Etenik ez duen borroka
Maiatzaren Lehena heldu da, askok atseden hartzea, gelditzea eta deskonektatzea pentsatuko dute. Mobilizazioa, bizitza bezala, gero eta atomizatuagoa dago. Zerbaitek zuzenean eragiten digunean mugitzen gara. Hala ere, borroka kolektiboaren iragana dut gogoan, eta horren sakrifizioak eta emateak ekarri gaitu honaino.
90 urte bete dira Donostian Maiatzaren Lehena berezia izan zenetik. Berezia, egun hartan MAOCek, langile eta nekazarien milizia antifaxistek, desfilatu baitzuten gure kaleetan. Milizia horiek 1930eko hamarkadaren hasieran sortu ziren, eta, Fronte Popularraren garaipenera arte, herriaren autodefentsarako erakunde gisa zuten izaera antifaxista indartzen joan ziren. Fronte Popularraren garaipenarekin eta langile klasearentzako eskubide gehikuntzaren aurrean, kriminalitate faxista geldiarazteko funtsezkoak izan ziren.
Hala, 1936ko Maiatzaren Leheneko desfilea, Donostian, Fronte Popularraren defentsarekin eta haren konkistekin konprometitutako manifestari ezberdinen batasunaren oroigarri izateaz gain, ezkerreko militanteen antolakuntza ere izan zen, handik gutxira estatu kolpeari aurre egitea eta hiria lehen une horretan defendatzea ahalbidetuko zuena.
Aipatzekoa da gerran MAOC-1 eta MAOC-2 batailoien oinarria osatu zuten donostiarren kopuru handia. Milizia hauek PCE-EPKren sortzaileetako batek antolatu zituen eta historiara pasatu da, ez soilik Gipuzkoaren defentsaren antolakuntzan izan duen lidergoagatik. 125 urte bete berri dira Jesus Larrañaga Goierri jaio zenetik, gerrako lehen borrokaldietatik borrokatu zen. Antolatzeko zuen gaitasunak gerra komisario izatera eraman zuen. Bere batailoiaren ondoan borrokatu zen Ipar Frontean zehar, Asturias erori arte. Gijondik Yeu uhartera ontziratu ziren eta Bartzelonatik itzuli ziren, faxismoaren aurka borrokatzen jarraitzeko.
«Larrañagaren entrega, bere eredua, konpromisoa eta sakrifizioa memoria kolektiboaren parte dira, eta borroka horrek ez zuen etenik izan»
Larrañaga Alacantera bidali zuten, eta han milaka errepublikano zeuden ihes egin nahian. Errepublikaren azken bastioiaren parte izan zen, eta portu hartako azken ontzian irten zen. Hala ere, preso hartu eta Albaterako preso esparrura eraman zuten. Une horretan, bera zen EPKren barnealdeko arduradun nagusietako bat. Sorgin ehiza balitz bezala, falangistak eta agintari militarrak Donostiatik preso esparrura joan ziren, hura aurkitzera. Ihes egitea lortu zuen. Erbesteratu ondoren, Imanol Asarta bere kamarada donostiarrarekin itzuli zen, alderdia barnealdean berrantolatzeko misioarekin. Lisboan harrapatu zituzten, Madrilera eraman, heriotza zigorra ezarri eta 1942ko urtarrilaren 21ean fusilatu zituzten biak.
Harrigarria dirudi hain ezaguna eta hain arduratsua den buruzagi batek itzuli nahi izatea, bere bizitza arriskuan jarriz, partida berrantolatzeko. Zapirainek, donostiarra bera ere, eta Larrañagaren kamaradak, berari buruz esan zuen «liderraren egurra zuela eta lehen lerrora itzultzen tematuta zegoela». Marcelo Usabiagak bat egiten zuen, zera esanez: «Beti nahiago izan zuen lehen lerroa, agerikoena, ausardiak eta kausari entregatzeak markatutako bizitza».
Larrañagak, ekialdeko hilerriko hormaren aurrean fusilatu aurretik, azken borondate bat helarazi zion emazteari, gutun bidez: seme-alabek mundu hobe baten alde borrokatzea. Zortzi urteko alaba Rositari esaten dio: «Izan zaitez ona, aitatxo izan zen bezala, eta hobetu ezazu bere lana guztion ongizaterako, aurrerapenerako eta zorionerako».
Gaur, atzo bezala, faxismoaren eta langile klasearen antolaketaren aurkako borroka ezinbestekoa da gizarte eta lan eskubideak defendatzen jarraitzeko. Larrañagaren entrega, bere eredua, konpromisoa eta sakrifizioa memoria kolektiboaren parte dira, eta borroka horrek ez zuen etenik izan. Bere irrikari jarraituz, guztion ongizatearen, aurrerapenaren eta zoriontasunaren alde borroka egin dezagun.
