«Garrantzi handia ematen diot giro heteronormatibo horretatik ateratzeari»

BSKuir –Batxata eta Saltsa Kuir– klaseak ematen ditu Nerea Hernandez Anterok (Parte Zaharra, 1993) Antiguan. Bachata eta saltsa klase hauetan garrantzia ematen diote pertsona queerrak eroso sentitzeari. Lagun batekin dantza klase batean topatzean erabaki zuten pertsona orok 'lider' eta 'follower' rolak ikasteko lekua sortuko zutela.

Maddi Viana

2026/11/06

Joxe Mari taberna itxita topatu dugu. Hala ere, normalean bertara joaten zarete klaseak amaitzean, zergatik?

Alde batetik, gertutasunagatik, eta bestetik, Richi delako Joxe Mari tabernaren jabea eta bezeroak asko zaintzen dituelako.

Zer da BSKuir?

Josebe Iturriozek Itu eta nik sortu genuen. Akademia batean ezagutu genuen elkar, giro oso heteronormatibo batean. Bikoteka dantzatzen diren estiloak dira, eta rolak oso markatuta daude, orokorrean: gizonak eramaten du eta emakumeak jarraitzen du.

Itu akademia hartara joan zen eta liderrarena egin nahi zuela esan zuen, eraman egin nahi zuela. Eta esan zioten lasai egoteko, gizonezko bat topatuko zutela beretzat. Ituk eraman nahi zuela, hori ikasi nahi zuela, esan zien. Gero zer gertatzen zen? Emakume gutxiago bazegoen, etorri ez zirelako edo, Ituri esaten ziotela bera jartzeko emakumearena egiten. Ituk jende gehiago zegoela esaten zien, eta ea zergatik ez zioten ondoko señoro horri esaten emakumearena egiteko.

Bertan topatu ginen eta beste espazio bat sortu behar genuela esan zidan. Dantza sozialetara ere joaten ginen, eta giroa antzekoa zen. Gainera, segun eta zein kanon jarraitzen duzun, estereotipo hori ez baduzu jarraitzen, agian ez dute zurekin dantzatu nahi, ez zaituzte dantzatzera ateratzen… Hortik sortu zen BSKuir.

Saltsak eta bachatak jatorri kultural potenteak dituzte, nondik datoz?

Karibetik datozen dantzak dira, komunitate afrolatinoak sortuak. Beraz, nondik datorren jakitea oso garrantzitsua da; egoera sozial, ekonomiko zaurgarrietan dauden pertsonek sortuak dira. Sortzen direnean, abestiek letra aldarrikatzaileak dituzte, bizi duten egoera kritikatzen dute. Dantza ere hortik sortzen da. Kaleko dantza bat da. Urbanoa.

«Dantzatzen duen jende pilo bat dago, baina klaseak queer ikuspuntutik ematen dituenik ez»

Honen harira, baita ere, esan behar dut, ni pertsona zuri moduan, ez naizela aproposa dantza klase hauek emateko. Hemen apropiazio kultural bat ere badago. Baina egia da eman nahi geniola queer izaera hori klaseei. Eta, nik behintzat, nire inguruan, ez dut ezagutzen pertsona bat, Karibekoa dena, eta queer ikuspuntutik irakasten duena.

Dantzatzen duen jende pilo bat dago, baina klaseak queer ikuspuntutik ematen dituenik ez. Hortik bideratzen ditugu klaseak, zuria naizela ukatu gabe. Orduan, inork norbait ezagutzen badu halako klaseak ematen dituena, guregana gerturatzea eskertuko genuke.

Ikuspuntu tradizionala izan ohi dute saltsak eta bachatak. Zergatik da garrantzitsua rol horiek haustea?

Guk, normalean, follower eta lider hitzak erabiltzen ditugu, «emakume» eta «gizon» beharrean. Euskarazko klase batzuetan, haizea eta hostoa erabiltzen ditugu (haizeak hostoa eramaten duelako).

Azkenean, ez da soilik zeinek eramaten duen eta zeinek ez. Nik uste enpatia ere sortzen duzula, bi rolak lantzen badituzu. Follower moduan zaudenean, oso erraza da esatea lider-ak ez zaituela ondo eramaten, edo alderantziz, lider–ak esatea follower-ak ez duela jarraitzen. Bi paperak egiten badituzu, konturatzen zara ez bata ez bestea ez dela erraza.

Espazio honetan aniztasun gehiago dago, eta garrantzi handia ematen diot giro heteronormatibo horretatik ateratzeari.

Sozialak aipatu dituzu, zer dira?

Orokorrean, hemen, taberna edo diskoteketan egiten dira. Jendea praktikatzera joateko espazioak dira. Saltsa eta bachata jartzen dituzte –edo beste estilo batzuk–, klasean ikasitakoa praktikatzeko, jendea ezagutzeko, beste pertsona batzuekin dantzatzeko…

Uste dut hor gehiago praktikatzen direla lider eta follower rol horiek. Azkenean, klasean denek ezagutzen dituzte pausoak, follower-ak lider-ari ere laguntzen dio. Ez da guztiz erreala. Horregatik, sozialetara joatean, eta beste klaseko pertsona bat ateratzen baduzu, ez dakizu besteak zer dakien eta [bi rolak] praktikatzea oso ondo etortzen da.

Donostian dantzatzeko lekurik badago? Queer pertsonentzako espazio atseginak dira?

Dantzatzeko aukerak badaude, leku ezberdinetan sozialak antolatzen dituzte. GU diskotekan, adibidez, egiten dituzte, Dokan ere egiten ziren lehen. Baina ez dira espazio queerrak..

Gu saiatzen gara, hilabetean behin edo, gure sozialak antolatzen, Ikatz kaleko Herria tabernan. Hilabeteko azken ostiraletan egiten ditugu normalean, 20:30-21:00ak aldera hasten gara eta taberna itxi arte egoten gara hor.

Zer da ezinbestekoa dantza kide ona izateko? Erritmoa izatea? Edo zapaltzen zaituenean barkamena eskatzeko gaitasuna?

Erritmoa ezinbestekoa dela ez nuke esango, ikasteko gaude. Denetarik dago. Helburua ondo pasatzea da, ikastea ere, noski, baina dibertsiotik. Erritmoa? Hartuko da. Edo agian ez! [barrez].

Errespetua, beti. Bai batak bai besteak, bestearekiko errespetua izan behar du. Zapaltzean barkamena eskatzea? Ondo dago, baina, hasieran, batez ere, normala da, baita ere. Niretzat, gehienbat, errespetua da garrantzitsuena. Barre egin dezakezu, baina beste pertsona urduritzen dela ikusten baduzu, ba, agian, ez egin barre, ezta? Konplizitatea egon behar da.

Zein kantak sortzen dizu berehala dantzan hasteko beharra?

Esan beharra dut, ni gehiago naizela salsera, bachatera baino. Me hace daño verte (Fresto) kanta gustatzen zait. Erritmoa gustatzen zaidalako, besterik ez; klasean ere jartzen dut.

HAMABIETAN BERMUTA

Kafesnea, Zarika tabernan.Maddi Viana

Kafesnea

Non: Zarika taberna. Erregezainen kalea, 38 (Antigua).

Prezioa: 2 euro.