«Ez gara zientzialariak, ez gara mikologoak; mikofiloak eta mikofagoak gara»
Hiru hamarkada eman ditu Patxi Lagok, 'Titin'-ek, onddoen munduan bazterrak nahasten. Loiolatarra Kirol Elkarteak urtero antolatzen dituen Mikologia Jardunaldiengatik saria jaso berri dute Euskadiko Gastronomia Akademiaren eskutik, eta pozik dago, ezustekoaren aurrean. Sariak «bateriak kargatu» dizkiela dio.
Patxi Lago 'Titin'.Nagore Garmendia 
Zergatik Urumea taberna?
Jorge auzoko jarduera guztietan inplikatzen den pertsona bat delako. Loiolara etorri zenetik, jendearekin inplikatu da, jai batzordearekin, eta eskatzen diogun edozein jarduera edo edozein kontutan, beti dago esku bat botatzeko prest. Badaude gauza bera egiten duten taberna asko, baina hau berezia da.
Euskal Gastronomia Akademiak sari bat eman dizue, duela gutxi, Loiolatarrako jardunaldi mikologikoengatik.
Ezusteko handia izan zen. Euskal gastronomiaren dibulgazioagatiko sari bat da, urte asko daramatzagulako mikologia eta gastronomia jardunaldiak egiten. Dagoeneko oso egitasmo garrantzitsua dira Euskadi mailan. Gu ez gara zientzialariak, ez gara mikologoak; mikofiloak eta mikofagoak gara. Perretxikoak aztertzea gustatzen zaigu, baina ez maila zientifikoan. Perretxikotara joatea gustatzen zaigu eta jatea gustatzen zaigu. Eta gastronomia atal bat duen elkarte gastronomiko edo kirol klub gisa, beti gastronomiari lotu izan dizkiogu onddoak. 27 urte daramatzagu hori egiten.
Nork esango zizuen horrelako sari bat irabaziko zenutela hainbeste urteren ondoren…
Honekin hasi ginen guztiok, oso harro gaude gurekin gogoratu direlako, gure lana aitortu dutelako. Guregatik, elkartearengatik eta auzoarengatik. Azkenean, sariak Loiola Euskadi mailako mapan kokatu du. Dagoeneko ikusi dute hemen gauzak egiten ditugula! Bada Loiola gehiago, kuartelez harago.
Eta perretxikotara joan izan zaretenean, zein da aurkitu duzuen perretxikorik arraroena?
Jardunaldietan beti egoten dira perretxiko arraroak, oso originalak. 27 urte erakusketak egiten eman ondoren, jada ezer ez zaigu arraroa egiten…
Egongo dira batzuk jendea harritzen dutenak, zuei jada ez bada ere…
Bai, tamaina handiko perretxikoak, sei edo hamar kilokoak. Hor zehar ikusi izan ditugun perretxikoak dira, erakutsi ohi ditugunak, eta jendea harritzen da mota horretako perretxikoak atera daitezkeelako. Langermannia gigantea, adibidez; biribilak dira, futboleko baloiak dirudite. Onddoen erreinuaren barruan —perretxikoak onddoen fruituak direlako— forma, kolore eta tamaina guztietako perretxikoak daude. Eta usainak! Baratxuri usainetik, itsaski edo txorizo usainera.
Eta, usainena, zergatik da?
Animaliak erakartzeko edo uxatzeko. Erakartzeko, jan dezaten edo intsektuen hanka txikiekin perretxiko horien esporak itsas daitezen, eta gero esporak basotik bana ditzaten. Natura oso jakintsua da; gu baino gehiago.
Eta baratxuri usaina duen perretxiko batek, baratxuri zaporea du?
Bai, baratxuri zaporea du. Guk, gainera, perretxiko horiek lehortu, errotatxotik pasa eta ongailu gisa erabiltzen ditugu. Normalean, usain horiek dituzten perretxikoak, itsaski usaina dutenak, adibidez, ez dira jangarriak. Clitocybe odora, anis usaina duena, postreak, marmeladak eta izozkiak egiteko erabiltzen dugu. Usainak, batzuetan, berdin-berdinak dira. Eta garrantzitsua da ere nola prestatzen dituzun, noski; lehortzen badituzu, agian, zaporeak areagotzen dira; izozten badituzu, agian, suntsitu egiten dituzu…
Inoiz izan al duzu arazotxorik… jan behar ez zenuen perretxikoren batekin?
Nik, pertsonalki, ez. Baina ezagutzen dut nahastuta perretxikoak hartu dituen jendea, beste batzuk zirela pentsatuz. Eta batzuek sindrome gastrointestinalak ematen dituzte…
Askotan galdetuko zizueten perretxiko haluzinogenoengatik.
Ezagutzen dut jende dezente probatu dituena. Eta interesa, batez ere, jende gaztearengandik dator. Erakusketa erretiratzen dugunean eskatu ere egin izan dizkigute… Haluzinogenoen barruan ere aniztasun handia dago. Hori zen tribuetan xamanek ipotxak eta orein hegalariak ikusteko erabiltzen zutena! Aita Noelen orein hegalariak perretxiko haluzinogeno batetik datoz, Amanita muscaria-tik. Ipotxen perretxikoa da, gorri hori, denok ezagutzen duguna.
Zer da perretxikoekin sukaldean prestatu duzuen gauzarik bitxiena?
Heriotzaren tronpeten esferifikazioetatik hasi, eta irasagarrak, bonboiak, izozkiak, irina… Ozpinak, olioak eta likoreak aromatizatu ditugu, baita ere.
Sari gastronomiko eta txapel asko jaso dituzue, zuk pertsonalki ere bai, Loiolatarraren izenean. Sari hau bereziagoa izango da, noski.
Marmitako, arkume, babarrun, pintxo txapelketak irabazi ditugu… hogei txapel baino gehiago daude, hor zehar. Baina hau sari bat baino gehiago da; lan baten aitorpena da, eta ez niri bakarrik, baizik eta klubeko mikologia batzorde osoari, eta hau aurrera atera dadin gurekin kolaboratzen dutenei ere bai.
Udazkenean itzuliko zarete.
Bai, jada jardunaldiak prestatzen ari gara. Egia da bateriak, 27 urteren ondoren, apur bat baxu ditugula. Zahartzen ari gara, nekatzen ari gara… Eta sariak bateriak kargatzeko balio izan digu. Oraingoz, jarraituko dugu, bai, noski.
