Ehun urteko arnasgune bat, Egiaren bihotzean
Ehun urte bete ziren atzo, ekainaren 2an, Gladys Enea parkea lehenengo aldiz herritarrentzako ireki zutenetik. Mendeurrenaren bueltan, Egiako altxor hori hobeto ezagutzeko ibilaldia egin zuten, parkean barrena.
Gladys Eneako mendeurreneko ibilaldiko parte hartzaile batzuk, Libanoko zedro handiari begira.Beñat Parra 
1926ko ekainaren 2an, lehen aldiz, donostiarrek Gladys Enea parkeaz gozatu ahal izan zuten —Kristinaenea da parkearen izen ofiziala—, Mandasko dukeek hiriari eman ostean. Mendeurrena ospatzeko, hainbat jarduera antolatu ditu Cristina Enea fundazioak, eta horietako lehena izan zen asteartean egin zuten ibilaldi gidatua. Violeta Toran Pereg ingurumen hezitzaileak gidatuta, egitasmoan parte hartu zuten hamar bat lagunek parkea hobeto ezagutzeko aukera eduki zuten, ordubete pasatxoko txangoan.
Ingurumen Baliabideen Etxean abiatu zuten saioa, hain zuzen ere, Mandasko dukeen etxea izan baitzen eraikin hori. Bertan, dukeen historia laburbildu zuen Toranek, nabarmenduz dukesa, berez, Kristina Brunetti zela (Madril, 1831 — Donostia, 1914), nahiz eta, askotan, soilik haren senar Fermin Lasalari (Donostia, 1832 — Madril, 1918) egiten zaion erreferentzia, Mandasko duke gisa. “Dukesa, berez, Cristina zen, eta Ferminekin ezkontzerakoan, hark ere hartu zuen duke kargua”, azaldu zuen.
Hezitzaileak azaldu zuenez, XIX. mendean, hiriko harresiak bota eta egungo hiri eredua eraikitzen hasi zirenean, garaiko aberats askok Donostiaren kanpoaldeko lurrak erosi zituzten, eta hala egin zuten Mandasko dukeek, egungo parkearen eremua erosi, eta bertan euren bizilekua sortzeko: “Ordura arte, baserri batzuk baino ez zeuden inguru honetan”, adierazi zuen Toranek. Parkeko eraikinen nondik norakoak ere azaldu zituen ibilaldiaren gidariak: dukeen etxea zena, atzealdeko sukaldea eta kapera zena, zaindariaren etxea eta abar. Hain zuzen ere, Ingurumen Baliabideen Etxearen ingurua, egun, hileta zibilak egiteko erabili daitekeela gogorarazi zuen ibilaldiko parte hartzaile batek, Mariano Ferrer kazetariarena aipatuz: “Badu magikotik leku honek”.
Dukeek ez zuten seme-alabarik eduki, eta, hala, Lasalak hiriari eman zion gunea hil zenean, hainbat baldintza jarrita: izen ofiziala ezin zela aldatu, beti egon behar zuela ikusgai Kristina Brunettiren irudi batek (Baliabideen Etxean dago haren erretratu bat), gauez itxi egin behar dela, musika soilik urtean hirutan egon daitekeela parkean eta baldintza zehatz batzuetan eta abar. Azken horrek eztabaida sortu zuen ibilaldiko parte hartzaileen artean: “Eta, orduan, zergatik egiten da Glad Is The Day jaialdia? Dena txikituta gelditzen da ondoren”. Hain zuzen ere, hainbat elkarte ari dira eskatzen jaialdi hori bertan behera uzteko.
Hamar bat lagunek hartu zuten parte Gladys Enea parkeko mendeurreneko ibilaldian.Beñat Parra
Zedroa, ginkgoa, paumak eta gehiago
Eraikinak alde batera utzita, parkeko bideetan barrena abiatu ziren parte hartzaileak, zuhaitz handien itzaletan, gunea hobeto ezagutzeko. Izan ere, askotarikoak dira Mandasko dukeen estilo erromantikoko lorategian jarri zituzten tokiko zein nazioarteko zuhaitz eta landareak, oraindik ere bertan daudenak.
Horrela, Toranek parkeko arteez, ezkiez, agiñez, gereziondoez, lizarrez, ginkgo bilobez eta astigar japoniarrez luze eta zabal mintzatu zen, baina, bereziki, Libanoko zedro handi eta ospetsuaz hitz egin zuen: “Hurbildu, ez baitakigu noiz arte egongo den hemen”. Hain zuzen ere, azaldu zuenez, hainbat urte daramatzate zuhaitzari zaintza bereziak ematen, baina Aranzadi Zientzia Elkarteko kideek dagoeneko ondorioztatu dute oso egoera txarrean dagoela: “Ez da bere jatorrizko lekua, urte luzez asko ibili gara denak bere inguruan… Momenturen batean, kendu egin beharko dugu, baina ez dakigu noiz”, azaldu zuen ibilaldiaren gidariak.
Landareez gain, noski, animaliez ere disfrutatu ahal izan zuten bisitariek. Ateak euren txitekin, pauma bat Ingurumen Baliabideen Etxeko balkoi batera igota eta, bat-batean, triku bat belardi batean! Harriduraz bete zituen trikua ikusteak herritarrak, ez baita ohikoa halakoak egunez ikustea. Arrazoia zuen, bai, “badu magikotik leku honek” zioen parte hartzaileak.
Gladys del Estalen omeneko monolitoa, Gladys Enea parkean.Beñat Parra
Gladys edo Kristina
Aipatu moduan, Kristinaenea da parkearen izen ofiziala, baina asko dira Gladys Enea deitzen dioten herritarrak, duela 47 urte. Hain zuzen ere, Guardia Zibilak duela 47 urte hil zuen tiroz Gladys del Estal Ferreño (Caracas, Venezuela, 1956 — Tutera, Nafarroa, 1979) militante ekologista eta antinuklearra, Tuteran, manifestazio baketsu batean. Egiako bizilaguna eta auzoko militante ezaguna zen Del Estal, eta oso gustuko zuen parkea.
Hori dela eta, hil zutenean, parkeari Gladys Enea deitzen hasi ziren egiatar eta, oro har, donostiar asko, eta hala deitzen diote oraindik ere herritar askok. Hain zuzen ere, ibilaldian, geldialdia egin zuten parkearen goialdean Del Estalen omenez dagoen monolitoan, militante ekologista gogoan izateko. Hura oroitzeko beste aukera bat edukiko dute herritarrek larunbatean, urteroko omenaldia antolatu baitu bertan Eguzki talde ekologistak, 12:00etan —11:30ean, bizikleta martxa abiatuko da Bulebarretik—.
Gladys Enea edo Kristinaenea deitu, auzoek eta hiriek behar duten horren erakusgarri da parkea. Altxor natural bat da, Egiaren bihotzean. Eta Donostiaren bihotzean. Arnasgune bat, gero eta beharrezkoagoak izango ditugun horietako bat. Zaindu dezagun daukaguna. Izan ere, “badu magikotik leku honek”.
