"Kirolzaletasuna zabaldu nahi dugu"
Etzi egingo da 57. Behobia-Donostia lasterketa, eta inoiz baino emakume gehiagok hartuko dute parte. 29.732 parte hartzaile izango dira guztira, eta, horietatik %28,81 emakumeak izango dira, 8.566 pertsona alegia. Iñigo Etxeberria koordinatzaileak azaldu duenez, antolakuntzari azken ukituak falta zaizkio egun handirako guztia prest izateko.
Iñigo Etxeberria. 
Dena prest al dago Behobia-Donostia lasterketarako?
Ia dena. Azken aste honetan prestatuta dugun material guztia mugitzen ari gara. Lasterketa honetan logistikak garrantzia handia du: irteera puntu batean dago eta helmuga hogei kilometro urrutiago. Lerroan egiten den lasterketa batean materiala banatu egin behar da, eta lanik zailena beharrezko guztia prestatzea izaten da. Antolatzaileen artean koordinatu egin behar dugu, eta baita boluntarioekin, Udaltzaingo desberdinekin eta Ertzaintzarekin ere. Gauza asko egin ditugu aurretik, baina denbora eman ez diguna orain ari gara egiten.
Antolakuntza aldetik nola moldatu zarete?
Lantalde egonkor bat dugu, baina ez da oso handia, azken finean, klubak ezin dituelako baliabide asko jarri. Beraz, jende gutxirekin gauza asko egiten ditugu. Baina ondo moldatzen gara, gehienok urte asko daramatzagulako eta esperientzia dezente dugulako. Nahiz eta beti zerbait aldatu, lasterketaren antolaketa errepikakorra izaten da normalean, eta nahiko ziur egiten ditugu gauzak.
30.000 parte hartzaileko muga jarri duzue, baina atera izan da jende gehiago ere. Zergatik muga hori aurten?
35.000 parte hartzaileko mugara iritsi izan gara. Nik 2002tik daramat antolakuntzan, eta urte horretan 10.000 eta koska lagun atera ziren. Ordutik, muga gainditzen joan gara, eta 35.000 pertsonara iritsi ginenean, barne mugekin beharrean, kanpo mugekin egin genuen topo. Gu ezin gara hazi garraioa ezin bada hazi, eta gauza bera lo egiteko lekuekin, eta ospitaleen eta hiriaren tamainarekin ere. Aurten atzerapauso txiki bat eman dugu kopuruan, izan ere, munduan testuinguru berezi batean gaude, eta iaz ere nabaritu genuen: hornidurak ez ziren iristen, eta gure estrategia izan da ondo maneiatzen dugun kopuru batera mugatzea. Material asko aurretik eskatu dugu, izan ere, atzeratuz gero, gertatu daiteke nahikoa material ez izatea. Horrez gain, ikusi dugu lasterketa herrikoietan, hemen behintzat, ez dagoela hazkunderik. Behobiak eskaera mantentzen du, baina, orokorrean, parte hartzea jaisten ari da. Uste dugu demografikoki korrika egiteko adinean dagoen jende kopurua jaitsi egin dela.
Hala ere, itxaron zerrenda handia izan duzue, eta aurten lehenago itxi duzue zerrenda hori, inori «esperantza faltsurik» ez emateko.
Bai, guretzat pozgarria da lasterketa erakargarria izaten jarraitzea. Gainera, estatuko gero eta jende gehiago dator. Parte hartzaile gehienak Kataluniakoak izango dira, eta bertakoen parte hartzea jaitsi egin da.
Zein erronka dituzue aurtengo lasterketarekin lotuta?
Lehenengoa 30.000 lagunetara iristea izan da. Horrez gain, lasterketaren alderdi guztietan etengabeko hobekuntza egiten saiatzen gara. Honen atzean jende asko dagoenez, horrek guztia hobetzera bultzatzen gaitu. Bestalde, emakumezkoen eta gizonezkoen parte hartzea normaltasunera eramateko erronka nabarmenduko nuke. 2018an sortu genuen 50/50/25 erronka, 2025 urterako parte hartzaileen erdiak emakumeak izatea helburu duena; izan ere, elkarte gisa hori da gure lana: kirolzaletasuna modu parte hartzaile batean eta guztientzat zabaltzea.
Nola bultzatzen duzue emakumeen parte hartzea?
