
Hamabost urte igaro dira Urumea ibaiak gainezka egin, eta milaka herritarren bizitzak lokatzez estali zituenetik. Hondamendi hark, ordea, hiriaren eraldaketa hidrauliko eta hirigintza esku hartze handienetako bati ireki zion bidea.

Isiltasuna ez da inoiz erabatekoa izaten Viktoria Eugenia antzokian. Teloia erortzean, mende bat baino gehiago duen istorio bat esnatzen da. Miss Vicky da, antzinako Txina aretoan modu traumatikoan hil eta garaiko boteretsuek ezkutatu zuten korista gaztea.

Kontxatik Santa Katalina zubira doan bide zuzen bat baino askoz ere gehiago da Askatasunaren hiribidea: Donostia modernoaren ardatza eta azken mende eta erdiko gorabehera politikoen ispilua. Urteetan zehar, lau aldiz aldatu zuen izena.

Donostia bat bakarra munduan eta Sebastian bat zeruan. Hori dio kantuak, baina munduan badira santuaren interpretazio ugari. Horietako bat bogan dago, 'La bola negra' filmaren harira: martiri homoerotikoa.

Emakume erizain talde bat egon zen Donostian, 1909 eta 1950 urteen artean. Mediku frantses batek trebatu ondoren, borondatezko lana egin zuten, dirurik ez zuten gaixoak artatuz, hainbat urtetan zehar.

Milaka izan ziren 36ko gerran hildako borrokalari antifaxistak, eta horietako bat izan zen Restituto Teran Mendia, EAE-ANVko lehenengoa. Fortuna klubeko mendizale ezaguna zen, eta zaletasun horrekin lotutako pasarteak dituzte bere bizitzak eta heriotzak.

Ia lau hamarkadaz, Donostiako hainbat gune erabili zituzten frankistek euren hildakoak oroitzeko eta Francisco Franco buru zuen erregimen ankerra goraipatzeko. Horretarako eremu nagusia, hain zuzen ere, egungo Zuloaga plaza izan zen, eta oso bestelakoa zen orduan.

1990ean uretaratu zuten 'Ozentziyo' egurrezko atunontzi tradizionala, eta 2015era arte aritu zen modu tradizionalean hegaluzeak arrantzatzen, tartean, hainbat pasarte bitxi pasatuta. Donostiako kaiko azken atunontzia izan zen, eta Albaolan berritzen ari dira.

1883 eta 1885 urteen artean eraiki zuten Satrustegi dorrea, Igeldo mendiaren magalean. Beste hainbat eraikin historiko bezala, galtzeko arriskuan dago hau ere, hotel bat eraiki nahi baitute bertan.

Nazioarteko zein tokiko txirrindularitzaren izar eta zale ugari bildu ohi ditu urtero Donostiako Klasikoak, baina hiriak bazuen beste Klasiko bat, duela urte batzuk arte: Amara-Goizueta Klasiko herrikoia. Lehiarik eta erakustaldi fisikorik ez zuen, baina bai jai giro aparta.

Intxaurrondoko Otxoki baserrian jaioa, bolari iaioa eta bertsolari fina zen Patxi Lazkano. Penaz ikusi zuen nola bota zuten bere jaiotetxea, eta bere bertso ezagunenak eskaini zizkion.