'Fikziohesioa', hitz egiten duten gorputzen erakusleiho
Antzerkigintzaren ohiko moldeetatik at, sei gaztek pantailetako fikzioak oholtzara eraman dituzte bide berritzaileak baliatuta. Antzezlana udaberrian aurkeztu zuten arren, larunbat honetan egongo da ikusgai, Kontadores gazte zentroko mikroantzerkien maratoian.
Emanaldia hasi eta sei pertsona ikusi daitezke oholtza gainean, beltzez jantzita, bestelako elementurik gabe. Aurrez aurre dauden sei aktoreek ikus-entzulea gidatuko dute, hitzen eta mugimenduen bitartez, istorio batetik bestera. Inolako kohesiorik gabe hasieran, puzzle bateko piezen antzera hasten dira plazaratutako pasarte guztiak josten, amaiera biribiltzea lortzen duten arte. Fikziohesioan mugimendu orok du garrantzia, eta talde lana funtsezkoa da ikuslearen gozamena lortzeko.
Abenduaren 2an Antzerki Arinen Maratoia egingo dute zazpigarrenez Kontadores Gazte Zentroan. Gazte izaera duten formatu txikiko antzerkiak hauspotzea du helburu ekitaldiak. Hala, hiru emanaldi eskainiko ditu, 18:30etik aurrera, doan, edukiera bete arte. Erdi-profesionalak dira hirurak; eta, horietatik bi euskaraz: Amaia Irazabal protagonista duen Granada hazien auzia eta Kalte Kolektiboaren Fikziohesioa. Azken antzezlan horren aktoreetako bat da Eider Villalba (Amara Berri, 1991), eta kolektiboko gainerako aktoreen antzera, pozarren hartu du maratoian parte hartzeko berria: «Oso albiste ona da halakoetan gure proiektua plazaratzeko aukera izatea. Antzerkiari orokorrean, eta euskarazko edukiak sortzen ditugunontzat bereziki, bultzada eman behar zaigulakoan nago». Villalbarekin partekatzen dute oholtza Oihan Carramiñanak, Iholdi Beristainek, Omar Somaik, Gaizka Sarasuak eta Ander Lacallek —Kontadoresko emanaldian Markel Sainzek Lacalle ordezkatuko duen arren—, eta guztiek argi ikusi zuten euskaraz sortutako emanaldia behar zuela izan: «Helburuetako bat zen ezagunak diren film horiek euskaraz entzutea, eta, aldi berean, erakustea atzerriko fikzioak izan arren, gure hizkuntzaren bitartez ere lotura horiek egin ditzakegula».
Plataformaren mundu berriak
Antzezlanak plataforma teknika du berritasunen artean, metro eta erdiko xafla baten gainean kontatzen baitira emanaldia osatzen duten hiru istorioak: «Hiru film irudikatzen ditugu, horien izenak esan gabe. Hala, asmakizun joko bat egiten dugu publikoarekin». Hain zuzen, ikus-entzuleekin sortutako hartu-emana da, Villabaren esanetan, proiektuaren gakoetako bat: «Hasieratik pistak ematen ditugu ahotsaren, irudien eta soinuen bitartez». Hala, antzezlanarekin batera, ibilbide propioa egiten du ikusleak, emanaldia aurrera doan heinean, euren poztasun eta gogobetetze aurpegiak nabarmentzen hasten baitira. «Polita da antzezlana egitean gaudela, filmak asmatzen ari direla ikustea», adierazi du Villalbak.
Gidaritza lanak aktoreek egiten dituzte eta hauek dira, baita ere, pelikulen kontalari. Filmek garrantzi handia izango zutela jakinda, sormen prozesuko denbora tarte handia bideratu zuten hautaketara: «Saiatu ginen adin askotariko jendeak ikusi dituen filmak aukeratzen. Hasieran, pelikula askoren izenak bota genituen eta aurre aukeraketa bat egin behar izan genuen». Hala, film ezagunak izatea bilatu dute, eta askok ikusi ez badituzte ere, filmetik sortutako irudi, kanta edo esaldiak edonoren irudimenean egotea.
Gorputzen protagonismoa
Antzezlanerako plataforma teknika erabiltzeak, halaber, ohiko distantziak apurtu eta emanaldiari gertutasuna ematen diola aitortu du Villalbak: «Halako espazio txikian dimentsioak handitu egiten dira ezinbestean, eta ikuslea fikzioan sartzen dute. Nolabaiteko xarma berezia duela esan genezake». Hain zuen, ikasle diren TAE antzerki eskoletan landutakotik bururatu zitzaien ideia: «Taldekide batzuek plataforma ikasi zuten eskoletan eta antzerki arinerako aproposa iruditu zitzaien, gurean ez delako ohikoa horrela lan egitea». Hastapeneko bide horretan, gainera, plataforma teknikan aditu eta TAEko zuzendari Iñigo Ortega izan zuten laguntzaile.
Xafla gainean aritzeak espazioa baldintzatu ez ezik, antzerki fisikoari ere bide eman zion. «Elementu guztiak desagertu egiten dira eta zuhaitz bat irudikatzen badugu, guk geuk egin behar dugu, gure gorputzarekin», azaldu du Villalbak. Gauzak horrela, eta atrezzoaren faltan, Fikziohesioa gorputzen mugimenduez elikatzen da, aktoreek sortutiko irudiek egiten baitituzte testuinguru eta narratzaile lanak: «Politena da gorputzek hitz egiten dutela. Hitza erabili arren, garrantzia irudiak bereganatzen du, eta, akaso, bereziena da irudi horiek gorputzek soilik sortu ditzaketela».
Teknika horiek uztartu eta aurrera ateratzea, ordea, ez da lan makala izan. Villalbaren arabera, hilabete luzean asteburu asko eskaini dizkiote emanaldiari, Euskal Aktoreen Batasunaren egoitzako areto txiki batean, «hamar orduak gainditzen zituzten entseguekin». Istorioak jorratzeko bide berriek lanketa bereziak behar zituztela jakinda, mugimendu oro fintzen ibili dira azken unera arte: «Egin nahi genituen filmen zirriborroak izaterakoan, irudiak sortu eta geure burua grabatzen hasi ginen. Etengabe ibili ginen probatzen, ideia berriak sartzen eta beste batzuk baztertzen», dio Villalbak. Sormen prozesuak halaber, zailtasun erantsia izan du, sei aktoreek aldi berean antzezten ez duten arren, guztien presentzia delako berebizikoa lana aurrera ateratzeko: «Sorkuntza horren fisikoa eta horren bisuala da, gorputz guztiak behar genituela irudiak bideragarriak ziren ala ez ikusteko». Konpromiso hori behar zutela jakitun, «zorrotz» ibili dira hasieran jarritako entsegu egitarauarekin, baina taldeko zainketa une oro mantendu dutela azaldu du Villalbak: «Guztien ekarpenak probatu ditugu eta bat blokeatzen zenean, besteak egiten zuen tira».
Lanketa konplexu horrek, baina, bere fruituak eman ditu, Pabellon 6ko antzerki emanaldian, Antzezpen Kolektibo Onenaren Saria irabazi baitzuten. Orain, lana plazaratzen jarraitu nahi du kolektiboak, gauza berriak sortzeko «ideiak» ateratzen ari diren arren: «Momentuz, baina, honekin aurrera goaz, beti izango baitugu tartea esku artean ditugun zirriborroei eusteko».
