Auditz Akular: bertako urbanizazioaren eta eraikuntzaren aurkako ahotsak
Sebastia Jornetek, Donostiako Plan Orokorraren (HAPO) berrikuspenaren 2023ko aurrerakina idatzi duen teknikari taldearen zuzendariak, hiriaren hirigintza etorkizunari buruzko jardunaldi batean parte hartu du, eta elkarrizketa bat eskaini dio komunikabide bati.
Egindako adierazpenen arabera, “ez da lurzoru gehiago kontsumitu behar. Dagoen hirian esku hartu behar da”. Hirigintzak azken 150 urteetan izan duen bilakaera errepasatu du, eta honako hau adierazi du: “XIX. mendea zabalguneena izan zen, eta XX. mendea hirien hedapenaren eta zonifikazioaren mendea, eta XXI. mendea, berriz, jada okupatuta dagoen lurzorua biziberritzearena eta horren gaineko jarduketarena”.
Auditz Akular hirigintza hedakorraren adibide bat da, landa lurzoruen kolonizazioarena, eta, horregatik, urbanizazioaren eta eraikuntzaren aurka dago, Antondegiren kasuan bezala.
Baina haratago doa, eta indarrean dagoen 2010eko Plan Orokorraz hitz egiten du: “Hilda jaio zen, eta gaur egun zahartuta, zaharkituta dago. Solemnitatez txarra da”, eta gehiegikeriaren hirigintzari erantzuten dio, desarrollismoari, 2004tik aurrera kudeatu baitzen higiezinen burbuila betean.
Hain zuzen ere, gure ikuspuntutik, Donostiako etxebizitzaren egungo egoeraren erruaren zati handi bat 2010eko Plan Orokorrarena da, erratu egin baitzen eta arrautza guztiak ezinezko hiru saskitan jarri baitzituen. Gero bideraezinak izan diren eremuetan (Auditz Akular, Antondegi eta Zubietako hipodromoaren atzean dauden mila etxebizitzak) etxebizitza babestua eraikitzeko itxaropen guztiak jarri zituen. Azken bi horiek desklasifikatu egin dira, edozein hirigintza politika zintzoren guztiz aurkakoak direlako, eta Auditz Akular arrazoi berberengatik eta zehatzengatik desklasifikatzea baino ez da geratzen.
«Donostiako etxebizitzaren egungo egoeraren erruaren zati handi bat 2010eko Plan Orokorrarena da, erratu egin baitzen eta arrautza guztiak ezinezko hiru saskitan jarri baitzituen»
2010ean, Plan Orokorrak ez zituen errespetatu hirigintza legedi autonomikoan ezarritako hirigintza printzipioak. Horregatik, orain, okerkeria ebaztea eta zentzura itzultzea besterik ez da geratzen. HAPO berriaren erronka nagusia ez dago mendiko lurzoru sailkapenetan edo ezinezko birsailkapenetan, baizik eta hiri lurzoru moderno, ausart eta koherenteari buruzko ordenantza bat egitean.
Eta ezin da itxaron, Donostian 2008ko higiezinen burbuilaren baldintza berak errepikatzen ari direlako, etxebizitzaren prezioak etengabe gora egiten jarraitzen duelako. Etxebizitza batek, edozein etxebizitzak, bere hormek, adreiluek, instalazioek, ekipamenduek, leihoek, zoruek, fatxadak, hau da, eraikuntza elementuek eta etxebizitza bihurtzen dutenek duten balioa du, eta, gero, zoruak duen balioa. Zati bat objektiboa izan dezake, eta bestea erlatiboa edo subjektiboa, hirian duen posizioaren arabera, baina ezin da mugarik gabe hazi.
Jornetek ondo dioen moduan, badira beste tresna batzuk hiria etxebizitza babestuaz hornitzeko, besteak beste, Auzitegi Gorenak Bartzelonarako berriki baliozkotutakoa, hau da, Plan Orokorrean hiri lurzoru finkatuaren betebeharra sartzea: dagoeneko eraikita dagoen hiriarena, eraikin guztietan etxebizitza babestua tartekatzeko, birgaitzeko edo berreraikitzeko unean, eta abar. Horiek irtenbide ausartak dira, eta etorkizun luze batean hartu beharko dira.
Horretarako, Donostiako etxebizitzaren arazoa konpontzeko, Auditz Akularren urbanizatu eta eraiki behar denaren mantrarekin bukatu behar da. Eta Plan Orokorra idazteari ekin behar zaio berriro, hori baita hiriaren etorkizunari buruzko eztabaidarako legez aurreikusitako foroa, eta ezinbesteko tresna etorkizuneko egoerari buelta emateko.
