Peñalba eta Insausti: batera abesten
Argi dago paperak dena jasaten duela, eta egunkariek bereziki. Eta argi dago, halaber, kanpaina bat antolatu dela, fronte aktibo guztiak eta komunikabideak bozgorailu gisa dituena.
Lehenik eta behin, Iñigo Peñalba arkitektoak sinatutako uztailaren 26ko (igandea) orrialde orori buruzko artikuluaz ari gara, Altza hirigintza aldetik planifikatu zuen 1950eko Plan Orokorraren laudorioak eta bertuteak lotsarik gabe kontatuz, eta, bigarrenik, Jon Insausti alkateak gaur, uztailak 29, asteazkena, gosari informatiboan igorritako mezuaz, non Auditz Akularren bultzada erronka nagusi gisa kokatzen den. Peñalba eta Insausti batera abestu mezu berdina emateko.
Peñalba arkitektoaren idatziak Altzan egin nahi duten hondamendiaren oinarri tekniko-urbanistikoa prestatzen duela uste dugu. Eta horrelako diskurtsoa jasan behar dugu Altza garapen frankistaren eredu garbiena dela inork ukatzen ez duenean: hazkunde industrial masibo eta presazkoa, langileen etxebizitza kantitatea lehenetsi zuena hiri kalitatearen gainetik, mendiak eta haranak kolapsatuz zerbitzurik gabeko blokeekin, espazio libre urriak eta gizarte kohesio arazo larriak.
Peñalba eta Insausti jaunak: 1950eko plan horren hirigintza eta arkitektura akatsek komunitate lohiz betea eta gutxietsia utzi ziguten, eta horrela zerrendatzen dira, berriro errepika ez daitezen:
- Espazioaren saturazioa: Argi naturala estaltzen duten eraikin oso altuak eta denak elkarrekin.
- Planifikazio falta: parkerik, plazarik eta kirol gunerik gabeko etxeak.
- Zirkulazio-kaosa: Autoez betetako kale estuak eta ibiltzeko espaloi gutxi.
- Paisaiaren haustura: Mendia edo harana gaizki erabiltzea natura errespetatu gabe.
- Zaurgarritasun soziala: Zerbitzu txarragoak eta bizilagun dentsitate handia dituzten auzo isolatuak.
Altzan jasan behar dugu eta irakurri behar dugu Peñalbaren hitzak 1950eko plana goraipatuz, zeinean gure auzoetan 40.000 pertsona baino gehiago biltzen zituen 2 km²-tan. Entzun behar diogu horrelakoak esaten hainbat hamarkadatan zehar industria eta ekonomia jarduera guztiak ezabatu dituztenean, auzoak desertizatuz eta horien ordez pilatutako milaka etxebizitza ezarriz eta berdegune eta espazio libreetarako lurzoruak sistematikoki lapurtuz.
Peñalbaren idatziaren helburua Auditz Akularren proiektu zaharkitua kosta ahala kosta defendatzea dela zalantzarik ez dugu, defendaezina defendatuz.
Mundu guztiak hirigintzak hiria egin behar duela esaten duenean, komunitatea sortu behar duela, auzotarren eskura zerbitzuak jarri behar dituela, etengabeko joan-etorriak saihesteko, udal gobernutik oraindik defendatzen dute ehunka hektarea okupatzen, urbanizatzen eta eraikitzen jarraitu behar dela milaka etxebizitzarekin. Guzti hori administrazio desberdinen diagnostiko, dokumentu estrategiko eta ebaluazio guztien gainetik eta aho batez onartu denean Altzak akats larriak dituela diseinutik beretik, eta ondorengo garapenetik gaur egunera arte. Eskas hornituta dauden auzoen rankingean gaude, zerbitzu publiko maila txikiagoarekin, aisialdirako gune gutxiagorekin, bero boladekiko sentikorragoekin, ikuspegi soziologikotik adierazle okerragoekin (langabezia, eskola porrota, bizi maila eta itxaropena, etab.).
“Antolamendu berezia”, “Siedlung eredu europarra”, hitz beteak betikoa planteatzeko , hau da, Altzak irentsi egin behar duela hirian nahi ez dena. Peñalbaren argitalpeank jada onartzen du azkenean Altza eta bere auzoak plangintzarik, ordenarik eta egiturarik gabe eraiki zirela, etxebizitzaren premia larria zela eta. Eta modu bateratu batean egoera prestatzen ari dira jokaldia berriz errepikatzeko?
Salbuespenaz izateko kokoteraino gaude. Etxebizitza premiaren aurrean, dozenaka neurri ez dira hartu eta ez dira hartu nahi. Hiri osoaren etxebizitza-premiaren aurrean, hiriko lurzoru guztiak erantzun behar du. Non daude horren inguruko gogoetak? Non dago 2010eko Plan Orokorraren irakurketa kritikoa? 2010eko plan bera baita gaur egun hiria geldiarazten duen egoeraren erantzule nagusia, bideraezinak diren eragiketak soilik kontuan hartzeagatik. Eta gainera, berriro ere, Plan Orokorraren aldaketa puntual batekin datoz, orain dela 4 urte honen berrikuspena martxan jarri zenean, une honetan zentzurik gabe geldirik dagoena. Aldaketa puntualekin, hiria zenbat eta nondik hazi behar den edo ez erabakitzeko eta eztabaidatzeko eskubidea lapurtzen zaie herritarrei.
Peñalbaren idatziaren helburua Auditz Akularren proiektu zaharkitua kosta ahala kosta defendatzea dela zalantzarik ez dugu, defendaezina defendatuz. Auditz Akularreko urbanizazioa 1950eko planean aurreikusita zegoen; gogoratu plan horrek Donostian 500.000 biztanle aurreikusten zituela. Eta zalantzarik ez dugu, alkatearen gosaria komunikabideekin eta ondorengo mezua guztiz planifikatuta eta orkestratua zegoela ere.
Errealitateari ihes egiteko jarrera iruditzen zaigu, arriskutsua eta arduragabea, ezin baita historia errepikatu horrelako esku hartze batek eragin ditzakeen ondorio larriak ezagututa. Jakin ezazue behingoz: garapen eta hirigintza basati hori joan den mendekoa da eta jasanezina da.
