«Gure bizipenak politizatzeko tresna bat da Iraqueerle taldea»
Agian, munduko irakurle talde izen onena duen taldea da Iraqueerle. Bost urte bete dituzte, hilean behin, Egiako Teila Fabrikan, queer problematikak ardatz, transfeminismotik eztabaidan. Ibon Egaña eta Ainhize Barraikua kideek azaldu dituzte nondik norakoak.
Ainhize Barrainkua eta Ibon Egaña, Iraqueerle taldeko kideak.Xalba Ramirez 
Nola sortu zen Iraqueerle?
Ibon Egaña (I.E.): Duela bost urte sortu zen, Ehgamen jende berria sartu ginenean. Formazio leku bat izatea nahi genuen, gai queerretan sakontzeko, baina baita topaleku bat ere, adin, interes eta izaera desberdinetako jendea elkartzeko.
Zer da, zehazki, Iraqueerle?
Ainhize Barrainkua (A.B.): Ikuspuntu queerra duten lanak lantzen dituen taldea da. Adin eta background desberdinetako jendea elkartzen da. Horrek are aberasgarriago egiten du, gaiek ertz asko dituztelako eta ikuspuntu desberdinak gehitzen direlako. Nahiko plurala da eta errespetu handiko giroa dago.
I.E.: Queer ikuspuntua da gure berezitasuna, baina ez jendearen identitatearen aldetik. Ez dugu agiririk edo horrelakorik eskatzen. Taldea irekia da, gai hauetan interesa duen edonorentzat. Gai batzuk zuzenean lotzen dira queer gaiekin, baina beste batzuk harago doaz. Arrazakeriari, prostituzioari edo familia ereduari buruzko eztabaida transfeminismotik eta ikuspuntu queerretik hausnartzea da helburua.
Asmo politiko nabarmena duzue.
I.E.: Hasieran, ez ginen horren kontziente, baina bai: loturak eta sare berriak sortzeko balio du. Jendea militantziara hurbiltzeko ere bai. Iraqueerlen hasi eta gero, Ehgamen edo beste ekimen batzuetan parte hartu duen jendea badago. Gainera, irakurleek egiten duten sozializazioa ez da ohikoena. Ez da festa bat, ez da lagun talde bat. Afinitate eta intimitate bat sortzen da, baina ez da lagunartekoa. Berezia da sortzen den giroa.
A.B.: Ni Donostiara bizitzera etorri nintzenean, horrelako ekimenak oso baliagarriak izan zitzaizkidan. Kanpotik datorren jende askorentzat, antzeko bizipen edo pentsaerak dituzten pertsonak ezagutzeko aukera dira. Niretzat, leku berri batera etorri eta sozializatzeko modu bat izan da.
«Ehgamek dituen kezka politikoak sozializatzeko modu bat da, nahiz eta jende gehiena militantea ez izan»
Nola aukeratzen dituzue liburuak?
A.B.: Batetik, taldean galdetzen dugu, eta gehien errepikatzen diren proposamenak hautatzen ditugu. Bestetik, zein gaietan dugun interesa markatzen dugu, eta oreka ere bilatzen dugu formatuen artean.
I.E.: Hizkuntzarena ere garrantzitsua da. Oreka egiten dugu euskarazko eta gaztelaniazko testuen artean. Hasieratik izan zen gure apustua euskarazko espazio bat sortzea.
Eta Ehgamen kezka politikoek zer leku dute?
A.B.: Ehgamek dituen kezka politiko batzuk sozializatzeko modu bat da, nahiz eta jende gehiena Ehgamekoa ez izan. Militantzian, askotan, gauzak antolatzen ari gara eta ez dugu denbora nahikoa izaten hausnartzeko eta eztabaidatzeko. Liburu batek, narratiba izan edo saiakera izan, denbora bat hartzera behartzen zaitu: hausnartu egiten duzu, eta gero ekimen politikora eraman dezakezu hori.
