Udal gobernuak 502 milioi euroko aurrekontua proposatu du 2027rako

EAJk eta PSE-EEk nabarmendu dutenez, "beste errekor bat" ezarri dute "gastu sozialean eta zerbitzu publikoak indartzearen alde".

Inaxio Esnaola @inaxioesnaola

2026/09/17

Donostiako Udal Gobernuak 2027rako aurrekontu proiektua aurkeztu du gaur, udaletxean. 502.089.720 eurokoa izango da, 2026koaren konparatuta, %1,22 handiagoa.

Jon Insausti alkateak, Ane Oiarbide Berdintasun, Ekonomia eta Tokiko Enpleguko zinegotziak eta Kerman Orbegozo Ekonomia eta Aurrekontu Kudeaketako Pertsonen zinegotziak eman dituzte xehetasunak, osoko bilkuren aretoan.

Haien hitzetan, datorren urteko kontu publikoek “marka berri bat” ezarriko dute gastu sozialean, 43,5 milioi eurorekin –%8,91ko hazkundea—, gehien behar dutenen ongizaterako. “Inor atzean ez uzteko helburuarekin batera, kontuek zerbitzu publikoak indartzea lehenesten dute, donostiarren bizi kalitatea hobetzeko”.

Mantenuaren atalean izandako %7,8ko igoerak, 111,5 milioiraino, eta Dbusen aldeko apustuak, zeinak 38,8 milioiko udal ekarpen errekorra jasoko baitu, “herritarren egunerokotasuna hobetzeko aurrekontuaren interes nagusia berresten dute”.

Gaurko aurkezpenaren ondoren, datorren astearteko Tokiko Gobernu Batzordean emango diote hasierako onarpena udal aurrekontuek. Gerora, udal gobernuak Ogasun Batzordean aurkeztuko die proposamena gainerako udal taldeei.

“Donostiarra, lehentasun”

2027ko udal aurrekontu proposamenari dagokionez, Insaustik nabarmen du “donostiarren egunerokoari lehentasuna” ematen diotela, “zerbitzu publiko indartsuen bidez beren bizi kalitatea hobetu nahi dugulako, esaterako kale garbi eta ondo asfaltatuak, garraio publiko eroso eta puntuala edo puntako kultura eta kirol ekipamenduak edukiz”. Gainera, alkateak balioa eman die “donostiarren premia larrienei erantzun nahi dieten inbertsioei. Horrela, etxebizitza aukera berriak sortzearen aldeko apustua egiten jarraituko dugu, baita udalak gizartearen eskaerei aurre egiteko duen gaitasuna handitzen ere, batez ere gure adinekoen zaintzarako”.

Bestalde, Oiarbidek esan du aurrekontu proiektu honek “funtsezko diru sailak” aurreikusten dituela “ezinbestekoak” diren hiri proiektuak amaitzeko —Bretxako merkatua berritzeko—, eta beste batzuk aurrera egiteko edo abian uzteko —Illunbeko erabilera anitzeko pabiloiaren lizitazioa edo hiriko kirol instalazioen berrikuntza—. “Ez ditugu ahaztu behar funtsezko beste jarduera batzuk, besteak beste gure parkeak zaintzea, haur parkeak berritzea edo gure kaleetako irisgarritasuna hobetzea”, gaineratu du.

Sarrera eta gastu arruntak

Aurrekontu kontsolidatuaren hazkundea, aurreko urtearekin alderatuta, gastu arruntaren hazkundearekin lotuta dago, 468.293.934 eurokoa baita, 2026an baino %5,67 gehiago. Kontuek langileen baldintzak indartzen dituzte, herritarren beharrei hobeto erantzuteko. Hala, ordainsarien %4,5eko igoera nabarmendu behar da. Halaber, Prebentzio, Su Itzaltze eta Salbamendu Zerbitzuko sei suhiltzaile gehiago, Gizarte Ekintzako Zuzendaritzako lau gizarte langile gehiago eta departamentu bereko 2 administrari gehiago izatea. Plaza berri horien helburua “Donostiako herritarrei zuzendutako arreta eta zerbitzuak indartzea eta hobetzea da”, esan du Insaustik.

