Etxeko langileen egoera aztertzeko jardunaldiak
SOS Arrazakeria Gipuzkoak “Nire lana zure etxean lana da” jardunaldiak antolatu ditu, martxoaren 14ean, San Telmo Museoan. Helburua da “etxeko lanaren garrantzi soziala eta laborala erdigunean jartzea”. Izan ere, sektore horretan emakumeak dira nagusi, horietako asko migratzaileak, eta zaintza-sistemaren funtsezko zati bati eusten diote.
Hitzaldi eta mahai-inguruen bidez, lan baldintza duinak bermatzeko gainditu gabeko erronkei helduko zaie, baita Europa mailan urteetako borroka kolektiboari esker lortutako aurrerapenei ere. Ekimenak etxeko langileen ahotsa indartu nahi du, eta eskubideetan, babesean eta aitorpen sozialean aurrera egiten jarraitzeko moduari buruzko hausnarketa sustatu.
Lan osasunean arreta berezia
Jardunaldi honek garrantzi berezia ematen dio etxeko enpleguko lan osasunari, orain dela gutxi indarrean sartu den 893/2024 Errege Dekretua dela-eta markatutako testuinguru batean, zeinak lehenengoz arautzen du segurtasunaren eta osasunaren babesa familia etxeko zerbitzuaren eremuan.
Arau-esparru berriak berariaz aitortzen du etxeko langileek laneko arriskuak prebenitzeko duten eskubidea, eta enplegatzaileak hori bermatzeko betebeharra duela ezartzen du. Sektoreak aspalditik aldarrikatzen duen aurrerapena da. Hala ere, hainbat erakundek eta eragile sozialek ohartarazi dute dekretuaren mugak eta zailtasunak daudela onarpen formal hori hobekuntza erreal eta eraginkor bihurtzeko.
Kezka nagusien artean, arriskuen ebaluazioan kanpoko gainbegiratze mekanismorik ez izatea —enplegatzaileak berak du ardura hori— eta balizko ez-betetzeen aurrean behar adinako bermerik ez izatea daude.
Babes eraginkorraren beharra bereziki premiazkoa da arrisku fisiko eta psikosozial handiak dituen sektore batean. Berriki egin diren ikerketen arabera, etxeko langile gehienek osasun-arazoak izan dituzte beren lanaren ondorioz, hala nola giharretako eta hezurretako minak, lesioak bizkarrean, sorbaldetan edo eskumuturretan, neke kronikoa, estresa edo antsietatea. Hala eta guztiz ere, etxeko enplegua da lan-baja gutxien eskatzen diren sektoreetako bat, askotan errepresalien edo enplegua galtzeko beldurragatik.
Ikuspegi kritiko eta propositibo batetik landuko da jardunaldia, eta aztertuko da zer neurri behar diren lan-osasunerako eskubidea ez dadin izan soilik arauen onarpena, baizik eta berme erreal eta eraginkorra.
Hizlariak
Sonia Parella Rubio irakasle titularrak eta Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Soziologia Saileko zuzendariak hartuko du parte, baita CER-Migracions-i lotutako ikertzaileak ere. Migrazioetan, aniztasunaren kudeaketan eta ikuspegi intersekzionalean (generoa eta etnizitatea) aditua da, eta migrazioaren eta zainketen ekonomiaren arteko erlazioari buruzko egitura-azterketa bat ekarriko du.
Gerardo Carrere Gipuzkoako SOS Arrazakeriako teknikariak, Errenteriako Etxeko Langileentzako Lan Aholkularitza Zerbitzuan, Espainiako Estatuan etxeko lana arautzen duen indarreko legeria errepasatuko du. Legeria horren irakurketa kritikoa eginez, azken urteetan eman diren legegintza-aurrerapenetan eta oraindik konpondu beharko liratekeen beharretan oinarrituko du bere hitzaldia.
Lan-osasunaren eta lan baldintzen esparruan, mahai-inguru bat antolatu da, eta ikertzaile adituek, ordezkaritza instituzionalak eta enplegatzaileak osatuko dute.
Antia Dominguez Rodriguez, Antía Pérez Carames eta Sara Diaz Lamas ikertzaileek, Sociedad en Movementeri (ESOMI) lotutako Coruñako Unibertsitatekoak, Etxeko eta Zaintzako Enpleguaren aldeko Plataformarekin batera egindako Etxeko eta Zaintzako Enpleguari buruzko Txostenaren emaitzak aurkeztuko dituzte. Bere ekarpenak etxeko enpleguko lan osasunean zentratzen dira, zehazki sektore honetako lanetik eratorritako gaixotasunetan eta laneko gaixotasun bezala aitortzen ez direnetan.
Ikuspegi instituzionalaren ordezkari Maria Jose Santiago Valentín izango da, Laneko Segurtasun eta Osasuneko Institutu Nazionaleko Zuzendariordetza Teknikoko Aholkularitza Publikoko Arloko kontseilari teknikoa (Lan eta Gizarte Ekonomiako Ministerioa), zeinak laneko arriskuen prebentzioaren arloko araudiaren garapenari eta aplikazioari buruzko ikuspegi teknikoa emango baitu.
Jardunaldiaren azken mahai-inguruan, Europa mailan etxeko lanetan dauden arazo komunak aztertuko dira, baita etxeko langileen hainbat erakundek partekatzen dituzten eskubideen defentsarako estrategiak ere, auto-antolaketa prozesuetatik hasi eta dagoen legeriaraino. Grace Papa EFFATeko etxeko lan-arloko koordinatzaileak moderatuko du mahai-ingurua, eta pertsona hauek hartuko dute parte: Maria Lourdes Villanueva, Herbehereetako Migrant Domestic Workers sindikatuko kidea; Edith Espínola, Madrilgo SEDOAC elkarteko kidea (Etxeko Zerbitzu Aktiboa); eta Ada Carmina Gamón Llanos, Llar Bartzelonako Hotel Sindikaleko langileen sindikatuko kidea.
