta dauzkat denda itxiko dudalako abuztu aldera.
Negozioarekin jarraitu nahi duen norbait aurkitu al duzue?
Bai, aukera bat dago. Nire koinatak etxeko zapatiletan espezializatutako negozio bat zabaldu nahi du, baina oraindik nahiko airean dago guztia, gauza asko begiratu behar dituelako. Hala ere, esan dezakegu %99,9an horrela izango dela: sagak jarraipena izango du [barrez].
Zein da zuen lehiakiderik handiena?
Gaur egun, Internet bidezko salmentak. Saihestezina da, baina tokiko merkataritzari kalte handia egiten dio. Nik eduki izan dut aukera hori, baina utzita daukat dagoeneko; webgunea eduki behar da, sare sozialak eguneratuta izan behar dira, eta neke handia eragiten dit horrek. Sare sozial askotan izan ditut profilak, baina ez nuen astirik guztia ondo kudeatzeko. Nik argi izan dut beti ez diodala dendari merezi duen arreta jartzeari utziko Internet bidez zapatila pare bat saltzeko.
Zer da gehien saltzen duzuena?
Etxeko zapatilak. Jendea hona etortzen denean kalitatea erostera etortzen da, oso prezio onean gainera. Guk ez dugu plastikoekin lan egiten, larrua erabiltzen dugu. Posible den neurrian, fabrikazio nazionala sustatzen saiatzen gara, gehiena Errioxan edo Alacanten egina baitago. Egia da, halaber, gauza batzuk kanpotik ekarri behar ditugula, kirol-oinetakoak adibidez. Italian egindako zapatak ere saltzen ditugu, beraz, dendaren ezaugarri nagusia kalitate ona dela esan dezakegu.
Donostiako udaltzainek ere denda honetan erosten dituzte zapatak. Traturen bat al duzue?
Duela urte asko pertsona batek esan zidan ea udalaren lehiaketara aurkeztuko nintzen beraiei zapatak saltzeko. Irabazi egin nuen, eta, orain, udaltzainei, mugikortasun-agenteei eta udalean lan egiten duten pertsona batzuei saltzen dizkiet zapatak.
Zer botako duzu faltan denda ixten duzunean?
Dena. Hunkitu egiten naiz horren inguruan pentsatzerakoan. Hemen jaio nintzela esan dezakegu, izan ere, nire ama nitaz haurdun zegoenean ordu asko pasatzen zituen hemen, jaio nintzenean ere bai, eta 80 urte egin dituen familiako negozioa denez, horretan pentsatzeak barruak nahasten dizkit. Batez ere, bezeroen falta sumatuko dut. Oso gertuko harremana dut beraiekin, eta, gainera, oso eskertuta nago pandemian sufritu dugun guztiarekin, bezeroek dendara etortzen jarraitu dutelako. Uste dut inoiz ez diedala behar adina eskertuko gure alde egin zuten apustua.
Zure koinatari laguntzera etorriko zarela pentsatzen dut.
Bai, Grosen bizi naiz, eta ez naiz urrutira joango. Negozioari ekiten dionean lagundu egingo diot hasieran, batez ere, bezeroei nire koinata aurkeztu eta euren arteko zubia eraikitzeko. Ondoren, bakarrik hegan egiten utziko diot.
Hemendik aurrera zer egingo duzu?
Bizi. Batez ere, nire senarrak animatu nau denda ixtera. Bizi osoa lanean daramagula gogorarazi zidan, 18 urterekin hasi baikinen lanean. Nire etxeko egoera ez da zaila, eta galdetu zidan ea zertan ari nintzen lanean oraindik. Autonomoa izateak oso polita dirudi kanpotik, eta niri asko gustatzen zait, baina oso gogorra ere bada. Beraz, orain denda itxi, nire koinatari lagundu, eta nire senarra eta biok bizi egingo gara, kezkak bazter utzita.