Ematen diren zerbitzuetatik eratorritako gastu arruntak %4,46 igoko dira aurreko urtearen aldean. Azpimarratzekoa da Gizarte Ekintzako Zuzendaritzaren aurrekontua %8,91 handitu dela, Hiri Mantentze eta Zerbitzuetako Zuzendaritzarena ere %7,83, eta era berean, nabarmentzekoa da udalak bere mendeko erakunde eta sozietateei egindako ekarpenak %1,7 igo direla, 104,7 milioira iritsi arte.

Udalak gastu arruntaren gehikuntzari aurre egin ahal izango dio Udal Finantzaketarako Foru Funtsetik datorren ekarpenari esker, udalaren hasierako estimazioen arabera, 198 milioi euro ingurukoa izango dena. Zuzeneko zergek %6,54ko igoera izan dute, eta zeharkakoei dagokienez, lehen aldiz sartu da turismo egonaldien gaineko zerga. Tasa berri horren diru sarreren estimazioa, zuhurtziarik handienarekin egina, 5,4 milioi eurokoa da, 2027ko ekitaldian biltzea aurreikusten den hiru hiruhilekoei dagokien kopurua.

Gizarte gastua

Alkateak azaldu duenez, “2027rako aurrekontu proiektuak lehentasuna ematen die, aurreko urteetan bezala, gehien behar duten herritarrei. Horregatik, Gizarte Zerbitzuetara bideratutako aurrekontua berriz ere errekorra da, 2027an guztira 43,5 milioi eurora iritsi arte, %8,9 gehiago”.

Horri esker, 1″8.000 familiak, lautik batek, gizarte zerbitzuen laguntza jasotzen dute, 3.000 pertsonak baino gehiagok etxeko arreta jasotzen dute, indarkeria matxistaren biktima diren 549 emakumek udalaren babesa dute eta 400 pertsona baino gehiagok gure baliabideen janaria jasotzen dute gizarteratze ibilbide baten parte gisa”, gehitu du.

Igoera hori, neurri batean, hainbat prestazioren prezioek gora egin dutelako eta La Sirenan egoitza bazterketa larrian dauden pertsonentzako harrera-baliabide gisa emandako zerbitzua finkatu delako gertatu da. Horrez gain, hainbat inbertsio egin dira, hala nola zentroko erretiratuen etxea berritzea (973.797 euro), Bretxako Gizarte Zerbitzuen Zentroa gaitzea (1.450.000 euro 2027tik 2028ra bitartean) eta Gizarte Larrialdietako eraikina berritzea (300.000 euro).

Etxebizitza eta hirigintza

Aurrekontu proiektuak lehentasuntzat hartzen du etxebizitza eskuratzeko belaunaldien arteko erronka handiagoari erantzutea. “Ez dugu itxaron nahi izan lehentasunezko proiektuetan aurrera egiteko, eta dagoeneko Hiri Antolamenduko Plan Orokorra eta Altza Berriko sustapenaren lehen izapideak abiarazi ditugu, bertan 3.000 etxebizitza baino gehiago eraikitzea aurreikusten baitugu”, adierazi du Insaustik.

Hirigintza arloak 22.969.442 euro biltzen ditu 2027tik 2030era bitartean, eta Illarra Berri eta Txomin Enea II hirigintza jarduerak nabarmentzen dira. Udalak lanean jarraitzen du Loiolako kuarteletan 1.700 etxebizitza eraikitzea aurreikusten duen proiektuan, eta Hiri Antolamenduko Plan Orokorraren eta Altza Berriko Plan Orokorraren idazketak ere abian ditu.

Bestalde, Etxegintzaren 2027 Inbertsio Programan eta 2028-2030 konpromisoetan 5.318.375 euro aurreikusten dira 2027an Parte Zaharra-Kanpandegiko zuzkidura bizitokietarako eta Infernua, Illarra, El Diario Vasco, Añorgako Geltokia eta beste esparru batzuetako etxebizitza babestuetarako.

Era berean, Proiektu eta Obren arloaren barruan, 8.841.831 euro aurreikusi dira 2027tik 2030era bitartean, batez ere Topoaren, Tabakaleraren eta Autobus Geltokiaren plazak urbanizatzeko, hitzarmenen bidez, bai eta Anoetako urbanizazioaren hirugarren faserako ere.

