Bilatu
Sartu
  • Harpidetu zaitez! Izan HITZAKIDE
  • Zozketak
  • Denda
  • Hemeroteka
  • Nor gara
Bilatu
  • Albisteak
    • Gaiak
      • Aisia
      • Ekonomia
      • Euskara
      • Gizartea
      • Hirigintza
      • Ingurumena
      • Jaiak
      • Kirola
      • Kultura
      • Politika
      • Udala
      • Orokorra
    • Auzoak
      • Aiete-Miramon
      • Altza
      • Amara
      • Amara Berri-Loiolako Erribera
      • Añorga
      • Antigua
      • Bidebieta
      • Egia
      • Erdialdea
      • Gros
      • Ibaeta
      • Igeldo
      • Intxaurrondo
      • Loiola-Txomiñenea
      • Martutene
      • Morlans
      • Parte Zaharra
      • Ulia
      • Zubieta
    • Generoak
      • Albisteak
      • Editorialak
      • Elkarrizketak
      • Erreportajeak
      • Iritzia
      • Kronikak
      • Eduki babestua
  • Astekaria
  • Iritzia
  • Multimedia
    • Argazkiak
    • Bideoak
  • Komunitatea
  • Agenda
  • Denda
  • Gehiago
    • Jaiak
    • ATERKI
    • Adimena
    • Nor gara
    • Gure berri
    • Txoroskopoa
    • Gipuzkoa
  • Nor gara
  • Publizitatea
  • Harpidetu zaitez! Izan HITZAKIDE
  • Zozketak
  • Denda
  • Hemeroteka
  • Nor gara
Sartu
Kultura
Atzera begira

Helmuga turistikoa denboran zehar

Donostiako hiri estiloari buruzko udako kartelen 'Clima ideal. Udako kartelak' erakusketa jarri dute San Telmo museoan. Erakusketan, XIX. mende amaieratik aurrera bildutako udako 253 pieza daude ikusgai, hainbat belaunalditako egileek egindakoak.

Udako kartelak Josep Morellek 1941ean ‘Playas de Gipuzkoa’ izenburupean egindako kartela. (Argazkia: Josep Morell)
Sara Ibarguren @saraibarguren
2023/07/07

Turismoaren gorakadaz asko hitz egiten da gaur egun, baina ez da kontu berria. Izan ere, Donostiako harresiak eraitsi ondoren (1863-1864), berehala hasi ziren Donostia bisitarientzat hiri moderno bezain erakargarria bihurtzeko ahaleginak egiten. Mikel Lertxundi Galianak Clima ideal. Udako kartelak liburuan azaltzen duenez, ekimen pribatuetatik sortu ziren Donostia ezagutaraziko zuten lehenengo kartelak eta programak. “Horrela, Kasino Handiaren, zezenketen eta Espainiako Iparraldeko Burdin Bideen konpainiaren publizitatearen bidez aurkeztu ziren lehenengo aldiz Donostiako paisaiako elementuak hainbat euskarri grafikotan”, adierazi du Lertxundik.

Liburuaren egilearen arabera, horrela gidatu zuen Kasino Handiak bisitarien erakartze prozesua, 1880ko hamarkadaren bukaerarik aurrera. “Haien lehendabiziko afixan bereziki nabarmendu zen kasinoaren eraikina, baina sarrera egin zitzaion, halaber, ondoko paisaia elementuari, hondartzari”, azaldu du. Lehen afixa horretan, plisti-plasta ageri dira emakume batzuk, atseden hartzen eta itsasbazter batetik paseatzen. “Baina irudiaren asmoa ez da badiaren edertasuna agerian jartzea, baizik eta hiria itsas bainuetarako leku aproposa dela berrestea, kasinoaren berezko jarduera beste jarduera erakargarri batzuekin lotzeko”, argitu du Lertxundik.

Kontxa, protagonista berantiarra

Gaur egun sinesgaitza dirudien arren, Lertxundik azaldu du luze jo zuela Kontxako badia hiriaren ikur nagusi bihurtzea. “Ez dakigu nork sustatu zuen hiriaren aurreneko turismo kartela, 1890. urte aldera Parisen inprimatu eta, seguruenik, bertan marraztuko zena. Agerikoa du bere konposizioan molde frantsesen eragina, eta inprimatu zen tailer berean (Lithographie F. Appel) Normandiarako, Bretainiarako edota Pierrefondserako landu ziren kartelen itxura sumatzen da”, azaldu du.

Kontxa Donostiako irudi nagusi gisa agertzen den kartel horren behealdeko irudian kasinoaz baliatu baziren ere, Kontxako pasealekua eta hondartza ageri dira goialdean, jantziak aldatzeko etxolak eta bainulariak agerian. Hala ere, Lertxundiren arabera, 1920ko hamarkadaren erdialdera arte ez ziren hasi Kontxako badia osorik irudikatzen.

