Azaroaren 1ean Bilbon egindako manifestazio antiespezista. (Argazkia: NOR EH Antiespezista)
Espezismoa beste espezietako norbanakoak zapaltzen dituen diskriminazio edo bereizketa da. Hauei, askatasuna ukatzen zaie argudio beraren menpe. Espezistek haien nagusitasuna aldarrikatzen dute gaitasun desberdinak dituztelako, hala, animaliak edonola erabiltzeko eskubidea daukatela sinesten dute. Antropozentrismoan oinarritzen da espezismoa, izan ere gizakiak kokatzen ditu lehenengo mailan gure interesak gainerakoenak baino garrantzi handiagoa izango balute bezala.
Espezie bateko kide izateak garrantzia moralik al du? Gure gizartea dominazio sistema espezistapean dago: animaliak erabiltzen ditugu, orokorrean, jan, dibertitu, jantzi edo esperimentatzeko.
Espezismoa ez da bakarrik gizakia beste espezieetako norbanakoen gainetik jartzeko erabiltzen. Izan ere, espezismoa ere agertzen zaigu katua eta txakurra maitatu eta beste espezieetako norbanakoak (esaterako oiloak, behiak edo txerriak) esplotatzen ditugunean; edo horietaz ahaztuta, Asiako herrialdeetan jateko hiltzen dituztenen txakur eta katuei garrantzia ematen diegunean. Kasu hauetan espezismoa beste diskriminazio mota batekin nahasten da: xenofobia.
Espezismoak, beste diskriminazio motek bezala, sustrai historiko eta kulturalak ditu, eta ez da guztiz berdin azaleratzen kultura guztietan, baina ezaugarri amankomun bat du kasu guztietan: beste zapalkuntza motetan bezala, desberdinak izateagatik zapaltzen ditugu sentitzeko gai diren norbanakoak. Eurengan beharrezkoa ez den sufrimendua eragiten dugu, gure interesak betetzeko eurenak alde batera utziz.
Diskriminazio hori hausnartu gabe egiten dugu gehienetan. Ezezaguna dena alboratu egiten dugu, zerbait galdu egingo dugunaren sentsazioarekin, pribilejioak mantentzearren.
Batzuetan, ordea, badira zapalkuntza justifikatzen saiatzen direnak. Jarraian ohikoak diren argudio espezista batzuk zerrendatu eta erantzungo ditugu:
“Ezin da alderatu”: animalien askapenerako mugimendu politikoa bigarren mailako borrokatzat hartu da orain arte. Interes gutxirekin izan da begiratua, baliabide eta indar gutxi inbertitu beharreko borroka balitz bezala. Azken esaldia irakurtzen ari zinen bitartean milaka animalia hil dituzte. Urtero 56.000 miloi animalia hiltzen ditugu, eta Euskal Herrian 64,5 milioi baino gehiago hil genituen 2017 urtean. Benetan garrantzirik gabeko borroka dela deritzozu?
“Beste animaliek ez dituzte erramintak erabiltzen”: argudio hori maiz erabili ohi da biologikoki beste espezieek ez dituzten gaitasun intelektualak ditugula esateko, baina hori ez da egia, espezie ugarik erramintak erabiltzen baitituzte. Eta gaitasun ezberdinak baditugu ere, honek animaliak hil, erabili, edo sufriarazteko legitimatzen al gaitu? Umeek gaitasun murriztuak dauzkate eta baita gizaki heldu askok ere, eta arrazoi horiengatik haiei zaintza bereziak eskaintzen dizkiegu eta kontuan hartzen ditugu. Gizaki hauek aipatutako arrazoiengatik diskriminatu edo baztertuko bagenitu kapazitistak izango ginateke.
“Animaliek ez dute emoziorik sentitzen”: animali erreinuaren parte garen espezie guztiak sistema nerbiosoaz hornituta gaude, eta horri esker sentitzeko eta esperientzia positiboak zein negatiboak bizitzeko gai gara. Animali guztiok agentzia daukagu, esperientzia positiboak bilatzen ditugu, eta negatiboak saihesten saiatzen gara.
“Beti izan da horrela, tradizioa da”: arrazismoa eta patriarkatua ere historikoak dira, baita klase borroka ere, baina tradizioak ez du inolako zapalkuntza motarik justifikatzen. Gizartean sustrai sendoak daudela islatzen du, eta borroka luzea eta gogorra izango denaren seinale bat baino ez da.
“Landareek sentitzen dute”: Ohikoa da izaki bizidun guztiok sentsazioak izan ditzakegula pentsatzea. Landare batzuek, zenbait mugimendu egiteko ahalmena dute, Adibidez ekiloreek edo landare haragijale batzuek. Landare batzuk argitasunezko guneetan gehiago hazten dira, eta beste batzuen sistema erretikularra gehiago hazten da ura dagoen guneetan. Fenomeno biologiko horiek nastia eta trofismo gisa ezagutu ohi direnek azaltzen dituzte, eta ez dute zerikusirik landareek sentitzeko duten gaitasunarekin. Hauek ez dute estimuluak jasotzeko organo sentsorialik, ez desplazamendurako organo lokomotorrik ezta erantzunak sortzeko gai den nerbio sistemarik ere.
“Ez dute etorkizuna antolatzen”: etorkizuna ez duenak antolatzen bizitzeko interesa ez daukala idatzi zuen Peter Singerek, eta ondorioz animaliak hil egin ditzakegula, sufritzen ez duten bitartean. Ordea, hori faltsua dela hainbatetan frogatu da: zenbait arrain harrapakina agertu arte ezkutuan egoten dira, beste animalia batzuek janaria gordetzen dute hurrengo hilabeteetarako…
“Erabaki pertsonala da”: sarritan aipatu ohi da animaliak erabiltzea edo ez erabiltzea erabaki pertsonal eta pribatua dela, arlo publiko eta politikotik kanpo geratzen dena. Zapalkuntza batean parte hartzea, parterik ez hartzearen edo zapalkuntza hori borrokatzearen pareko erabakia al da?
“Zaila da”: hauek normaltzat hartu eta gero, espezie gisa eraikitako pribilegioei uko egitea ez da gauza erraza. Egunerokotasunean egiten ditugun ekintzak pixkanaka eraldatzean datza erronka. Benetan zaila dena jarrera espezista guztiak atzean uztea da.
Askekintzako kideok honen aurka borrokatzen dugu eta animalien askapena dugu helburu nagusia. Animalia guztien arteko berdintasun etiko eta morala babesten dugu, denok dugulako sentitzeko eta sufritzeko gaitasun bera. Helburu hau lortzeko herri mugimendu guztiekin lankidetza beharrezkoa dela ikusten dugu, herri boterea hedatzeko. Gure borroka abolizionista, antikapitalista, feminista, horizontala, transbertsala, antiarrazista, antikapazitista, antifaxista eta antiedadista da, eta gure borroka autogestionatuaren bitartez lurra babesten dugu. Ez ditugu animaliontzako (gizakiak direnak eta ez) kaiola handiagoak nahi; kaiolekin bukatu nahi dugu, denok aske izan arte.
Injustizia baten aurrean isilik geratzea konplizitatea da. Zapalkuntza guztien aurka!
Azaroaren 1ean Bilbon egindako manifestazio antiespezista. (Argazkia: NOR EH Antiespezista) 
