«Langileria donostiarra Donostian arrotza dela normalizatzeko saiakera kontziente bat dago»
Hiri eredu kapitalista salatzeko, manifestaziora deitu dute Donostiako Kontseilu Sozialistak eta Etxebizitza Sindikatuak larunbaterako (hilak 27), 12:00etan, Bulebarretik abiatuta. Kontseilu Sozialistako kide Leire Andino (Parte Zaharra, 1997) eta Asier Genua (Amara Berri, 1994) oso kritiko agertu dira Jon Insausti alkatearen politikekin. Azaldu dutenez, etxebizitza, turismoa eta eskubide politikoen urraketak jarriko dituzte erdigunean.
Leire Andino eta Asier Genua, Donostiako Kontseilu Sozialistako kideak.Beñat Parra 
Manifestazioa antolatu duzue larunbaterako, hiri eredu kapitalista salatzeko. Zergatik jarri duzue fokua hor?
Asier Genua (A.G.): Bi gai nagusi salatuko ditugu. Alde batetik, hiriaren negozio eredua bera, etxebizitza eta turismoa nola bilakatu diren Donostiako langile klasearentzat are baldintza okerragoak edukitzea eragin duen negozio esparru bat. Bestetik, arlo ekonomikoan hiri eredu hori inposatzeko, arlo politikoan eskubideen murrizketa bat ematen ari dela salatuko dugu.
Leire Andino (L.A.): Esanguratsua da Donostian isunen bitartez propaganda politikoaren aurka modu nabarmenean egiten ari direla, eta, gainera, Jon Insausti alkatea hori justifikatzen ari da, berriki harro esan baitu 1.500 pankarta kendu dituztela hiriko kaleetatik.
A.G.: Donostian, ezaugarri zehatz batzuk ditu negozioaren auziak, eta, era berean, eskubide politikoen arloan, Insausti bere burua proiektatzen ari da segurtasunaren eta ordenaren bermatzaile gisa. Iruditzen zaigu igo nahi duela erreakzioaren olatuan, horren ordezkari izan nahi duela eta nahiko modu lotsagabean onartzen duela.
Insaustik berriki esan du donostiarra dela, ez eskuindarra eta ez ezkertiarra.
L.A.: Ezkertiarra ala eskuindarra baino, denaren gainetik negozioaren defendatzailea da. Donostiako etxebizitzaren arazoari aurre egiteko bi bide planteatzen ditu: tentsio handiko eremu izendatzea eta etxebizitza gehiago eraikitzea. Kontua ez da horrenbeste zein posiziotatik planteatzen den hori, baizik eta planteatzen den edozein neurri negozioa bera bermatzeko neurri bat dela. Hau da, oinarrian, etxebizitzaren merkantzia izaera babesten dute. Tentsio handiko eremuak ezarriko dira, baina prezioek gora egiten jarraitzen dute, etxebizitzak enpresa pribatuekin eraikitzen jarraitzen dute, hotelak eraikitzen jarraitzen dute eta abar.
A.G.: Eneko Goiarekin alderatuta, nabarmen aldatu da Insaustiren komunikazioa, bere alkate figura proiektatzeko nahian. Eta horri erantzuten dio, baita ere, “ez eskuindarra eta ez ezkertiarra” horrek.
Etxebizitzaren arloko neurri batzuk aipatu dituzue, eta turismoan ere zenbait neurri hartu dituzte erakundeek urteotan. Aldiz, hotelak irekitzen jarraitzen dute eta turismoak indar handia izaten jarraitzen du.
A.G.: Turismoa bera ere merkantzia moduan erabiltzen dute. Donostian badaude hainbat zona eta taberna guztiz turismora bideratuta daudenak eta badirudi donostiarrok dagoeneko ez daukagula lekurik hor. Eta ez hori soilik, nabarmentzekoa da, baita ere, halako taberna eta negozioek zer nolako boterea duten, edozein neurri edo erabaki urbanistiko hartu behar denean nola jokatzen duten lobby gisa. Aldi berean, turismoari mugak jartzen dizkietela diote, baina estetikoak dira, turismoak gora egiten jarraitzen baitu, mugak jartzen baitituzte hotel berrien lizentziak emanda daudenean eta abar.