Ikerketa aldetik, lanketa bat egiten dugu. Aurten, EHUrekin eta Antropologian aditua den talde batekin azterketak egin ditugu historian zehar emakumeen parte hartzea nolakoa izan den jakiteko. Gezurra dirudi, baina gogoratu behar dugu 1967ra arte emakumeek debekatuta zutela Olinpiar Jokoetan parte hartzea. Ez da aspaldiko kontua. Jendeak esaten du edozeinek har dezakela parte Behobia-Donostia lasterketan, baina kulturalki ez dago hezkuntza berdina gizonezkoen eta emakumezkoen artean, eta orain arte ere ez da egon. Hortik gatoz, baina poztasunez ikusten dugu emakumezkoen ehunekoa handitzen doala. %30era iristen ari da, jende gaztea da, eta etorkizunean belaunaldi berrien erreferenteak izango dira.
Fruituak eman al ditu 50/50/25 erronkak 2018tik hona?
Bai, baina gu ez gara eragile nagusiak. Azken finean, nahiz eta guk esan, gizarteak aldaketarik egiten ez badu, denak berdin jarraituko du. Gu erakusleiho bat gara, eta jende askorengana iristen gara. Horrek kontzientzia pizteko eta animatzeko balio badu, gure helburua hein batean bete dugula esan genezake. Esan bezala, datuak eta ikerketak argitaratzen ditugu, eta ez dugu hitz egiteagatik hitz egiten. Hori da gure lerroa elkarte eta lasterketa gisa.
Nola moldatzen zarete parte hartzaile bakoitzaren beharretara?
Urteetako egokitzapen bat da, azken finean. Esku bizikletarekin ateratzen direnek urte asko daramate parte hartzen, eta horrek dagoeneko badu bere dinamika. Patinatzaileek parte hartzeko aukera ere jarri genuen martxan, eta beraiek beti esaten dute badakitela gutxi direla, gonbidatuta daudela eta ez direla hain garrantzitsuak, baina asko eskertzen dutela. Azkenean, ahal bada, zergatik ez dugu parte hartzearen aniztasuna sustatuko? Gu prest gaude eskaeren aurrean baliabideak jartzeko, ahal den heinean behintzat.
Aipatu izan duzue lasterketak sortzen duen zaborraren kudeaketa hobetu nahi duzuela. Horrekin lotuta, zerbait egin duzue aurten?
Betiko dinamikarekin jarraitu dugu, eta, gainera, gauza askotan eredu izan gara bertako lasterketentzat. Adibidez, plastikozko botilak kendu genituen aspaldi, eta Goteborgeko (Suedia) maratoi erdian zuten sistema berbera erabili genuen, plastikoa saihesteko eta iturriko ura erabiltzeko. Txingudiko Zerbitzuaki proposatu genion sistema, gustatu egin zitzaien, eta lasterketa guztietara zabaldu zen. Ordutik, Donostialdean ere behartu egiten da botilak ez erabiltzera.
Horrez gain, mankomunitateekin lantzen dugu zer banatuko dugun eta zer zabor sortzen dugun. Urtero egiten ditugu bilerak koordinatzeko eta behar diren bitartekoak jartzeko. Adibidez, ohitura da korrikalariek irteeran arropa zaharrak eramatea soinean, eta korrika hasi baino lehen arropa hori kalean uztea. Horregatik, Txingudi Zerbitzuarekin elkarlanean, edukiontziak jartzen ditugu arropa horiek biltzeko. Zaila da hainbeste informazio duen lasterketa batean jendeak dena ezagutzea, baina urtero lanketa hori sustatuz, gero eta gehiago erabiltzen dugu.
Behobia-Donostia birtualak 600 parte hartzaile ditu aurten. Ondo funtzionatzen du, ezta?
Bueno, 2020an pandemiagatik ezin izan genuen lasterketa bere horretan egin, eta, iaz ere, pandemiari aurre egiteko neurri asko indarrean zeuden. Horrek bultzatu du urte horietan jende gehiagok parte hartzea lasterketa birtualean. Aurten hirugarren urtea da, eta ikusi behar dugu ea nola boluzionatzen duen. Konturatu gara aukera ematen duela beste profil bateko jendeak parte hartzeko. Astebeteko epea dago, eta bakoitza nahi duen moduan antolatzen da 20 kilometroak egiteko. Horrekin lotuta, badago guk bultzatu ez dugun ohitura bat, segurtasun aldetik beti arazoak sortzen dituena: lasterketa oinez egiteko ohitura, hain zuzen. Aztertu dugu nola bideratu dezakegun hori, baina oso zaila da oinezkoek eta korrikalariek lasterketa aldi berean egitea.
Zein dira aurtengo Behobia-Donostia irabazteko gogokoenak?
Gizonezkoetan, Chakib Lachgar izan daiteke indartsuena, baina lasterketaz lasterketa arituko denez, agian faltako zaio freskotasun puntu bat. Bestela, onena izan da udazkenean egin dituen lasterketetan. Emakumezkoetan, Elena Silvestre, Mireia Guarner eta Pilar Fernandez dabiltza oso ondo.