I.E.: Ikuspegia garatzen ere laguntzen du. Biciosas (Ana Amigo, Kaotica, 2022) irakurri genuenean, adibidez, bisexualitatearen gaia lantzen zuen, eta, jende askorentzat, argigarria izan zen.
Zer liburu aukeratu dituzue aurten?
I.E.: El Edén al alba (Karim Kattan, Txalaparta, 2025), idazle palestinar queer baten istorioa, zalantzarik gabe irakurri nahi genuen. Moio, Gordetzea ezinezkoa zen baita ere (Kattalin Miner, Elkar, 2019), bertako memoria lantzeko. Kasu honetan, gainera, Kattalin Miner idazlea izango da gurekin. Bestetik, Acompañar es político (Florencia Montes, Virus, 2025), kale egoeran bizi den jendearen errealitateaz hausnartzeko.
Eta orain arteko irakurketetatik, zer eztabaidek eragin dizuete bereziki?
A.B.: Niri Detransition, Baby (Torrey Peters, Levanta Fuego, 2025) pila bat gustatu zitzaidan. Bikote diren bi pertsona transen istorioa kontatzen du. Horietako batek detrantsizioa egiten duenean, utzi egiten dute. Uste du jada ezin zuela umerik eduki, baina beste pertsona batekin oheratu eta haurdun gelditzen da. Berak ez du aita izan nahi; bere bikotekide ohiak bai, baina, transa denez, ezin du… Hiru pertsona horiek familia eredu alternatibo bat nola eraiki pentsatzen hasten dira. Gai hauek lantzeko, tonu oso formala erabili izan da askotan, eta fikzioan, sakontasuna eduki arren, beste erregistro batzuetatik hausnar dezakezu: pertsonaiak ez dira perfektuak, gauzak gaizki egiten dituzte, iritziz aldatzen dute…
Iraqueerle taldearen kartel bat.Iraqueerle
Literatura beste mundu batzuk irudikatzeko espazioa ere izan daiteke.
I.E.: Esperimentazio leku bat da, eta hori azpimarratu nahi dugu. Fikzioa izan arren, balio du gauzak irudikatzeko, politikoki pentsatzeko eta irudimen politikoa lantzeko. Adibidez, ipuin solte batzuk irakurri genituen, eta bakoitzak gauza oso-oso desberdinak irudikatu zituen. Esplizituak ez diren gauzak norberak bere esperientziekin betetzen ditu. Errealitate bollero bat bizi duen pertsona batek edo pertsona heterosexual batek oso gauza desberdinak ikus ditzake. Barregarria ere bada.
Horrek ere bereizten zaituzte ohiko irakurle taldeetatik?
I.E.: Bai. Ez da literatura irakurle talde soila. Formaren inguruko eztabaidak, gustatu zaigun ala ez… aipatzen ditugu, baina ez gara hor geratzen. Batez ere, norberaren esperientziekin lotuta gertatzen dena hausnartzen dugu. Tarteko esperientzia bat da. Gure bizipenez eta kezkez hitz egiteko eta politizatzeko balio digu.
Eta zenbat jende biltzen zarete?
I.E.: Hamar-hamabost lagun inguru; batzuetan, hogei. Belaunaldiartekoa izatea ere garrantzitsua da. 25 urteko eta 60 urteko jendeak bat egitea. Hori ere nahiko queerra da, zentzu batean. Belaunaldien arteko konexio bat egotea, errespetutik, hori bada interesgarria.
Eta edonork har dezake parte?
I.E.: Bai. Jendea saio solteetara ere etor daiteke. Normalean, email bat bidaltzeko eskatzen dugu, kontaktua edukitzeko, baina erabat librea da parte hartzea.
Liburua irakurrita, hori bai.
I.E.: Hor ere malguak gara! Hasieran, zorrotzagoak izan ginen, baina…
A.B.: Joaten bazara irakurri gabe, spoilerra jaso dezakezu [barrez].