Donostiako errealitatearen barruan, auzo bakoitzak bere errealitatea bizi du. Zer lanketa egiten ari zarete auzoetan?
L.A.: Hiri ereduaren inguruko kanpaina honekin, eduki jakin bat jarri nahi izan dugu mahai gainean, baina eduki hori lurreratu egin behar da, eta baliagarria izan behar da mahai gainean jartzen den arazoari —etxebizitzari, turismoari edo dena delakoari— aurre egiteko eta jendea borrokara batzeko. Beraz, gure indarren eta arazo horien eraginaren arabera, Donostiako zona batzuetan indar gehiago jartzen ari gara, iruditzen zaigulako aukerak daudela jendea bere auzotik antolatzeko eta saretzeko turismoaren, etxebizitzaren edo dena delakoaren arazoaren aurrean.
Auzo bakoitzaren beharren aurrean antolatzen ere saiatzen gara. Ekialdean, adibidez, etxegabetze arriskuan egon diren hainbat familia eduki ditugu aurten, eta, era berean, azpiegitura falta eta utzikeria ere arazo handiak dira ekialdeko auzoetan. Horrela, arazo horiek gure borrokarekin lotzen saiatzen gara, hiri ereduaren ondorio baitira horiek ere. Gainera, garrantzitsua da indar metaketa egitea, ezingo dugulako borroka partzial bakoitza guk bakarrik garatu: etxegabetze bat gelditu dezakegu gaur, baina beste bat egon daiteke bihar eta auzoko bizilagunek igogailu bat beharko dute etzi.
A.G.: Horrez gain, Parte Zaharrean eta Grosen, esaterako, turistifikazioa agerikoagoa da segur aski, espazio publikoan bertan ikusten baita. Baina hiri osoan eragina du, Parte Zaharreko tabernetako sukaldeetan lan egiten duten langileak, esaterako, sarritan, ez direlako Parte Zaharrean bizi, beste auzoetan baizik. Eta, askotan, oso baldintza txarretan.
Etxebizitzaz asko hitz egiten ari zarete, eta, hain zuzen ere, indar handia hartu du azkenaldian Etxebizitza Sindikatu Sozialistak. Nola funtzionatzen du?
L.A.: Alde batetik, aholkularitza zerbitzua dugu, etxebizitzarekin lotutako arazo bat duen edonork erabili dezakeena. Telefono zenbaki bat daukagu eta fisikoki ere erabili daiteke zerbitzua; fisikoki, Zentro Sozialistan egon da orain arte, baina aurten apustua egin dugu ekialdean aholkularitza saioak egitea, dei asko jasotzen baititugu auzo horietatik.
Bestetik, lanketa indibidual horiek guztiak biltzen dituen lanketa kolektiboa eta etengabea egiten dugu. Izan ere, bestela, ematen du arazoak indibidualak direla eta ez arazo orokor baten ondorio. Bi lanketa mota horien oreka bilatu nahian aritzen gara etengabe.
Kaiko gazte bat etxegabetze arriskuan dagoela salatu duzue berriki. Zein da egoera?
L.A.: Familia bereko hainbat belaunaldi bizi izan dira Elizarena den etxebizitza horretan; are gehiago, guneak ez zuen etxebizitza egitura eta familia horrek egokitu zuen etxebizitza izateko. Egungo belaunaldira iritsi denean, ordea, Elizak ez du borondaterik adierazi bizilagunak epe luzera bertan jarraitzeko. Etxetik alde egiteko agindu diote, azalpenik eman gabe eta negoziatzeko aukerarik eman gabe. Hori guztia, Elizaren jokabidearen testuinguruan kokatu behar da: jabetza asko dituen erakunde bat da, eta, beraz, etxebizitza zehatz hori edukitzeko beharra bera ez da existitzen. Era berean, etxebizitza horrekin irabazi ekonomikoak handitzeko nahia dago erabakiaren atzean. Eta, bestalde, ezin dugu ahaztu hiri honetan negozioan zuzenean esku hartze aktiboa duen erakunde bat dela, eta horren mila adibide ditugu.
