‘Soñar’, beste baterako
18 urterekin partekatu nuen lehendabiziko aldiz pisu bat, Bilbon, Antiguako eta Añorgako bi lagunekin, hodeiak ukitzen zituen 11. pisu batean. Hiru logela zituen etxeak, eta Zorrotzako auzoan dagoen Soñar eraikina genuen parez pare. Antza, pintaketa hura gehiegitan ikusi zuten nire begiek, eta Bilbo ametsetatik bizi izan nuen.
Bi urteetara, etxebizitzaz aldatu nintzen, Kazetaritza graduko lagunekin. Masterra egin nuen garaian, beste auzo batean bizi izan nintzen. Lanean hasi nintzenean, beste batean. Eta horrela, hamar urtez. Hamarkada honetan hainbat pisutan bizi izan naiz eta, erresilientzia handiarekin, saiatu naiz espazio horiek nire eta etxe sentitzen. Bost lagunekin bizi izan naiz etxe berean, baita bakarrik ere. Lagunekin, bikoteren batekin. Denetarik, alegia.
Erresilientzia hitza gorrotatu dut, baita azken urteotan kontzeptu horri eman zaion karga guztia ere, halaxe izan behar dugu antza etxe bat aurkitu ezinik ibiltzeko; erresilienteak izan behar dugu, alokairuaren igoerak gure soldatak baino azkarrago doazelako; urte gutxian behin bizitokia aldatu behar dugulako; erresilienteak izan behar dugu, gure bizi proiektuak etxebizitza baten menpe ezin ditugulako egonkortu… Orduan, a ze porkeria!
Ez dut erresiliente izan nahi. Ez dut etxebizitza prekario baten aurrean nire gaitasun psikologikoa probatu nahi. Ez dut etengabe moldatu nahi sistema batek ez duelako bermatzen etxebizitza den oinarrizko beharra. Nire bizi proiekturako eskubidea izan nahi dut: etxe bat. Egonkortasuna. Nire gauzak uzteko leku bat. Eta, batez ere, etxea ez izatea nire bizitzako proiektu guztien oztopo nagusia.
«Norbaitentzat etxea bizi beharreko lekua den bitartean, beste norbaitentzat errentagarritasuna lortzeko aktibo bat izan daiteke»
Etxebizitza ez baita beste edozein ondasun. Ez da telefono bat, auto bat edo asteburuko plan bat. Etxebizitza da non bizi garen, non atseden hartzen dugun, non zaintzen dugun eta zaintzen gaituzten.
Eta hor sartzen dira politika publikoak, Kongresua eta erabaki instituzionalak. Etxebizitzaren inguruan neurriak proposatu, eztabaidatu edo dekretuak onartu daitezke; baina neurri horiek atzera botatzen direnean edo aplikazioa oztopatzen denean, ondorioa ez da abstraktua. Ondorioa norbaiten bizitzan gertatzen da: norbaiten alokairuan, norbaiten logelan, norbaiten maletan, norbaiten gurasoen etxean beste urtebetez geratzeko erabakian edo etxegabetze baten ondorioz Maricarmen ospitale batean egon behar izatearen ezinegonean, eta bere heriotzean. Goian bego, Maricarmen.
Horregatik, are ulergaitzagoa egiten zait etxebizitza inbertsio produktu bihurtzea. Putre funtsek, beste inbertsio funtsen moduan, errentagarritasuna bilatzen dute; etxebizitza zorroak erosten dituztenean, etxebizitza bera kapitalaren aktibo bihurtzen da. Norbaitentzat etxea bizi beharreko lekua den bitartean, beste norbaitentzat errentagarritasuna lortzeko aktibo bat izan daiteke.
Eta ni horrelako etxebizitza batean hazi nintzen: Testa Homesen Bentaberriko babes publikoko etxebizitza batean. Han hezi naute, han egin dut bizitza, han ulertu dut etxeak zer esan nahi duen. Eta 24 urteren ostean, handik alde egitea tokatu zitzaigun, maletan erakundeen gezurrak eta nire familiaren amorrua eta mina sartuz.
Haserretzen nau etxebizitza izateko eskubidea norberaren zortearekin lotzen ari garelako. Gurasoek etxe bat izan badute, agian, lagunduko dizute. Soldata ona baduzu, agian, ordaindu ahal izango duzu. Ondare bat jaso baduzu, beste ate batzuk irekiko zaizkizu. Baina zer gertatzen da hori guztia ez baduzu? Orduan eskatzen dizute erresiliente izateko.
Ez. Etxebizitza eskubidea da.
Oraingoz, etxebizitzaren alde ere peleatzea tokatzen zaigu. Soñar, beste baterako.