Mugikortasun jasangarria

Alkateak nabarmendu duenez, “aurrekontu proiektuak mugikortasun jasangarriarekiko konpromisoa islatzen du aurten ere”, eta horren adibide gisa Dbusi 38.8 milioi euroko ekarpena egin izana aipatu du, autobus flota elektrifikatzen jarraitzeko eta herritarrek balorazio bikaina egiten duten zerbitzua hobetzeko, erabiltzaile kopuru errekorrekin.

“Donostiar bakoitzak, batez beste, 178 bidaia egiten ditu urtero Dbusen, Europako kopururik handienetako batean, eta aurrekontu horiekin deskontuak eskaintzen ditugu. Bizitzaren garestitze orokorraren testuinguruan, Administrazioak bere bizi kalitatea modu irisgarrian mantentzeko zerbitzuak herritarren zerbitzura jartzeko konpromisoa hartzen du, eta hiriko autobus zerbitzua horren adibide garbia da”, adierazi du Insaustik.

Hiri mantentzea

Oiarbidek hiri mantentzeari egin dio erreferentzia: “Hiria eta hiri zerbitzuak mantentzea berriro ere aurrekontu ahaleginaren zati handi bat izango da”. Sailak 111 milioi euro inguruko aurrekontua izango du, aurreko urtean baino %7,83 gehiago.

Inbertsioko partidarik aipagarrienak asfaltatzera bideratutakoak dira, 1.557.005 eurorekin; berdeguneak mantentzeko jarduketak 9.696.989 eurokoak dira (%47ko igoera) eta berdeguneak garbitzeko lanetarako 469.000 euro bideratzen dira. Bestalde, kaleak eta fatxadak garbitzeko datorren urteko zenbatekoa 17.193.107 eurokoa da (%2,5 gehiago). Haur-parkeak hobetzeko konpromisoari ere eutsi zaio: 288.000 euro mantendu eta berritzeko.

Bestalde, Topoaren plazak deritzenak –Loiola-San Martin, Zaragoza plaza, Pio Baroja irteera, Paternina-Morlans plaza eta Anoeta— berriz urbanizatzeko partidak ere jasotzen dira. Inbertsioa 11,8 milioi eurokoa izango da guztira, eta udalak % 43,5 (5,1 milioi) jarriko du 2027tik 2028ra bitartean.

Kirol instalazioak eta Bretxaren errematea

Donostiako Sustapenetarako 5.852.780 euroko ekarpena aurreikusten dela esan du Oiarbidek, Bretxako merkatua berritzeko lanak amaitzeko: “Laster finkatzaileen merkatua irekiko da Arrandegi eraikinaren kaleko solairuan, eta datorren urtean zehar Nasara espazio berria jarriko da martxan. Lanek tuperra ezabatzen eta sotoa eraldatzen jarraituko dute. Inbertsio honen helburua da Bretxak “bere balio sozial eta ekonomiko guztia berreskuratzea, eta hiriaren bihotzean erreferentziazko gune bihurtzea”.

Kirol instalazioen arloan Illunbeko erabilera anitzeko pabiloia garatzeko 3,6 milioi euroko ekarpena aurreikusten dela azpimarratu du, 2027tik 2029ra bitartean banatuta, eta 400.000 euro datorren urterako kirol instalazioak mantentzeko eta hobetzeko jardueretan.

Berdintasunaren aurrekontuak

Gastu eraldatzaileak barne hartzen ditu zerbitzu edo jarduera bat finantzatzeaz gain, emakumeen eta gizonen arteko berdintasunean aurrera egiteko eta desberdintasuna sortzen duten egoerak aldatzeko erabiltzen diren udal-aurrekontuko partidak. Ildo horretan, Oiarbidek nabarmendu du aurten gastu hori %1,02koa izango dela, hau da, %29ko igoera legealdi honetan.

2027an, Emakumeen Etxearen irisgarritasuna hobetzeko 50.000 euroko inbertsioa nabarmendu behar da. Beste 350.000 euro hiriko puntu kritikoak hobetzeko bideratuko dira eta argiteria publikoa hobetzeko ere 2.750.000 euroko partida izango da, aurreko urtean baino % 11 gehiago.