A.G.: Elementu politiko interesgarri bat ere badauka horrek guztiak. Izan ere, etxebizitzaren arazoari aurre egiteko irtenbide gisa, etxebizitzak eraikitzea planteatzen dute alkateak berak eta, oro har, alderdi instituzionalek. Aldiz, Elizaren moduko agenteak daude, etxebizitza askoren jabe direnak eta etxebizitza horiek negozioa egiteko baliatzean dituztenak.
L.A.: Eta, horren harira, izugarria da zenbat irregulartasun baimentzen dituzten: San Bartolomeko hotelaren eraikuntzan egondako gorabehera guztiak; ezin ziren hotel gehiago ireki, baina aitzakia burokratikoekin, Mariaren Bihotza eraikinean hotela baimendu dute; Nobu hotela baimenik gabe ireki zuten eta abar. Hau da, erregularizazioaren aldeko diskurtsoa jartzen dute mahai gainean, baina negozioa bera ez da aldatzen.
Etxebizitzaren prezioen gorakada fenomeno natural gisa planteatzen da, askotan: “Donostian, etxebizitza beti izan da garestia”.
A.G.: Duela gutxi, Grosen esku orri banaketa bat egin genuen, eta jende gazteari galdetuta, asimilatuta zuten ez direla Donostian biziko etorkizunean. Hau da, Donostiako postala saltzen dutenean, metro koadro garestienaz hitz egiten dutenean, badago saiakera kontziente bat kulturalki normalizatzeko langileria donostiarra arrotza dela Donostian, luxu bat dela Donostian bizitzea. Horrek negozioaren eredua betikotzen du eta normalizatzen du, jendeak horri erantzun ez diezaion. Goiak esaten zuen apetatsua dela norbere auzoan zahartu nahi izatea; Insausti trebexeagoa da halako hanka sartzeak ez egiten, baina, aldi berean, negozio hori bera elikatzen du. Horregatik, hiri ereduaren inguruan egiten ari garen kanpaina honen helburua ere bada kulturalki ikuspegi hori eraldatzen saiatzea: ez dezagun dagoena onartu.
L.A.: Insaustik transmititu nahi du etxebizitza garestia den arren, klase ertainarentzako etxebizitza sarbidea bermatu dezaketela. Diskurtso horrekin, etxebizitzaren negozioak pobretzen dituen langile geruzen arteko desberdintasunetan sakontzen du eta negozioaren izaera ezkutatzen du. Hau da, batetik etxebizitzaren negozioarekin aberasten diren enpresari zein errentatzaileak daudela, eta bestetik negozio horren aurrean pobretzen diren langile geruzak daudela. Eta, beraz, guztiontzako kalitatezko etxebizitzaren alde egin beharrean, zatiketa sustatzen du, mesedegarria zaiona langileriaren erantzun soziala apaltzeko.
Hiri eredua salatuko duzue larunbatean. Zein da zuek planteatzen duzuen hiri eredua?
A.G.: Gu komunistak gara, eta, beraz, hiri eredu kapitalista da kontrajartzen duguna, oro har. Etxebizitzaren eta turismoaren negozioa salatzen ari garen kasu zehatz honetan, etxebizitza gizaki ororen beharra dela defendatzen dugu, eta, beraz, merkatuaren eta negozioaren logikatik kendu behar dela eta eskubide unibertsala izan behar dela. Turismoa bestelako fenomeno gisa ikus daiteke, baina bere negozio izaerak berak Donostiako langileriaren bizi baldintzak izorratzen ditu.
Bestalde, eskubide politikoen arloan, Insausti eskubide horien aurka ematen ari den aurrerapausoak erantzuten dio langile klaseak bere antolakuntza propioa ez garatzeari, antolakuntza hori kaletik ezabatzeari. Horren aurrean, guk planteatzen dugu hiri eredu bat, non langile klaseak antolatzeko gaitasuna izango duen.
