Juan Carlos Egillor, Bilbo marraztu zuen donostiarra
Bilboko taberna eta komunetan badago marrazki misteriotsu bat: aterkidun itzal bat. Sirimiri da, Juan Carlos Egillor donostiarrarena. Bere lagunen arabera, «zegoen donostiar bilbotarrena».
Juan Carlos Egillor.Wikipedia 
Juan Carlos Egillor Uribarri 1947an jaio zen Donostian, baina bere izena Bilboren historia grafikoari lotuta geratu da. Jaiotzez donostiarra izan arren, Bizkaiko hiriburua izan zuen sormenaren eszenatoki nagusietako bat. Marrazkiaren, komikiaren, pinturaren eta ikus-entzunezko esperimentazioaren bidez, Bilbo bere unibertso artistikoaren protagonista bihurtu zuen.
1968an hasi zen Mari Agirreren abenturak argitaratzen, El Correo Español-El Pueblo Vasco egunkarian. Pertsonaia horrekin lortu zuen lehen sona handia, eta prentsako komikiaren bidez irakurleekin harreman iraunkorra eraikitzen hasi zen. Ondorengo urteetan, beste hainbat hedabidetan ere argitaratu zituen lanak, besteak beste, Egin, Triunfo, Hermano Lobo, Diario 16 eta El País argitalpenetan.
Euskadi Sioux
Egillorren ibilbidean ezinbesteko lekua du Euskadi Sioux aldizkariak. 1979an sortu zen, Donostian, trantsizio politikoaren eta gizarte aldaketa sakonen erdian. Esperientzia editorial laburra izan zen, zazpi ale baino ez baitzituen argitaratu; hala ere, euskal prentsa satiriko eta grafikoaren historian arrastoa utzi zuen.
Juan Carlos Egillor eta Antton Olariaga izan ziren proiektuaren ardatz grafiko nagusiak, baita, jakina denez, Vicente Ameztoi, Bernardo Atxaga eta Ivan Zulueta ere, gerora, nork bere esparruan, sona handia izan duten artistak denak.
‘Euskadi Sioux’ aldizkaritik hasita, Sirimiri eta Miss Martiartu pertsonaien sorreraraino, ekarpen itzela egin zuen Egillorrek
Euskadi Sioux ez zen ohiko aldizkari bat. Euskadiko Ezkerra eta Euskadiko Mugimendu Komunistatik gertu zegoen arren, egurra banatzen zuten ezker-eskuin. Bere estetika ausartak, ironia zorrotzak eta umore probokatzaileak garai hartako konbentzioak hautsi nahi zituzten. Urte batzuk beranduago, 1990eko hamarkadan, Egillor berak onartzen zuen ezinezkoa litzatekeela umore mota hori egitea, berriro ere.
Aldizkariaren zazpi aleek esperientzia laburra osatu zuten, azkena 1979ko maiatzaren 15ean argitaratu baitzen. Iraupen laburra izanagatik, Euskadi Siouxerreferentzia bihurtu zen euskal kulturaren garai hartako berrikuntza grafikoaren barruan.
Miss Martiartu eta lagunak
Egillorren unibertso artistikoa pertsonaiez beteta dago. Horien bidez, gizartearen ohiturak, bizimoduak eta kontraesanak islatu zituen, betiere ironia eta irudimen dosi handiz. Mari Agirrez gain, Miss Martiartu izan zen pertsonaia ezagunenetako bat. Egillorren iruditeria bilbotarraren barruan, toki berezia hartu zuen emakume jeltzalea zen Martiartu. Txangurro Marx ere haren sormenaren parte izan zen, pertsonaia eta egoera bitxien bidez errealitatea desitxuratzeko zuen gaitasunaren erakusgarri.
1975etik 1977ra bitartean, Krisket eta Popolo komikia ere landu zuen euskaraz, hainbat egunkaritan ateratzen zen Komikia gehigarrian. Lan horrekin, euskarazko komikigintzari egindako ekarpena zabaldu zuen, eta hizkuntzaren eta irudiaren arteko harremanari beste aukera batzuk ireki zizkion.
Agur, amante
Egillorren Bilbori buruzko begirada bereziki argi agertzen da Agur, amante lanean. 1995etik aurrera argitaratu zen El Correo egunkarian, eta 2021ean Belleza Infinita argitaletxeak liburu moduan berreskuratu zuen.
Iñigo Loyola, Lertxundi irakaslea eta Miss Martiartu pertsonaiak agertzen dira kontakizunean eta eguneroko errealitatea fantasiazko egoera bihurtzen da. Istorioaren garaia ere esanguratsua da. 1995ean Bilbo eta haren inguruko industria eremuak eraldaketa sakona bizitzen ari ziren. Industria tradizionalaren gainbeherak eta fabrika askoren itxierak hiriko paisaia eta ekonomia aldatzen ari ziren. Garai bateko industria potentzia beste hiri eredu baterantz zihoan. Bilbo industriala bere pertsonaia nagusia zela azaldu izan zuen.
Egillorrek ez zuen aldaketa hori kronika ekonomiko baten bidez kontatu. Bere tresna surrealismoa izan zen. Agur, amante lanean, Ezkerraldeko paisaia eta industria munduaren elementuak fantasiazko unibertso batean kokatzen ditu. Akuarioak eta zirimiria angula bihurtzeko gai diren fabrikak agertzen dira, errealitatearen eta irudimenaren arteko mugak desagerraraziz.
Bilbo, jubilatuentzako hiria
Egillorren jarduna ez zen komikigintzara mugatu. Ilustratzaile, pintore, grabatzaile, kartel egile eta ikus-entzunezko sortzaile gisa ere lan egin zuen. 1980ko hamarkadan haur literaturako hainbat liburu ilustratu zituen, Bernardo Atxaga eta Carmen Martin Gaiteren moduko idazleen lanak tartean. 1983an Lazarillo Ilustrazio Saria jaso zuen, haur literaturaren arloan egindako lanagatik. Ruper Ordorika eta beste musikarientzako hainbat azal egin zituen baita ere, Hautsi da Anphora ezaguna, besteak beste.
Umore beltz, absurdo eta sarkastikoaren bidez, guztiari (edo ia guztiari) egin nahi izan zion barre. Halakoxeak ziren, baita ere, bere elkarrizketak. Halaxe irudikatu zuen bere ametsezko Bilbo: «Nire Bilbo ideala dena posible den hiria da: izua eta lilura. Unibertso osoa hiri bakar batean, Bilbon. Politikarien eszeptizismoa gorabehera, beti izaten ditut Bilbon garatzeko ideiak, baina ideia huts edo papereko proiektu besterik ez dira izaten. Esaterako, Alondegian, nik liburu fabrika bat egingo nuke, letrak aterako lituzketen tximiniekin».
2000ko hamarkadan, «Bilbo jubilatuentzako hiria» zela iritzita, Madrilera joan zen, eta bertan hil zen, 2011ko martxoan. «Nire proiektu asko zoroak edo gauzatzeko ezinezkoak izan dira, baina bizirik irauten lagundu didate. Badakizu, nahiago dut Kaiman uharteetan hil, zahar etxe batean baino». Ez zuen bere ametsa bete, baina, ziurrenik, horretaz ere barre egingo luke. Miss Martiartuk, akaso, hark bai negar egingo zuen.