Bestelako inbertsioak

Inbertsioetara bideratutako zenbatekoa 33.795.786 eurokoa da, hau da, aurreko ekitaldian baino 19.086.621 euro gutxiago (-%36,09). Bilakaera hori aztertu behar da kontuan hartuta 2026ko aurrekontuan sartuta dauden eta gauzatu ez diren inbertsioak, hau da, obligazio-fasera iritsi ez direnak, 2027ko aurrekontuan sar daitezkeela, horiek finantzatzen dituzten diru-sarrerekin batera, eta, hala badagokio, 2026ko aurrekontuaren likidazioarekin lortzen den diruzaintzako gerakinarekin batera.

Inbertsioen esparruan aurreikusitako beste jarduketa batzuen artean, nabarmentzekoak dira Okendo Kultur Etxea (1.275.000 euro) eta Miramar Jauregia (1.244.179 euro) birgaitzea edo Egiako polizia etxea gaitzea. Obra horiek 2027an hasiko dira, 1.850.000 euroko partida esleituta, 2027tik 2028ra bitartean. Halaber, urteko 1.500.000 euroko zuzkidura aurreikusten da partaidetzazko aurrekontuetarako.

Tramitazioa

Aurrekontu-proiektua aurkeztearekin batera, Donostiako Udaleko Ogasun eta Finantza Sailak aurreikusitako izapidetzearekin jarraitzen du. Horrela, Gobernu Batzordean proiektua onartu eta udal taldeei aurkeztu ondoren, zuzenketak aurkezteko epea hasiko da. Sailak aurreikusitako egutegiaren arabera, aurrekontua eta zuzenketak lantzeko Ogasun Batzordea urriaren amaieran egin ahal izango da, eta horrela, hasierako onarpena azaroan eman ahal izango da.

Inbertsio nagusien zerrenda

Hirigintza eta Etxegintza

Illarra Berri, El Diario Vasco (300.000 euro), (6.100.000 euro 2030era arte).
Illarrako Hitzarmen Batzarrerako ekarpena (233.766 euro).
Txomin Enea II (500.000 euro), (12.500.000 euro 2030era arte).
Etxegintza: Parte Zaharra-Kanpandegi zuzkidura-bizitokiak eta Infernua, Illarra, El Diario Vasco eta Añorgako Geltokia babes ofizialeko etxebizitzak (5.318.375 euro).

Garapen ekonomikoa

Inbertsioak Arrandegi eraikinean, Bretxa (5.852.780 euro).

Proiektuak eta obrak

ETS Autobus Geltokiaren hitzarmena (415.056 euro).
Anoeta urbanizazioa, 3. fasea (2.350.000 euro 2030era arte).
ADIF Tabakalera plaza hitzarmena (217.800 euro).
ETSren hitzarmena, Topo plazak berrurbanizatzekoa (3.247.905 euro).

Udaltzaingoa

Egiako polizia etxea (750.000 euro), (1.850.000 euro 2030era arte).

Kultura

Okendo Kultur Etxea birgaitzea (1.275.000).

Gizarte Ekintza

Gizarte Larrialdietako Udal Zerbitzua berritzea (300.000 euro).
Bretxa Gizarte Zerbitzuetako Zentroa (100.000 euro) (1.450.000 2030 arte).
Zentroko erretiratuen etxea berritzea (973.797 euro).

Kirol instalazioak

Illunbe erabilera anitzeko pabiloia (282.722 euro) (3.675.376 euro 2030 arte).

Hiri mantentze eta zerbitzuak

Asfaltatzea eta konponketak (1.557.005 euro).

Dbus

Kotxetegien estalkia (850.000 euro).
Aplikazio informatikoak (278.000 euro).

Herritarren parte hartzea

Partaidetza aurrekontua 2026-2027 (1.500.000 euro).
Ekialdeko barrutiko aurrekontu parte hartzaileak (213.775 euro).
Ekialdeko barrutiko proiektuak (257.971 euro).
Igeldoko eskola zaharra berritzea (435.000 euro), (2.085.000 euro 2030era arte).

Hezkuntza

Eskola eraikinak (200.000 euro).