Donostia turismo jomuga gisa promozionatzeko ez ezik, badiaren irudia baliatu zen, halaber, beste ekitaldi batzuetarako prestaturiko karteletan. Horien artean, Alfontso Agorretak 1953an Euskal Aste Nagusirako eta Itsasontzi Maketa Txikien Nazioarteko Erakusketarako aurkeztu zituen lanak; arraun estropaden kartelak, Miguel Angel Alvarezek (1952) eta Jose Kalparsorok (1953) aurkeztuak; Europako Karelez Kanpokoen Txapelketaren kartela, Angel del Castillorena (1949); Uso Tiratzaileen XIX. Mundu Txapelketaren kartela, Jose Luis Usabiagarena (1954); edo Gipuzkoako Motozaleen Nazioarteko Sariaren kartela, egile ezezagun batena (1954).

Emakumea “sedukziorako”

Lertxundik dioenez, paisaiarekin batera, funtsezkoa izan zen emakumearen irudia turismoaren publizitatean. “Jomuga halako sedukzio kontzeptu jakin batekin lotu nahian, gradu goreneko publizitate erreklamo bihurtu zen emakumearen irudia, eta garai hartan gizartean gertatu ziren aldaketa guztien berri ematen digu emakumearen irudi hori aldian-aldian gorpuztu zuten arketipo desberdinen bilakaerak”, azaldu du.

Hala, emakume aristokratiko, sofistikatu eta “ia apaingarri” haren irudia atzean utzi, eta bizkor hasi ziren publizistak 1920ko eta 1930eko hamarkadetan itxura modernoa zuten emakumeak marrazten. “36ko gerraren ondoren, hiriaren propagandarekin loturik jarraitu zuen emakumearen irudiak, baina, oro har, hondartza arrunt eta eskematiko batera mugatu zen hiriaren irudia”, nabarmendu du.

Aipaturiko bitxikeriak soilik Clima ideal. Udako kartelak erakusketatik eta liburutik hartutako adibide batzuk dira, baina hau eta askoz gehiago aurkituko duzue San Telmo museoan, urriaren 15era arte ikusgai egongo den erakusketan.

 

 

Azken egunetako irakurrienak

 

 

 

Donostiako azken berrien buletina

Donostiako azken berriak biltzen ditu bi egunean behin.
Astelehen, asteazken eta ostiraletan iristen zaizu posta elektronikora.

Harpidetu

Datuak ondo jaso dira. Eskerrik asko.

Izen-abizenak eta posta elektronikoa sartu behar dira.

Posta elektronikoak ez du formatu zuzena.

Arazo bat gertatu da eta ezin izan da izena eman. Jarri gurekin harremanetan mesedez eta barkatu eragozpenak (Akatsaren kodea:).

  • 943-46 72 36
  • donostia@hitza.eus
  • Ametzagaña, 19 - 20012 Donostia
  • Nor gara
  • Publizitatea
Berriki Kudeaketa Aurreratua KUDEAKETA AURRERATUARI
DIPLOMA
  • Cookieak
  • Pribatutasun politika
  • Argitalpen politika
  • Aniztasun politika
Babesleak:
Hasi saioa HITZAkide gisa

Saioa hasten baduzu, HITZAkide izatearen abantailak baliatu ahal izango dituzu.

HITZAkide naiz, baina oraindik ez dut kontua sortu SORTU KONTUA

Zure kontua ongi sortu da.

Hemendik aurrera, zure helbide elektronikoarekin eta pasahitzarekin konektatu ahal zara, HITZAkide izatearen abantaila guztiak baliatzeko.

Sartutako datuak ez dira zuzenak.
Zure kontua berretsi gabe dago.
 
 
 
(Pasahitza ahaztu duzu?)
 
 
SARTU
 
Pasahitz berria ezarri da eta zure helbide elektronikora bidali da.
Sartutako datuak ez dira zuzenak.
 
(Identifikatu)
 
 
 
 
BIDALI
 

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea

HITZAkide izan nahi dut
Aldatu zure pasahitza
Pasa hitza ondo aldatu da.
 
 
 
 
 
 
 
Aldatu
 
Oraindik ez zara HITZAkide?

Zure babesa behar dugu Donostia den horretan aztertzen eta kontatzen jarraitzeko.

Ezagutu HITZAkide izatearen abantailak eta aukeratu HITZAkide izateko gustuko modalitatea.

HITZAkide izan nahi dut

Zure babesa behar dugu Donostia den horretan aztertzen eta kontatzen jarraitzeko.