Berria eta brontzezkoa

Estitxu Zabala

2018/04/20

Europako Hizkuntzen Mapa kalean da dagoeneko .Abiapuntua du Donostia 2016rako Bagerak egindako Euskarriak jardueran. Kultur Hiriburutzaren legatuetako bat da.

Europako Hizkuntzen Mapa berriak kokapen berria du, Tabakalerako sarrera nagusiaren aurrean, Mandasko Dukearen kalean. (Argazkia: Estitxu Zabala)

Europako Hizkuntzen Mapa berria joan den astetik jarria dago Tabakaleraren aurrealdean, Mandasko Dukearen kalearen aldean. Brontzezko mapa horren aurkezpen ofiziala egin zuen udalak, hainbat arduradunekin batera. Hala ere, Bagera elkarteak ospakizun ekitaldi bat egingo du aurrerago, maiatzaren 21ean, Kultur Aniztasunaren Nazioarteko Egunarekin bat eginez. «Hizkuntzen mapa hor dago herritarrek frogatu zutelako maite zutela, euren erreakzioarekin. Horrek asko betetzen gaitu, horretarako sortu genuelako, eta festa bat egitea erabaki dugu. Euskaldunak eta euskaltzaleak izan behar gara inor baino errespetutsuagoak kultur aniztasunarekin», azaldu du Bagera elkarteko Asier Basurtok. 90 hizkuntza biltzen ditu mapak, eta Unesko Etxearen mapatik abiatuta egin zuten: «Aurrekoarekin desberdina da, baina asko gustatu zaigu. Oso emaitza polita da eta sendotasun itxura ematen du. Leku garrantzitsu batean egoten jarraitzen du, ikusgarria eta erreferentziazkoa», dio pozik Basurtok. Udalak txertatu du mapa berria Donostia 2016ren legatuaren barnean, beraz, fundazioak ordaindu ditu gastuak. Miren Azkarate Euskara zinegotzia ere oso pozik dago azken emaitzarekin: «Oraingoak aurrekoa denean gainditzen duela iruditzen zait: dotorezian, logika ekonomikoan, duintasunean… Brontzeak badu berezko dotorezia eta nortasun bat. Denboraren joanak, herdoilak… edertu egingo du gainera. Egileek lan aparta egin dute». Udalak garrantzizkotzat jotzen du halako mapa bat hirian egotea: «Kanpotik datozen gehienek Espainiako hiri batera datozela uste izaten dute. Gai politikoetan sartu gabe, lehen unetik ikusarazi behar zaie Donostiara etorri direla, ez Madrilera edo Sevillara, hemen badela beste hizkuntza bat, besteekin batera bizi eta hazi nahi duena. Europako hizkuntza handi eta txiki denen artean euskara kokatuko duen mapa bat izatea garrantzitsua da». Azkaratek dio, gainera, helburu nagusia dela «gure hizkuntza zahar-berri honen lekukotasuna ematea». Euskara zinegotziaren esanetan, ez da lan erraza izan kokapen berria zehaztea: «Udaleko kide batek hainbat kale zeharkatu zituen, horma egoki baten bila. Azkenean ederretsi genuen horma Tabakalerarena da; egitasmoa aurkeztu genien eta ez zuten inolako eragozpenik jarri. Lekua, ederra ez ezik, ezin egokiagoa da, joan-etorri handikoa, jakin-minaren grina duen jendea erakartzen duen kulturgune baten ate nagusiaren ondoan… Gustura gaude oso». Euskarriak jarduerarekin jaio zen mapa, esan bezala, baina hortik abiatutako lan gehiagok ere bizirik diraute: Irutxuloko Hitzan argitaratzen diren Alde edo alde komiki tirak; udalak bere gain hartu zuen hiztegi txikien banaketa; audiogidak, Donostia hizkuntzen ikuspegitik ezagutzeko…

Egurrezkoaren ondorena

2016an jarri zuten egurrezko mapa ordezkatu du brontzezko mapak. «Euskarriak-en ideia zen kalean hizkuntz aniztasuna ikusaraztea eta balioan jartzea. Gainera, formetan originalak izan nahi genuen, harrigarriak izatea. Mapa euskarri bat gehiago zen, baina kontua da jarri eta segituan sekulako arrakasta izan zuela», gogoratu du Basurtok. Egurrezko mapa hura Nestor Basterretxea plazan zegoen, eta oso pozik geratu zirela dio Basurtok: : «Donostiako leku ezagunetako batean kokatu genuen, eta proiektuaren helburua bete-betean betetzen zuen. Konfiantza eman genien bi artista gazteri, eta maparen formarekin asmatu zutela argi geratu zen. Uste dut urte guztian herritarrak eta bisitariak kuriositatez hurbildu zirela, eta gero erabili zutela asko photocall gisa ia-ia, posatzeko leku bat bilakatu zen». Baimen ofizialak urtebeterako emanak zeuden, Kultur Hiriburutzaren urtea bukatzen zelako, baina Bagerakoek ez zuten uste ezinbestekoa zenik kentzea: «Bagerak ahalegin bat hasi zuen mapa mantentzeko edo ordezko bat sortzeko, baina aldi berean herritarren aldetik erreakzio bat egon zen, eta poz handia hartu genuen herritarrak defenditzen ari zirelako guk sortutako zerbait». Basurtok oroitu du sare sozialetatik babes handia jaso zutela eta elkarretaratze bat ere egin zutela maparen alde: «Sentimendu bat sortu zen Donostian mapa horren inguruan». Kontuak kontu, akordio batera iritsi ziren alderdi guztiak mapa berri bat sortzeko:?«Bagera harremanetan jarri zen berriro ere artistekin, eta hortik atera ziren mapa berria egiteko eta iraunkorra izateko ezaugarri guztiak», argitu du Basurtok. Aurreko mapa ordezkatu izanarekin oso harro dago Azkarate: «Aurrekoa epe laburrerako egina zen, eta denborak erakutsi du ondo hartutako erabakia izan zela zurezkoa kentzea. Euskararen aldeko lanak eskuzabaltasuna eskatzen du, erabilera politikoez kanpo uztea. Badakigu herritarrek estimatuko dutela». Iñaki Rifaterra eta Manex Izagirre, maparen egileak, elkarrizketatu ditugu.